Çözümü göster
İnce alveol-kılcal sınırı gazların kısa bir mesafeyi aşmasına olanak verir. Hava ve kan normalde ayrı bölmelerde kalır.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Koşarken solumamız hızlanır, derin nefes alırız. Bunun amacı yalnızca daha çok hava almak değil, kandaki oksijen ve karbon dioksit dengesini de korumaktır. Bu bölümde solunum sisteminin gaz alışverişi yapısı, difüzyon yönü ve iç dengeyle ilişkisi ele alınır.
Bu bölümde “solunum” sözü akciğerlere hava girişi ve çıkışını, yani havalanmayı anlatır. Hücresel solunum ise hücrelerde besinden enerji elde edilen kimyasal olaydır. İkisi birbirine bağlıdır ama aynı şey değildir: havalanma gazları getirip götürür, hücresel solunum oksijeni kullanır ve karbon dioksit üretir.
Gaz alışverişinin yapıldığı birim alveoldür. Alveolün duvarı ince, tek katmanlı ve nemlidir; çevresi yoğun bir kılcal damar ağıyla sarılıdır. Gazlar difüzyonla yer değiştirir: yüksek derişim ya da basınçtan düşüğe doğru. Alveoldeki hava oksijence zengindir, kandaki oksijen ise düşüktür; oksijen alveolden kana geçer. Kandaki karbon dioksit alveoldekinden yüksektir; karbon dioksit kandan alveole geçer ve soluk verme ile atılır.
Difüzyon hızı, değişimin yapıldığı yüzey genişledikçe artar ve gazın kat edeceği mesafe kısaldıkça artar. Akciğerde çok sayıda alveol bulunması yüzeyi çok genişletir; alveol duvarının ince olması mesafeyi çok kısaltır. İki özellik birlikte gaz alışverişini hızlandırır.
Karbon dioksit atılımı kanın pH'sini ve dolaylı olarak iç dengeyi etkiler. Etkinlik sırasında karbon dioksit üretimi artar; havalanma da artarak bu gazı daha çok atar. Havalanma yetersiz kalırsa karbon dioksit kanda birikir ve pH düşer. Etkinlik sırasında oluşan ısının atılmasında da dolaşım ve havalanma rol oynar. Bu ilişkiler hazır verilerle yorumlanır; gazların kanda taşınma mekanizmaları ve kimyası bu bölümün konusu değildir.
Örnek 1. Alveoldeki oksijen basıncı 100, kılcaldaki kanda 40 birimdir. Oksijen hangi yöne difüze olur?
Alveolden kana. Gaz yüksek basınçtan düşük basınca geçer.
Örnek 2. Bir kişinin alveol sayısı azalıyor. Gaz alışverişi nasıl etkilenir? Neden?
Gaz alışverişi azalır. Yüzey daraldığı için difüzyon için ayrılan toplam yüzey küçülür.
Örnek 3. Bir öğrenci “solunum ile hücresel solunum aynı olaydır” diyor. İfade doğru mudur?
Doğru değildir. Havalanma gazların akciğere giriş ve çıkışıdır; hücresel solunum hücrede besinden enerji elde edilmesidir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.