MegaSoru

Elektrolitik Hücreler 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Elektrolitik Hücreler Konu Anlatımı

Cep telefonunu şarj etmek, bir pili tersine çalıştırmak gibidir: dışarıdan verilen elektrik enerjisi kimyasal enerji olarak depolanır. Kendiliğinden yürümeyen redoks tepkimeleri, dış güç kaynağı yardımıyla yürütülebilir. Bu işlem elektroliz, kullanılan düzenek ise elektrolitik hücredir.

Elektrolitik hücrenin düzeneği

Elektrolitik hücrede iki elektrot bir elektrolit içine daldırılır ve elektrotlar bir güç kaynağına (pil ya da doğru akım kaynağı) bağlanır. Elektrolit, ergimiş bir tuz ya da bir tuzun çözeltisi olabilir; iyonlar serbest olduğu için akımı iletir. Güç kaynağı elektronları bir elektrottan diğerine zorla gönderir. Kaynak olmazsa tepkime istemsizdir ve yürümez.

Anot ve katot

Elektrolitik hücrede de yükseltgenme anotta, indirgenme katotta olur; ancak kutuplar galvanik hücrenin tersidir. Elektrolitik hücrede anot (+) kutup, katot (−) kutuptur; çünkü güç kaynağının pozitif ucu anota, negatif ucu katota bağlıdır. Elektronlar dış devrede anottan çıkar, güç kaynağı üzerinden katota gelir. Katot elektron aldığı için orada indirgenme olur, anot elektron kaybettiği için yükseltgenme olur. Anot ve katot tanımı (yükseltgenme/indirgenme) her iki hücre türünde de aynıdır.

Ergimiş NaCl elektrolizi

Ergimiş NaCl de Na⁺ ve Cl⁻ iyonları serbesttir. Güç kaynağı bağlanınca Na⁺ iyonları katoda, Cl⁻ iyonları anoda göç eder:
Katot (−): Na⁺ + e⁻ → Na (indirgenme)
Anot (+): 2Cl⁻ → Cl₂ + 2e⁻ (yükseltgenme)
Toplam: 2NaCl → 2Na + Cl₂. Bu tepkime kendiliğinden yürümez; gereken elektrik enerjisi dışarıdan sağlanır. Katotta sodyum metali, anotta klor gazı elde edilir.

Suyun elektrolizi

Saf su iletken değildir; bu yüzden az miktarda asit ya da tuz eklenerek iletkenlik arttırılır. Elektroliz sonucunda katotta hidrojen, anotta oksijen gazı toplanır: 2H₂O → 2H₂ + O₂. Katotta toplanan hidrojenin hacmi anotta toplanan oksijenin iki katıdır (tepkime katsayılarının oranı 2:1). Yarı tepkimeler elektrolitin ortamına göre değişir; bu dersin kapsamında ürünler soruda verilir ve tepkimeler genel olarak toplam denklem düzeyinde yorumlanır.

Galvanik ve elektrolitik hücre karşılaştırması

• Galvanik hücre: istemli tepkime, kimyasal enerji → elektrik enerjisi, anot (−), katot (+), dış güç kaynağı yoktur.
• Elektrolitik hücre: istemsiz tepkime, elektrik enerjisi → kimyasal enerji, anot (+), katot (−), dış güç kaynağı gerekir.
• Her ikisinde de anotta yükseltgenme, katotta indirgenme olur; elektronlar dış devrede anottan katota akar; çözeltide anyonlar anoda, katyonlar katoda doğru göç eder.
Elektrolizde enerjinin tamamı kimyasal enerjiye dönüşmez; bir kısmı ısı olarak çevreye yayılır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Ergimiş MgCl₂ elektrolizinde katot ve anotta hangi olaylar gerçekleşir?

Mg²⁺ katoda gider ve elektron alarak indirgenir: Mg²⁺ + 2e⁻ → Mg. Cl⁻ anoda gider ve elektron vererek yükseltgenir: 2Cl⁻ → Cl₂ + 2e⁻. Katot (−) kutuptur ve katotta magnezyum metali, anotta klor gazı elde edilir.

Örnek 2. Bir elektroliz düzeneğinde güç kaynağının uçları ters bağlanırsa elektrotlarda ne değişir?

Kutuplar yer değiştirir. Daha önce anot (+) olan elektrot katot (−) olur, katot olan elektrot anot olur. Yükseltgenme ve indirgenme yarı tepkimeleri elektrotlar arasında yer değiştirir; iyonların göç yönü de tersine döner.

Örnek 3. Su elektrolizinde katot tüpünde 20 mL gaz toplandığında anot tüpünde yaklaşık kaç mL gaz toplanır?

2H₂O → 2H₂ + O₂ denklemine göre H₂ ile O₂ hacim oranı 2:1 dir. Katotta H₂, anotta O₂ toplanır. Katotta 20 mL hidrojen toplandığına göre anotta yaklaşık 10 mL oksijen toplanır.

Özetle

  • Elektrolitik hücrede istemsiz redoks tepkimesi dış elektrik enerjisiyle yürütülür.
  • Her iki hücre türünde de anotta yükseltgenme, katotta indirgenme olur; elektrolitik hücrede anot (+), katot (−) kutuptur.
  • Ergimiş tuzların elektrolizinde katyon katotta indirgenir, anyon anotta yükseltgenir; ürünler soruda verilir.
  • Su elektrolizinde katotta H₂, anotta O₂ toplanır ve hacim oranı 2:1 dir.
  • Güç kaynağı ters bağlanırsa anot ve katot yer değiştirir; enerji dönüşümü elektrik → kimyasaldır.

Elektrolitik Hücreler — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Belirli koşullarda kendiliğinden gerçekleşmeyen bir redoks tepkimesi, uygun bağlanmış ve yeterli gerilim sağlayan doğru akım kaynağıyla yürütülüyor. Bu elektrolitik hücrede kaynağın temel işlevi nedir?
ATepkimenin kendiliğinden ürettiği elektriği depolamak.
Bİstemsiz tepkimeyi yürütmek için elektrik enerjisi sağlamak.
CElektrolitteki iyonların yerine elektronları çözelti boyunca taşımak.
DRedoks tepkimesi olmadan yalnız atomları büyütmek.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Elektrolizde dış kaynak elektriksel iş yaparak istemsiz redoks tepkimesini yürütür. Bu sırada katotta indirgenme, anotta yükseltgenme gerçekleşir.
2Kolay
Çalışan bir elektrolitik hücrenin katodu kaynağın negatif, anodu pozitif ucuna bağlıdır. Elektrot olayları hangi seçenekte doğru verilmiştir?
ANegatif katotta yükseltgenme, pozitif anotta indirgenme olur.
BNegatif katotta indirgenme, pozitif anotta yükseltgenme olur.
Cİki elektrotta da yalnız indirgenme olur.
DAnot negatif, katot pozitif olmak zorundadır.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Katot indirgenmenin, anot yükseltgenmenin gerçekleştiği elektrottur. Elektrolitik hücrede kaynağın elektron sağladığı katot negatif; elektron çektiği anot pozitiftir.
3Orta
Uygun elektrolit ve inert elektrotlarla su elektrolizinde yalnız H₂ ve O₂ gazları oluştuğu belirtiliyor. P elektrodunda H₂, R elektrodunda O₂ tanımlandığına göre hangi eşleştirme doğrudur?
AP pozitif anot, R negatif katottur.
Bİki elektrot da negatiftir.
CP negatif katot, R pozitif anottur.
DGaz çıktığı için iki elektrot da anottur.
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Verilen su elektrolizinde H₂ indirgenme ürünü olarak katotta, O₂ yükseltgenme ürünü olarak anotta oluşur. Elektrolitik işaretler katotta negatif, anotta pozitiftir.
4Orta
Galvanik ve elektrolitik hücrelerin anotları karşılaştırılıyor. Hangi ifade ikisi için doğru bir karşılaştırmadır?
Aİkisinde de anot negatiftir ve yükseltgenme olur.
Bİkisinde de anotta yükseltgenme olur; anot galvanikte negatif, elektrolizde pozitiftir.
CGalvanikte anotta indirgenme, elektrolizde yükseltgenme olur.
Dİkisinde de anotta elektron alınır.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Anot adı yükseltgenme olayını belirtir ve hücre türüyle değişmez. Elektrot işareti ise enerjinin sağlanma biçimine göre değişir.
5Zor
Uygun koşullardaki elektrolitik hücrede P üzerinde Cu(k) → Cu²⁺(suda) + 2e⁻, R üzerinde Zn²⁺(suda) + 2e⁻ → Zn(k) gerçekleşiyor. Yeterli doğru akım kaynağı kullanıldığında hangi bağlantı ve görev doğrudur?
AP negatif anot, R pozitif katottur; hücre elektrik üretir.
BP pozitif katot, R negatif anottur; adlar yalnız işarete bağlıdır.
CP ile R ikisi de katottur; iki olay da elektron içerir.
DP pozitif anot, R negatif katottur; elektronlar R elektroduna kaynak tarafından sağlanır.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
P yarı tepkimesi elektron verdiğinden yükseltgenme, R yarı tepkimesi elektron aldığından indirgenmedir. Elektrolizde P pozitif anot, R negatif katot olarak bağlanır.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular