MegaSoru

Elektriksel Alan 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Elektriksel Alan Konu Anlatımı

Bir yük, çevresindeki boşluğu etkileyerek oraya konan başka yüklere kuvvet uygular. Yükün bu etki alanına elektriksel alan denir. Bu konuda elektriksel alanın yönünü ve bağlı olduğu etmenleri inceliyoruz.

Elektriksel alan nedir?

Bir yükün çevresinde elektriksel kuvvetin etkili olduğu bölgeye elektriksel alan denir. Bir noktadaki alan, o noktaya konan pozitif bir deneme yüküne birim yük başına etki eden kuvvettir: $E = \dfrac{F}{q}$.
Elektriksel alan vektöreldir. Pozitif yükün alanı yükten dışarı doğru, negatif yükün alanı yüke doğrudur. Pozitif bir deneme yükü alan yönünde, negatif bir deneme yükü alana zıt yönde kuvvet hisseder.

Alanın bağlı olduğu etmenler

Noktasal bir yükün oluşturduğu elektriksel alanın büyüklüğü:
• Alanı oluşturan yükün büyüklüğüyle doğru orantılıdır.
• Yükten uzaklığın karesiyle ters orantılıdır: $E = k \dfrac{q}{d^2}$.
Alan, oraya konan deneme yükünün büyüklüğüne bağlı değildir; deneme yükü değişirse ona etki eden kuvvet değişir ama alan aynı kalır.
Bu konuda alan sayısal olarak hesaplanmaz; orantıyla karşılaştırma yapılır.

Alan çizgileri

Elektriksel alan, alan çizgileriyle gösterilir. Çizgiler pozitif yükten çıkar, negatif yüke girer. Çizgilerin sık olduğu yerde alan güçlü, seyrek olduğu yerde zayıftır. Alan çizgileri birbirini kesmez.
Yüklü bir çubuk elektroskoba yaklaştıkça yapraklar daha çok açılır; bu da alanın yüke yaklaştıkça güçlendiğini gösterir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir yükün oluşturduğu alanda K noktası yüke 1 m, L noktası 3 m uzaklıktadır. K'daki alan L'dekinin kaç katıdır?

Alan uzaklığın karesiyle ters orantılıdır. Uzaklık oranı 3 olduğundan alan oranı $3^2 = 9$'dur; K'daki alan L'dekinin 9 katıdır.

Örnek 2. Aynı noktaya önce $q$, sonra $2q$ büyüklüğünde pozitif deneme yükü konuyor. Alan ve kuvvet nasıl değişir?

Alan, alanı oluşturan yüke ve uzaklığa bağlıdır; deneme yüküne bağlı değildir, aynı kalır. Deneme yükü iki katına çıktığı için ona etki eden kuvvet iki katına çıkar.

Örnek 3. Negatif bir yükün yakınındaki bir noktada elektriksel alan hangi yöndedir?

Negatif yükün alanı yüke doğrudur. Noktadaki alan negatif yüke doğru yönelir.

Özetle

  • Elektriksel alan, birim pozitif yüke etki eden kuvvettir: $E = F / q$.
  • Pozitif yükün alanı dışa, negatif yükün alanı yüke doğrudur.
  • Alan yükle doğru, uzaklığın karesiyle ters orantılıdır.
  • Alan deneme yüküne bağlı değildir.
  • Alan çizgilerinin sıklığı alanın büyüklüğünü gösterir.

Elektriksel Alan — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Pozitif noktasal kaynağın sağındaki P noktasında elektriksel alan hangi yöndedir?
ASola
BYukarı
CAşağı
DSağa
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Pozitif kaynağın alanı kaynaktan dışa doğrudur. Sağdaki noktada dışa yön sağadır.
2Kolay
Negatif noktasal kaynağın üstündeki R noktasında elektriksel alan hangi yöndedir?
AYukarı
BSağa
CAşağı
DSola
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Negatif yükün alanı kaynağa yönelir. Üstteki noktadan kaynağa doğru yön aşağıdır.
3Orta
Bir noktada alan batıya yöneliyor. Küçük negatif deneme yüküne etki eden elektriksel kuvvet hangi yöndedir?
ADoğu
BBatı
CKuzey
DGüney
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Negatif yükte kuvvet alan yönüne zıttır. Batının tersi doğudur.
4Orta
Tek noktasal yükün solundaki P noktasında elektriksel alan sağa yöneliyor. Kaynağın işareti nedir?
ANegatiftir.
BPozitiftir.
CKaynak nötrdür.
DAlan oku bilinse de belirlenemez.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Soldaki noktadan sağa yön kaynağa doğrudur. Tek noktasal yükün alanının içe bakması negatif işareti gösterir.
5Zor
Negatif deneme yükü, noktasal kaynağın altındaki P'de yukarı yönlü elektriksel kuvvet görüyor. P'deki alanın yönü ve kaynağın işareti nedir?
AAlan yukarı, kaynak negatiftir.
BAlan aşağı, kaynak pozitiftir.
CAlan aşağı, kaynak negatiftir.
DAlan yukarı, kaynak pozitiftir.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Negatif deneme yükünde alan kuvvete zıt, yani aşağı yönlüdür. P'de aşağı yön kaynaktan dışa olduğundan kaynak pozitiftir.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular