MegaSoru

İndüksiyon Gerilimi 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

İndüksiyon Gerilimi Konu Anlatımı

Atatürk Barajı ve Keban Barajı gibi hidroelektrik santraller suyun mekanik enerjisini elektrik enerjisine dönüştürür. Bunun temelinde manyetik akı değişiminin akım oluşturması yatar. Bu konuda indüksiyon akımını ve indüksiyon geriliminin matematiksel modelini inceliyoruz.

İndüksiyon akımı

Bir bobine bağlı ampermetre düşünelim. Bobine bir mıknatıs yaklaştırılırken ampermetre sapar, mıknatıs uzaklaştırılırken ters yöne sapar. Mıknatıs bobinin içinde hareketsiz durursa akım oluşmaz.
Bir iletken halkadan geçen manyetik akı değiştiğinde halkada akım oluşur; buna indüksiyon akımı denir. Akımla birlikte bir indüksiyon gerilimi (indüksiyon elektromotor kuvveti) de oluşur. Akı sabitse ne kadar büyük olursa olsun akım oluşmaz; önemli olan akının değişmesidir.

İndüksiyon geriliminin modeli

İndüksiyon geriliminin büyüklüğü birim zamandaki akı değişimine ve sarım sayısına bağlıdır: $\varepsilon = N \dfrac{\Delta \Phi}{\Delta t}$.
• Mıknatıs daha hızlı hareket ettirilirse akı daha kısa sürede değişir, gerilim büyür.
• Sarım sayısı artırılırsa gerilim artar.
• Daha güçlü bir mıknatıs kullanılırsa akı değişimi büyür, gerilim artar.

Mekanik enerjiden elektrik enerjisine

Hidroelektrik santralde suyun düşmesiyle dönen türbin, jeneratördeki bobinleri ya da mıknatısları döndürür. Bobinden geçen akı sürekli değiştiği için indüksiyon akımı oluşur. Böylece suyun mekanik enerjisi elektrik enerjisine dönüşür.
Basit bir düzenekte de bobin içinde mıknatıs hareket ettirilerek, el hareketiyle elektrik elde edilebilir. Enerji yoktan var olmaz: elde edilen elektrik enerjisi, mıknatısı ya da bobini hareket ettirmek için harcanan enerjiden gelir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. 100 sarımlı bir bobinden geçen akı 0,5 s'de 0,02 Wb artıyor. İndüksiyon geriliminin büyüklüğü nedir?

$\varepsilon = 100 \cdot \dfrac{0{,}02}{0{,}5} = 4$ V'tur.

Örnek 2. Mıknatıs bobinin içinde hareketsiz bekletiliyor. İndüksiyon akımı oluşur mu?

Akı değişmediği için indüksiyon akımı oluşmaz.

Örnek 3. Aynı mıknatıs bobine önce yavaş, sonra hızlı yaklaştırılıyor. Hangisinde indüksiyon gerilimi daha büyüktür?

Hızlı yaklaştırmada aynı akı değişimi daha kısa sürede olur; birim zamandaki akı değişimi ve gerilim daha büyüktür.

Özetle

  • Manyetik akı değiştiğinde iletken halkada indüksiyon akımı ve gerilimi oluşur.
  • Akı sabitse indüksiyon akımı oluşmaz.
  • İndüksiyon gerilimi $\varepsilon = N \frac{\Delta \Phi}{\Delta t}$ ile bulunur.
  • Hızlı hareket, çok sarım ve güçlü mıknatıs gerilimi artırır.
  • Hidroelektrik santrallerde mekanik enerji indüksiyonla elektrik enerjisine dönüşür.

İndüksiyon Gerilimi — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Başka elektrik kaynağı bulunmayan kapalı bir bobinin her sarımından geçen manyetik akı değişiyor. Ne oluşabilir?
AYalnız sabit bir ağırlık artışı
Bİndüksiyon gerilimi ve devrede akım
CKaynağı olmayan sınırsız enerji
DAkı değişimine rağmen zorunlu olarak sıfır gerilim
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Akı değişimi bobinde gerilim oluşturur. Kapalı iletken yol varsa bu gerilim akım oluşturabilir.
2Kolay
Başka gerilim kaynağı olmayan bir bobinde akı zamanla sabit. Başlangıçta akım yok. İndüksiyon açısından ne beklenir?
AAkı sıfırdan farklıysa gerilim mutlaka vardır.
BBobin metal olduğu için sürekli akım üretir.
CSarım sayısı varsa akı sabitken de mutlaka gerilim oluşur.
DAkı değişiminden kaynaklanan gerilim oluşmaz.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
İndüksiyon gerilimi akının varlığına değil zamana göre değişimine bağlıdır.
3Orta
Düz bir bobin, sabit düzgün alanın içinde yönelimi ve alanı değişmeden öteleniyor. Tamamı alan içinde kalıyor. Başka kaynak yoksa bobin çevresinde ne beklenir?
ABobin hareket ettiği için mutlaka net gerilim oluşur.
BToplam akı değişmediğinden net indüksiyon gerilimi oluşmaz.
CGerilim yalnız bobinin rengine bağlıdır.
DSabit alan içinde her noktada aynı büyüklükte sürekli gerilim vardır.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Seçilen bobin yüzeyinden geçen akı aynı kalır. Öteleme tek başına net indüksiyon nedeni değildir.
4Orta
Bobin sabit duruyor ama içinden geçen düzgün alanın büyüklüğü artıyor. Bobin düzlemi alana dik. Gerilim için ne söylenir?
ABobin yerinde olduğu için gerilim oluşamaz.
BGerilim ancak bobin kütlesi de artarsa oluşur.
CAkı değiştiği için gerilim oluşabilir.
DAlan büyürken akı mutlaka sabit kalır.
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Yüzey hareket etmese de alan büyüklüğünün değişmesi akıyı değiştirir.
5Zor
Bir bobinin devresi açıkken sarımlarından geçen akı değişiyor. Uçları arasındaki etki için ne söylenir?
ADevre açık olduğu için gerilim de oluşamaz.
BGerilim oluşabilir ama açık devrede sürekli dolaşan akım oluşmaz.
CDevre açıkken gerilim oluşursa telin kütlesi azalır.
DGerilim için bobine mutlaka pil bağlanmalıdır.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Akı değişimi gerilim oluşturur. Akım için iletken devrenin kapanması ayrıca gerekir.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular