Çözümü göster
Enerjinin kaynaktan alındığı sargı birincildir. Yük tarafındaki sargı ikincildir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Santralde üretilen elektrik yüksek gerilimli hatlarla taşınır, evlerimize ise daha düşük gerilimle ulaşır. Gerilimi değiştiren araç transformatördür. Bu konuda transformatörün yapısını ve kullanım alanlarını inceliyoruz.
Transformatör, ortak bir demir çekirdek üzerine sarılmış iki bobinden oluşur. Gerilimin uygulandığı bobine birincil (giriş) bobin, gerilimin alındığı bobine ikincil (çıkış) bobin denir.
Birincil bobindeki alternatif akım demir çekirdekte sürekli değişen bir manyetik akı oluşturur. Bu akı değişimi ikincil bobinde indüksiyon gerilimi meydana getirir. Akı değişmezse indüksiyon olmayacağı için transformatör doğru akımla çalışmaz.
• İkincil bobinin sarım sayısı birincilden fazlaysa çıkış gerilimi giriş geriliminden büyüktür; bu, gerilim yükselten transformatördür.
• İkincil bobinin sarım sayısı birincilden azsa çıkış gerilimi küçüktür; bu, gerilim alçaltan transformatördür.
Transformatör enerji üretmez. Gerilim yükseltilirken akım azalır, gerilim alçaltılırken akım artar; çıkıştaki güç girişteki güçten büyük olamaz.
Bu konuda transformatör nitelikleri arasındaki ilişkiler yalnız yorumlanır; sayısal oran hesabı yapılmaz.
İletim hatlarında harcanan enerji, tellerin direncine ve hattan geçen akıma bağlıdır; akım büyüdükçe kayıp artar. Bu yüzden santrallerde gerilim yükseltilerek elektrik düşük akımla uzak mesafelere taşınır, kullanım yerine yakın trafolarda gerilim alçaltılır.
Telefon ve bilgisayar şarj aletleri, şebeke gerilimini cihazın ihtiyaç duyduğu düşük gerilime indiren küçük transformatörler içerir. Kaynak makineleri ve kapı zilleri gibi pek çok cihazda da transformatör kullanılır.
Örnek 1. Bir transformatörün ikincil bobininin sarım sayısı birincil bobininkinden fazladır. Bu transformatör ne tür bir transformatördür?
Çıkış gerilimi giriş geriliminden büyük olur; gerilim yükselten transformatördür.
Örnek 2. Elektrik neden yüksek gerilimle taşınır?
Gerilim yükseltilince aynı güç daha küçük akımla taşınır. Hatlardaki enerji kaybı akım büyüdükçe arttığı için küçük akımla taşımak kaybı azaltır.
Örnek 3. Bir öğrenci transformatörü pile bağlıyor ama çıkışta gerilim ölçemiyor. Neden?
Pil doğru akım verir. Doğru akım çekirdekte değişmeyen bir akı oluşturur; akı değişmediği için ikincil bobinde indüksiyon gerilimi oluşmaz.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.