MegaSoru

Pozitif ve Negatif Geri Bildirim 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Pozitif ve Negatif Geri Bildirim Konu Anlatımı

Evin termostatı oda ısındığında ısıtıcıyı kapatır; oda soğuyunca açar. Bu düzen bir geri bildirim örneğidir: sistemin çıktısı girdisini etkiler. Canlılarda da değişkenler geri bildirimle düzenlenir. Bu bölümde negatif ve pozitif geri bildirimin özellikleri, benzerlikleri ve farkları ele alınır.

Geri bildirim döngüsünün öğeleri

Geri bildirimli bir düzenlemede şu öğeler yer alır:
• Algılayıcı: değişkendeki sapmayı fark eder.
• Denetim merkezi: sapmayı değerlendirir ve yanıtı belirler.
• Efektör: yanıtı uygulayan yapı (kas, bez).
• Sonuç: değişkenin yeni düzeyi; bu düzey yeniden algılanır ve döngü sürer.

Negatif geri bildirim

Negatif geri bildirimde yanıt, başlangıçtaki sapmayı azaltır ve değişkeni denge düzeyine yaklaştırır. Vücut sıcaklığı yükselince terleme ve deri damarlarının genişlemesi sıcaklığı düşürür; sıcaklık düşünce titreme ve damar daralması sıcaklığı yükseltir. Kan şekeri yükselince insülin salgısı artar ve kan şekeri düşer. Negatif geri bildirim homeostazide en yaygın düzenleme biçimidir.

Pozitif geri bildirim

Pozitif geri bildirimde yanıt, başlangıçtaki etkiyi artırır; değişken dengeden uzaklaşabilir. Bu döngünün bir noktada bitmesini sağlayan bir sonlanma koşulu gerekir. Doğumda rahim kasılmalarının oksitosin salgısını artırması, salgının da kasılmaları güçlendirmesi bir pozitif geri bildirim örneğidir; döngü doğumun gerçekleşmesiyle sona erer.

Yararlı-zararlı değil, yön

“Pozitif” ve “negatif” adlandırması yanıtın etkisinin sapmaya göre yönünü gösterir; yararlı ya da zararlı olduğunu göstermez. Pozitif geri bildirim doğumda yararlı olabilir; negatif geri bildirim bozulursa sorun doğurabilir. Bir olayı sınıflandırmak için yanıtın başlangıçtaki sapmayı azaltıp azaltmadığına bakılır. Benzerlik olarak ikisinde de çıktı girdiyi etkiler; fark, etki yönündedir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Sıcak havada vücut sıcaklığı yükseliyor, terleme başlıyor ve sıcaklık düşüyor. Bu hangi geri bildirimdir?

Negatif geri bildirim. Yanıt sapmayı azaltıyor ve sıcaklığı denge düzeyine yaklaştırıyor.

Örnek 2. Doğumda oksitosinin kasılmaları güçlendirmesi ve kasılmaların oksitosin salgısını artırması hangi geri bildirimdir? Döngü nasıl sonlanır?

Pozitif geri bildirim. Döngü doğumun gerçekleşmesi ve rahim gerilmesinin ortadan kalkmasıyla sona erer.

Örnek 3. Bir öğrenci “negatif geri bildirim zararlıdır” diyor. Hata nedir?

“Negatif” sözcüğü zarar anlamı taşımaz; yanıtın sapmayı azalttığını anlatır. Homeostazide negatif geri bildirim yararlıdır.

Özetle

  • Geri bildirimde algılayıcı, denetim merkezi, efektör ve sonuç döngü oluşturur.
  • Negatif geri bildirim başlangıçtaki sapmayı azaltıp dengeye yaklaştırır.
  • Pozitif geri bildirim başlangıç etkisini artırır ve bir sonlanma koşulu gerektirir.
  • Pozitif ya da negatif etiketi yararlı ya da zararlı anlamına gelmez; etkinin yönünü gösterir.
  • İkisinde de çıktı girdiyi etkiler; fark etki yönündedir.

Pozitif ve Negatif Geri Bildirim — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Hedefi 10 olan modelde X 14'e yükseliyor. Bu sapmayı azaltan yanıt X'i hangi yönde etkilemelidir?
A14'ten daha yukarı artırmalıdır
BHedefi bilmeden artış mutlaka düzelticidir
CX'in ölçümünü silmelidir
D10'a doğru azaltmalıdır
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Yüksek sapmanın azaltılması X'in hedefe yaklaşmasını gerektirir. Düzeltici yön yalnız artış-azalış adına göre değil hedefe göre belirlenir.
2Kolay
X artınca algılanıyor; yanıt X'i azaltıyor ve X azaldıkça bu yanıtı uyaran bilgi zayıflıyor. Bu tanımlı döngü hangisidir?
APozitif geri bildirim
BGeri dönüşü olmayan yalnız tek yönlü aktarım
CYalnız olumsuz sağlık sonucu
DNegatif geri bildirim
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Yanıt başlangıç sapmasını azaltır ve yeni durum döngüyü etkiler. Bu ilişki negatif geri bildirimdir.
3Orta
Bir modelde X artışı Y'yi etkinleştiriyor, Y'nin etkisi X'i daha da artırıp Y'yi yeniden güçlendiriyor. Bu örüntü hangisidir?
ANegatif geri bildirim
BPozitif geri bildirim
CHiç geri bildirim yoktur
DX ve Y'nin aynı molekül olması zorunludur
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Başlangıç değişiminin kendi yönünde güçlendirilmesi pozitif geri bildirimdir. Artışa geri dönen bağ modelde açık verilmiştir.
4Orta
P'de yanıt sapmayı azaltıyor, Q'da sapmayı büyütüyor. İkisinde de yanıtın sonucu başlangıçtaki uyarıyı etkiliyor. Ortak özellik nedir?
Aİkisinin de sapmayı büyütmesi
BYanıt sonucunun süreç başlangıcına geri etki etmesi
Cİkisinin de bütün değişkenleri sıfıra indirmesi
Dİkisinin de aynı sağlık sonucunu zorunlu üretmesi
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Geri dönüş ilişkisinin bulunması ortaktır; sapmayı azaltma veya artırma yönü farklıdır. Ortak yapı mantığı sonuçları özdeş yapmaz.
5Zor
Verilen doğum modelinde gerilme kasılmayı, kasılma daha fazla gerilmeyi destekler. Modelde süreç tamamlanınca başlangıç gerilmesi ortadan kalkar. Döngünün sürmesini ne sınırlar?
APozitif döngünün tanım gereği hiçbir zaman duramaması
BPozitif sözcüğünün bütün sinyalleri sonsuz yapması
CGerilme bitince döngünün geçmişte hiç bulunmamış sayılması
DYeniden güçlendirmeyi sağlayan gerilme girdisinin ortadan kalkması
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Pozitif döngü belirli bir olayın tamamlanmasıyla durabilir. Modelde geri besleyen başlangıç girdisi sürmemektedir.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular