MegaSoru

Elektrik Motorlarının Çalışma Prensibi 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Elektrik Motorlarının Çalışma Prensibi Konu Anlatımı

Elektrikli araçlar, çamaşır makineleri ve vantilatörler elektrik motorlarıyla çalışır. Bu konuda manyetik alandaki akım taşıyan tele etki eden kuvvetten yola çıkarak elektrik motorunun nasıl döndüğünü inceliyoruz.

Dönen tel çerçeve

Manyetik alana konan dikdörtgen biçimli bir tel çerçeveden akım geçirildiğinde, alana dik olan karşılıklı iki kenardan akım zıt yönlerde geçer. Bu yüzden bu iki kenara zıt yönlü kuvvetler etki eder.
Zıt yönlü ve aynı doğrultuda olmayan bu iki kuvvet çerçeveyi bir eksen etrafında döndürür. Akım, manyetik alan ya da sarım sayısı artırılırsa çerçeveyi döndüren etki de artar.

Dönmenin sürmesi

Çerçeve yarım tur döndüğünde kenarların yeri değişir. Akım aynı yönde kalırsa kuvvetler çerçeveyi geri döndürmeye çalışır ve çerçeve ileri geri sallanır.
Dönmenin aynı yönde sürmesi için her yarım turda çerçevedeki akımın yönü değiştirilmelidir. Doğru akım motorlarında bu işi çerçeveyle birlikte dönen ve fırçalara değen bölümlü bir halka (komütatör) yapar.

Enerji dönüşümü ve uygulamalar

Elektrik motoru elektrik enerjisini mekanik enerjiye (dönme hareketine) dönüştürür. Elektrikli araçların yaygınlaşması motor teknolojisinin önemini artırmaktadır.
Motorda dönen çerçeveyi dışarıdan döndürürsek bu kez manyetik alanda hareket eden çerçevede akım oluşur; bu ters işleme jeneratör (üreteç) denir ve sonraki konularda ele alınır. Motor elektrik enerjisini harekete, jeneratör hareketi elektrik enerjisine dönüştürür.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir motorun daha hızlı dönmesi için hangi değişiklikler yapılabilir?

Çerçeveden geçen akım artırılabilir, daha güçlü bir mıknatıs kullanılabilir ya da sarım sayısı artırılabilir. Bunların her biri çerçeveye etki eden kuvveti büyütür.

Örnek 2. Basit bir motor modelinde çerçeve yarım tur dönüp geri sallanıyor. Sorun nedir?

Akımın yönü her yarım turda değişmediği için kuvvetler çerçeveyi geri döndürmektedir. Akım yönünü değiştiren bir düzenek (komütatör) gerekir.

Örnek 3. Elektrik motoru ile jeneratör arasındaki enerji dönüşümü farkı nedir?

Motor elektrik enerjisini mekanik enerjiye, jeneratör mekanik enerjiyi elektrik enerjisine dönüştürür.

Özetle

  • Manyetik alandaki akımlı çerçevenin karşılıklı kenarlarına zıt yönlü kuvvetler etki eder.
  • Bu kuvvetler çerçeveyi bir eksen etrafında döndürür.
  • Dönmenin sürmesi için akım yönü her yarım turda değişmelidir (komütatör).
  • Akım, alan ve sarım sayısı arttıkça döndürme etkisi artar.
  • Elektrik motoru elektrik enerjisini mekanik enerjiye dönüştürür.

Elektrik Motorlarının Çalışma Prensibi — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Dikdörtgen çerçevenin karşılıklı iki kenarında akımlar zıt yönlüdür. İki kenar aynı düzgün alana dikse kuvvetler nasıl karşılaştırılır?
AEşit büyüklükte ve aynı yönlüdür.
BYalnız bir kenarda kuvvet oluşur.
CEşit büyüklükte ve zıt yönlüdür.
Dİki kuvvet de sıfırdır.
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Alan, akım ve etkin kenar uzunlukları eşittir. Akım yönleri ters olduğundan kuvvet yönleri de terstir.
2Kolay
Dikdörtgen çerçeve sayfa düzleminde, dış alan sağa yönlüdür. Sağ kenarda akım aşağı gidiyorsa o kenarın kuvveti nereye yönelir?
ASayfa içine
BSayfa dışına
CAşağı
DSola
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Aşağı akım ve sağa alan, sayfa dışına yönlü kuvvet verir.
3Orta
BII
Şekilde alan sağa doğrudur. Çerçevenin sol kenarında akım yukarı yönlüdür. Sol kenarın kuvveti nereye bakar?
ASayfa dışına
BYukarı
CSayfa içine
DSağa
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Yukarı akım ile sağa alanın sağ el kuralı sayfa içini verir.
4Orta
Tek kapalı dikdörtgen çerçevede akımın sol kenarda yukarı gittiği görülüyor. Sağ kenarın akımı ve aynı düzgün alandaki kuvvet yönü için ne söylenir?
ASağ kenarda akım yukarıdır. Kuvvetler aynı yönlüdür.
BSağ kenarda akım aşağıdır. İki düşey kenarın kuvvetleri zıttır.
CSağ kenarda akım yoktur.
DSağ kenardaki akım yönü pilin akımıyla ilişkisizdir.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Kapalı çerçeveyi dolaşan akım karşı kenarlarda ters yönde ilerler. Aynı alanda bu kenarların kuvvetleri de terstir.
5Zor
Döndürücü konumdaki çerçevenin karşılıklı kenarlarında eşit ve zıt kuvvetler var. Kuvvet doğruları çerçevenin dönme ekseninin iki yanında. Neden dönme başlayabilir?
ABileşke sıfırsa hiçbir hareket değişimi olamaz.
BKuvvetlerin bileşkesi sıfır olsa da kuvvetler eksen çevresinde aynı dönme etkisini oluşturabilir.
CZıt kuvvetlerden büyük olan dönmeyi başlatır.
DÇerçeve yalnız merkezine uygulanan tek kuvvetle döner.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Kuvvetler farklı noktalarda etkir. Net ötelenme kuvveti sıfırken döndürücü etkiler birlikte bulunabilir.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular