Çözümü göster
Aynı işaretli yükler birbirini iter. Soldaki K, L'den uzağa doğru kuvvet görür.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Fotokopi makinesinde tonerin kâğıda tutunması ya da otomobil boyanırken boyanın yüzeye düzgün yayılması elektriksel kuvvetle ilgilidir. Bu konuda elektrik yükleri arasındaki kuvveti ve bu kuvvetin bağlı olduğu değişkenleri inceliyoruz.
Elektrik yükleri birbirine kuvvet uygular. Aynı işaretli yükler birbirini iter, zıt işaretli yükler birbirini çeker.
Bu kuvvetler de Newton'ın üçüncü yasasına uyar: iki yükün birbirine uyguladığı kuvvetler eşit büyüklükte ve zıt yönlüdür. Yüklerden biri diğerinden büyük olsa bile ikisine etki eden kuvvetin büyüklüğü aynıdır.
Noktasal iki yük arasındaki elektriksel kuvvetin büyüklüğü:
• Yüklerin büyüklüklerinin çarpımıyla doğru orantılıdır.
• Yükler arasındaki uzaklığın karesiyle ters orantılıdır.
Bu ilişki Coulomb Yasası olarak bilinir: $F = k \dfrac{q_1 \cdot q_2}{d^2}$. Burada $k$ Coulomb sabitidir.
Bu konuda kuvvet sayısal olarak hesaplanmaz; değişkenler değiştiğinde kuvvetin kaç katına çıktığı ya da indiği orantıyla bulunur. Uzaklık iki katına çıkarsa kuvvet dörtte bire, üç katına çıkarsa dokuzda bire iner. Yüklerden biri iki katına çıkarsa kuvvet iki katına çıkar.
Yüklü bir çubuk elektroskoba yaklaştırıldıkça elektroskobun yaprakları daha çok açılır; uzaklaştırıldıkça açıklık azalır. Bu gözlem, elektriksel etkinin uzaklık azaldıkça arttığını gösterir.
Simülasyonla toplanan verilerde bir değişken değiştirilirken diğerleri sabit tutulur; örneğin uzaklığın etkisi incelenirken yükler aynı bırakılır.
Örnek 1. İki noktasal yük arasındaki uzaklık iki katına çıkarılıyor. Aralarındaki elektriksel kuvvet nasıl değişir?
Kuvvet uzaklığın karesiyle ters orantılıdır. Uzaklık 2 katına çıkınca kuvvet $2^2 = 4$'e bölünür; dörtte birine iner.
Örnek 2. Yüklerden biri iki katına, diğeri üç katına çıkarılıyor; uzaklık değişmiyor. Kuvvet nasıl değişir?
Kuvvet yüklerin çarpımıyla doğru orantılıdır. Çarpım $2 \cdot 3 = 6$ katına çıktığı için kuvvet de 6 katına çıkar.
Örnek 3. Yüklerden biri iki katına çıkarken aralarındaki uzaklık da iki katına çıkıyor. Kuvvet nasıl değişir?
Yük etkisiyle kuvvet 2 katına çıkar, uzaklık etkisiyle 4'e bölünür. Sonuçta kuvvet yarıya iner.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.