Çözümü göster
Akı değişimi bobinde gerilim oluşturur. Kapalı iletken yol varsa bu gerilim akım oluşturabilir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Atatürk Barajı ve Keban Barajı gibi hidroelektrik santraller suyun mekanik enerjisini elektrik enerjisine dönüştürür. Bunun temelinde manyetik akı değişiminin akım oluşturması yatar. Bu konuda indüksiyon akımını ve indüksiyon geriliminin matematiksel modelini inceliyoruz.
Bir bobine bağlı ampermetre düşünelim. Bobine bir mıknatıs yaklaştırılırken ampermetre sapar, mıknatıs uzaklaştırılırken ters yöne sapar. Mıknatıs bobinin içinde hareketsiz durursa akım oluşmaz.
Bir iletken halkadan geçen manyetik akı değiştiğinde halkada akım oluşur; buna indüksiyon akımı denir. Akımla birlikte bir indüksiyon gerilimi (indüksiyon elektromotor kuvveti) de oluşur. Akı sabitse ne kadar büyük olursa olsun akım oluşmaz; önemli olan akının değişmesidir.
İndüksiyon geriliminin büyüklüğü birim zamandaki akı değişimine ve sarım sayısına bağlıdır: $\varepsilon = N \dfrac{\Delta \Phi}{\Delta t}$.
• Mıknatıs daha hızlı hareket ettirilirse akı daha kısa sürede değişir, gerilim büyür.
• Sarım sayısı artırılırsa gerilim artar.
• Daha güçlü bir mıknatıs kullanılırsa akı değişimi büyür, gerilim artar.
Hidroelektrik santralde suyun düşmesiyle dönen türbin, jeneratördeki bobinleri ya da mıknatısları döndürür. Bobinden geçen akı sürekli değiştiği için indüksiyon akımı oluşur. Böylece suyun mekanik enerjisi elektrik enerjisine dönüşür.
Basit bir düzenekte de bobin içinde mıknatıs hareket ettirilerek, el hareketiyle elektrik elde edilebilir. Enerji yoktan var olmaz: elde edilen elektrik enerjisi, mıknatısı ya da bobini hareket ettirmek için harcanan enerjiden gelir.
Örnek 1. 100 sarımlı bir bobinden geçen akı 0,5 s'de 0,02 Wb artıyor. İndüksiyon geriliminin büyüklüğü nedir?
$\varepsilon = 100 \cdot \dfrac{0{,}02}{0{,}5} = 4$ V'tur.
Örnek 2. Mıknatıs bobinin içinde hareketsiz bekletiliyor. İndüksiyon akımı oluşur mu?
Akı değişmediği için indüksiyon akımı oluşmaz.
Örnek 3. Aynı mıknatıs bobine önce yavaş, sonra hızlı yaklaştırılıyor. Hangisinde indüksiyon gerilimi daha büyüktür?
Hızlı yaklaştırmada aynı akı değişimi daha kısa sürede olur; birim zamandaki akı değişimi ve gerilim daha büyüktür.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.