MegaSoru

Manyetik Alanda Akım Geçen Tele Etki Eden Kuvvet 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Manyetik Alanda Akım Geçen Tele Etki Eden Kuvvet Konu Anlatımı

Akım geçen bir tel manyetik alan oluşturur; peki manyetik alana konan akım taşıyan bir tele ne olur? Bu konuda manyetik alandaki akım taşıyan tele etki eden kuvveti ve bu kuvvetin bağlı olduğu değişkenleri inceliyoruz.

Manyetik kuvvet

Manyetik alana konan ve içinden akım geçen bir tele kuvvet etki eder. Bu kuvvet, telin içinde hareket eden yüklere etki eden kuvvetlerin toplamından kaynaklanır.
Tel manyetik alana dik konmuşsa kuvvetin büyüklüğü $F = B \cdot I \cdot L$ ile bulunur. Burada $B$ manyetik alan (tesla, T), $I$ akım (A), $L$ telin alan içindeki uzunluğudur (m).
Tel manyetik alana paralel konmuşsa kuvvet sıfırdır.

Kuvvetin yönü

Kuvvet hem akıma hem manyetik alana diktir. Yön sağ el kuralıyla bulunur: sağ elin başparmağı akım yönünü, dört parmağı manyetik alan yönünü gösterecek biçimde açık tutulursa avuç içinin baktığı yön kuvvetin yönüdür.
Akımın ya da alanın yönü tersine çevrilirse kuvvetin yönü de tersine döner; ikisi birlikte çevrilirse kuvvetin yönü değişmez.

Değişkenlerin etkisi

• Manyetik alan iki katına çıkarsa kuvvet iki katına çıkar.
• Akım iki katına çıkarsa kuvvet iki katına çıkar.
• Telin alan içindeki uzunluğu iki katına çıkarsa kuvvet iki katına çıkar.
Bir değişkenin etkisini incelemek için diğerleri sabit tutulur. Deneyde tel bir terazinin ucuna ya da salıncak biçiminde asılarak kuvvetin etkisi gözlenebilir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. 0,5 T'lık manyetik alana dik konan 0,4 m uzunluğundaki telden 3 A akım geçiyor. Tele etki eden kuvvet nedir?

$F = B \cdot I \cdot L = 0{,}5 \cdot 3 \cdot 0{,}4 = 0{,}6$ N'dur.

Örnek 2. Akım geçen tel manyetik alana paralel konursa tele etki eden kuvvet ne olur?

Tel alana paralelken manyetik kuvvet sıfırdır.

Örnek 3. Bir telde hem akım hem de manyetik alanın yönü tersine çevriliyor. Kuvvetin yönü nasıl değişir?

Akımın yönü değişince kuvvet ters döner; alanın yönü de değişince bir kez daha ters döner. Sonuçta kuvvetin yönü değişmez.

Özetle

  • Manyetik alana dik konan akımlı tele $F = B \cdot I \cdot L$ kuvveti etki eder.
  • Tel alana paralelse kuvvet sıfırdır.
  • Kuvvet hem akıma hem alana diktir; yönü sağ el kuralıyla bulunur.
  • Akım ya da alan ters çevrilirse kuvvet ters döner; ikisi birden çevrilirse değişmez.
  • Kuvvet alan, akım ve tel uzunluğuyla doğru orantılıdır.

Manyetik Alanda Akım Geçen Tele Etki Eden Kuvvet — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Düz telde akım sağa, düzgün manyetik alan sayfa içine doğrudur. Tele etki eden manyetik kuvvet hangi yöndedir?
AYukarı
BAşağı
CSağa
DSayfa dışına
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Akım yönü ile alan yönünün sağ el kuralı yukarıyı verir. Kuvvet iki doğrultuya da diktir.
2Kolay
Düzgün 0,5 T alanda, alana dik 0,4 m uzunluğundaki tel parçasından 3 A akım geçiyor. Manyetik kuvvetin büyüklüğü nedir?
A0,2 N
B0,6 N
C1,2 N
D6 N
Çözümü göster
Doğru cevap: B
$F = B \cdot I \cdot L$ bağıntısı kullanılır. Alan, akım ve alan içindeki tel uzunluğu çarpılır. Çarpım 0,6 N'dur.
3Orta
B•••••••••••••••I
Şekilde akım yukarı, düzgün manyetik alan sayfa dışına doğrudur. Tel kuvveti nereye yönelir?
ASola
BYukarı
CSağa
DSayfa içine
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Yukarı akım ile dışa alan için kuvvet sağadır.
4Orta
Akım sola yönelirken manyetik alan sayfa içine doğrudur. Tele uygulanan manyetik kuvvet hangi yöndedir?
AYukarı
BSola
CAşağı
DSayfa içine
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Sağa akım için yukarı olan kuvvet, akım terslenince aşağı döner.
5Zor
Akım ve manyetik alan yönleri aynı anda ters çevriliyor, büyüklükleri korunuyor. Tel alana dik. Kuvvet nasıl değişir?
AYönü ve büyüklüğü değişmez.
BYönü ters döner, büyüklüğü değişmez.
CBüyüklüğü iki kat olur.
DKuvvet sıfırlanır.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
İki yönün terslenmesinden gelen iki işaret birbirini götürür. Çarpan büyüklükleri de değişmez.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular