MegaSoru

Transformatörler 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Transformatörler Konu Anlatımı

Santralde üretilen elektrik yüksek gerilimli hatlarla taşınır, evlerimize ise daha düşük gerilimle ulaşır. Gerilimi değiştiren araç transformatördür. Bu konuda transformatörün yapısını ve kullanım alanlarını inceliyoruz.

Transformatörün yapısı

Transformatör, ortak bir demir çekirdek üzerine sarılmış iki bobinden oluşur. Gerilimin uygulandığı bobine birincil (giriş) bobin, gerilimin alındığı bobine ikincil (çıkış) bobin denir.
Birincil bobindeki alternatif akım demir çekirdekte sürekli değişen bir manyetik akı oluşturur. Bu akı değişimi ikincil bobinde indüksiyon gerilimi meydana getirir. Akı değişmezse indüksiyon olmayacağı için transformatör doğru akımla çalışmaz.

Gerilim, akım ve sarım sayısı

• İkincil bobinin sarım sayısı birincilden fazlaysa çıkış gerilimi giriş geriliminden büyüktür; bu, gerilim yükselten transformatördür.
• İkincil bobinin sarım sayısı birincilden azsa çıkış gerilimi küçüktür; bu, gerilim alçaltan transformatördür.
Transformatör enerji üretmez. Gerilim yükseltilirken akım azalır, gerilim alçaltılırken akım artar; çıkıştaki güç girişteki güçten büyük olamaz.
Bu konuda transformatör nitelikleri arasındaki ilişkiler yalnız yorumlanır; sayısal oran hesabı yapılmaz.

Elektriğin taşınması ve kullanım alanları

İletim hatlarında harcanan enerji, tellerin direncine ve hattan geçen akıma bağlıdır; akım büyüdükçe kayıp artar. Bu yüzden santrallerde gerilim yükseltilerek elektrik düşük akımla uzak mesafelere taşınır, kullanım yerine yakın trafolarda gerilim alçaltılır.
Telefon ve bilgisayar şarj aletleri, şebeke gerilimini cihazın ihtiyaç duyduğu düşük gerilime indiren küçük transformatörler içerir. Kaynak makineleri ve kapı zilleri gibi pek çok cihazda da transformatör kullanılır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir transformatörün ikincil bobininin sarım sayısı birincil bobininkinden fazladır. Bu transformatör ne tür bir transformatördür?

Çıkış gerilimi giriş geriliminden büyük olur; gerilim yükselten transformatördür.

Örnek 2. Elektrik neden yüksek gerilimle taşınır?

Gerilim yükseltilince aynı güç daha küçük akımla taşınır. Hatlardaki enerji kaybı akım büyüdükçe arttığı için küçük akımla taşımak kaybı azaltır.

Örnek 3. Bir öğrenci transformatörü pile bağlıyor ama çıkışta gerilim ölçemiyor. Neden?

Pil doğru akım verir. Doğru akım çekirdekte değişmeyen bir akı oluşturur; akı değişmediği için ikincil bobinde indüksiyon gerilimi oluşmaz.

Özetle

  • Transformatör ortak demir çekirdeğe sarılmış birincil ve ikincil bobinden oluşur.
  • Transformatör yalnız alternatif akımla çalışır.
  • İkincil sarım fazlaysa gerilim yükselir, azsa alçalır.
  • Gerilim yükselirken akım azalır; transformatör enerji üretmez.
  • Elektrik, kaybı azaltmak için yüksek gerilim ve düşük akımla taşınır.

Transformatörler — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Bir transformatörün alternatif gerilim kaynağına bağlanan sargısına ne ad verilir?
Aİkincil sargı
BYalıtkan çekirdek
CYük direnci
DBirincil sargı
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Enerjinin kaynaktan alındığı sargı birincildir. Yük tarafındaki sargı ikincildir.
2Kolay
Transformatörde yük devresine bağlanan sargının temel işlevi nedir?
ABirincil sargıyla mutlaka metalik temas kurmak
BEnerjiyi yoktan oluşturmak
CÇekirdeğin kütlesini değiştirmek
DDeğişen ortak akı nedeniyle oluşan gerilimle yüke elektriksel enerji aktarmak
Çözümü göster
Doğru cevap: D
İkincil sargıda değişen akı gerilim oluşturur. Yük bağlanırsa elektriksel aktarım yapılabilir.
3Orta
İki sargılı transformatörde birincil ve ikincil teller birbirine elektriksel olarak bağlı değilken enerji aktarılabiliyor. Bunu ne açıklar?
ADeğişen manyetik akının sargılar arasında bağ kurması
BElektronların çekirdeğin içinden bir sargıdan ötekine zorunlu geçmesi
CTeller değmeden elektriksel olay oluşamaması
DEnerjinin iki sargının arasındaki boşlukta yoktan doğması
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Birincildeki değişen akım ortak akıyı değiştirir. İkincil bu değişimden gerilim elde eder.
4Orta
Basit transformatörün sürekli çalışmasında alternatif akımın önemi nedir?
AÇekirdeğin bütün manyetik özelliklerini yok etmesi
BSargı tellerini sürekli birbirine değdirmesi
CÇekirdekteki akıyı zamanla değiştirerek ikincilde gerilim oluşturması
DSarım sayılarını giriş gerilimine eşitlemesi
Çözümü göster
Doğru cevap: C
İndüksiyon için zamana bağlı akı gerekir. Alternatif besleme bu değişimi sürdürür.
5Zor
Aynı iki sargıdan önce K giriş, L çıkış olarak kullanılıyor. Sonra uygun çalışma sınırlarında L giriş, K çıkış yapılıyor. Birincil adı neye göre belirlenir?
AHer zaman daha çok sarımlı olana göre
BO deneyde kaynağa bağlanan sargıya göre
CHer zaman daha az sarımlı olana göre
DÇekirdeğin sağında bulunana göre
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Birincil işlevsel bir addır. Fiziksel konum veya sarım sayısı tek başına giriş tarafını belirlemez.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular