Çözümü göster
Akım yönü ile alan yönünün sağ el kuralı yukarıyı verir. Kuvvet iki doğrultuya da diktir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Akım geçen bir tel manyetik alan oluşturur; peki manyetik alana konan akım taşıyan bir tele ne olur? Bu konuda manyetik alandaki akım taşıyan tele etki eden kuvveti ve bu kuvvetin bağlı olduğu değişkenleri inceliyoruz.
Manyetik alana konan ve içinden akım geçen bir tele kuvvet etki eder. Bu kuvvet, telin içinde hareket eden yüklere etki eden kuvvetlerin toplamından kaynaklanır.
Tel manyetik alana dik konmuşsa kuvvetin büyüklüğü $F = B \cdot I \cdot L$ ile bulunur. Burada $B$ manyetik alan (tesla, T), $I$ akım (A), $L$ telin alan içindeki uzunluğudur (m).
Tel manyetik alana paralel konmuşsa kuvvet sıfırdır.
Kuvvet hem akıma hem manyetik alana diktir. Yön sağ el kuralıyla bulunur: sağ elin başparmağı akım yönünü, dört parmağı manyetik alan yönünü gösterecek biçimde açık tutulursa avuç içinin baktığı yön kuvvetin yönüdür.
Akımın ya da alanın yönü tersine çevrilirse kuvvetin yönü de tersine döner; ikisi birlikte çevrilirse kuvvetin yönü değişmez.
• Manyetik alan iki katına çıkarsa kuvvet iki katına çıkar.
• Akım iki katına çıkarsa kuvvet iki katına çıkar.
• Telin alan içindeki uzunluğu iki katına çıkarsa kuvvet iki katına çıkar.
Bir değişkenin etkisini incelemek için diğerleri sabit tutulur. Deneyde tel bir terazinin ucuna ya da salıncak biçiminde asılarak kuvvetin etkisi gözlenebilir.
Örnek 1. 0,5 T'lık manyetik alana dik konan 0,4 m uzunluğundaki telden 3 A akım geçiyor. Tele etki eden kuvvet nedir?
$F = B \cdot I \cdot L = 0{,}5 \cdot 3 \cdot 0{,}4 = 0{,}6$ N'dur.
Örnek 2. Akım geçen tel manyetik alana paralel konursa tele etki eden kuvvet ne olur?
Tel alana paralelken manyetik kuvvet sıfırdır.
Örnek 3. Bir telde hem akım hem de manyetik alanın yönü tersine çevriliyor. Kuvvetin yönü nasıl değişir?
Akımın yönü değişince kuvvet ters döner; alanın yönü de değişince bir kez daha ters döner. Sonuçta kuvvetin yönü değişmez.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.