MegaSoru

Solunum ve İç Denge: Yapıdan Kanıta 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Solunum ve İç Denge: Yapıdan Kanıta Konu Anlatımı

Koşarken solumamız hızlanır, derin nefes alırız. Bunun amacı yalnızca daha çok hava almak değil, kandaki oksijen ve karbon dioksit dengesini de korumaktır. Bu bölümde solunum sisteminin gaz alışverişi yapısı, difüzyon yönü ve iç dengeyle ilişkisi ele alınır.

Havalanma ve hücresel solunum

Bu bölümde “solunum” sözü akciğerlere hava girişi ve çıkışını, yani havalanmayı anlatır. Hücresel solunum ise hücrelerde besinden enerji elde edilen kimyasal olaydır. İkisi birbirine bağlıdır ama aynı şey değildir: havalanma gazları getirip götürür, hücresel solunum oksijeni kullanır ve karbon dioksit üretir.

Alveol ve gaz alışverişi

Gaz alışverişinin yapıldığı birim alveoldür. Alveolün duvarı ince, tek katmanlı ve nemlidir; çevresi yoğun bir kılcal damar ağıyla sarılıdır. Gazlar difüzyonla yer değiştirir: yüksek derişim ya da basınçtan düşüğe doğru. Alveoldeki hava oksijence zengindir, kandaki oksijen ise düşüktür; oksijen alveolden kana geçer. Kandaki karbon dioksit alveoldekinden yüksektir; karbon dioksit kandan alveole geçer ve soluk verme ile atılır.

Yüzey ve uzaklık

Difüzyon hızı, değişimin yapıldığı yüzey genişledikçe artar ve gazın kat edeceği mesafe kısaldıkça artar. Akciğerde çok sayıda alveol bulunması yüzeyi çok genişletir; alveol duvarının ince olması mesafeyi çok kısaltır. İki özellik birlikte gaz alışverişini hızlandırır.

pH ve ısıyla ilişki

Karbon dioksit atılımı kanın pH'sini ve dolaylı olarak iç dengeyi etkiler. Etkinlik sırasında karbon dioksit üretimi artar; havalanma da artarak bu gazı daha çok atar. Havalanma yetersiz kalırsa karbon dioksit kanda birikir ve pH düşer. Etkinlik sırasında oluşan ısının atılmasında da dolaşım ve havalanma rol oynar. Bu ilişkiler hazır verilerle yorumlanır; gazların kanda taşınma mekanizmaları ve kimyası bu bölümün konusu değildir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Alveoldeki oksijen basıncı 100, kılcaldaki kanda 40 birimdir. Oksijen hangi yöne difüze olur?

Alveolden kana. Gaz yüksek basınçtan düşük basınca geçer.

Örnek 2. Bir kişinin alveol sayısı azalıyor. Gaz alışverişi nasıl etkilenir? Neden?

Gaz alışverişi azalır. Yüzey daraldığı için difüzyon için ayrılan toplam yüzey küçülür.

Örnek 3. Bir öğrenci “solunum ile hücresel solunum aynı olaydır” diyor. İfade doğru mudur?

Doğru değildir. Havalanma gazların akciğere giriş ve çıkışıdır; hücresel solunum hücrede besinden enerji elde edilmesidir.

Özetle

  • Gaz alışverişi alveolde, ince duvardan, difüzyonla gerçekleşir.
  • Oksijen alveolden kana, karbon dioksit kandan alveole geçer.
  • Yüzey genişledikçe ve mesafe kısaldıkça difüzyon hızı artar.
  • Karbon dioksit atılımı kan pH'sini etkiler; havalanma etkinlikte artar.
  • Havalanma ile hücresel solunum farklı olaylardır.

Solunum ve İç Denge: Yapıdan Kanıta — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Alveol ve kılcal duvarlarının ince olması gaz alışverişine nasıl katkı sağlar?
AGazların aşması gereken geçiş uzaklığını kısaltır
BAlveol havasıyla kanı tek bir açık boşluk haline getirir
CKanı hava yolundan dışarı pompalayan bir kapak oluşturur
DOksijenin derişim farkından bağımsız her zaman aynı hızla geçmesini sağlar
Çözümü göster
Doğru cevap: A
İnce alveol-kılcal sınırı gazların kısa bir mesafeyi aşmasına olanak verir. Hava ve kan normalde ayrı bölmelerde kalır.
2Kolay
Benzer toplam akciğer hacminde çok sayıda küçük alveol bulunmasının başlıca alışveriş avantajı hangisidir?
AAlveollerin bütün duvarlarını geçirimsiz hale getirmesi
BGaz alışverişine ayrılan toplam yüzeyi genişletmesi
CSolunan havadaki oksijen yüzdesini kendiliğinden iki katına çıkarması
DGazların kana geçmeden doğrudan her hücreye hava borusuyla gitmesi
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Bölümlenmiş küçük hava keseleri geniş bir toplam alışveriş alanı sağlar. Bu alan hava bileşiminin üretilmesi değildir.
3Orta
Alveollerin çevresinde yoğun kılcal ağ bulunması hangi bağlantıyı kurar?
AHava ile alışveriş yapan yüzeyi kanın gaz taşıma yolu ile ilişkilendirir
BAlveolün içini normalde tümüyle kanla doldurur
CKılcalları hava yollarının devamı haline getirir
DDolaşım olmasa da bütün dokulara aynı gaz sunumunu garanti eder
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Alveoldeki alışveriş, kılcal kan akışıyla vücut dokularına uzanan taşıma sistemine bağlanır.
4Orta
Bir kaynak alveol yüzeyinde ince nemli bir tabaka bulunduğunu ve gazların bu tabakada çözünerek sınırı aşabildiğini belirtiyor. Hangi yorum uygundur?
AGaz alışverişi için alveol boşluğunun tümüyle sıvıyla dolması gerekir
BNem varsa gazların geçişi her koşulda tamamen durur
CNemli yüzey bütün gazları oksijene dönüştürür
Dİnce nemli yüzey gazların alışverişine katkı verebilir
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Gazın ince sıvı tabakasında çözünmesi alışverişin bir parçasıdır. İnce nemlilik aşırı sıvı birikimiyle eş anlamlı değildir.
5Zor
Hazır bilgide alveol yüzeyindeki bir maddenin yüzey gerilimini azaltarak alveollerin açık kalmasına katkı verdiği yazıyor. Bunun alışverişle ilişkisi nedir?
AHücre içi ATP üretimini doğrudan alveol havasına taşıması
BBütün gaz derişim farklarını her koşulda sıfırlaması
CHavalanabilir alışveriş alanının korunmasına katkı vermesi
DAlveol duvarını kalınlaştırmanın her zaman alışverişi artırması
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Alveolün açık kalması havayla temas eden etkin alanın korunmasını destekler. Madde gazın kendisini üretmez.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular