MegaSoru

Hücre Potansiyelini Etkileyen Faktörler 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Hücre Potansiyelini Etkileyen Faktörler Konu Anlatımı

Aynı iki metalden kurulan iki galvanik hücrenin gerilimi her zaman aynı çıkmaz. Elektrot çiftinin yanı sıra çözeltilerin derişimi ve sıcaklık gibi koşullar da hücre potansiyelini etkiler. Bu bölümde etkenlerin yönü nitel olarak, yani sayısal hesap yapmadan, Le Chatelier ilkesi temelinde yorumlanır.

Elektrot çiftinin kimliği

Hücre potansiyelini belirleyen en önemli etken, hangi iki yarı hücrenin birleştirildiğidir. Standart indirgenme potansiyelleri arasındaki fark ne kadar büyükse hücrenin gerilimi o kadar büyüktür. Zn–Cu hücresi (1,10 V) ile Zn–Ag hücresi (1,56 V) aynı koşullarda farklı gerilimler üretir. Aynı metali daha büyük çubuk haline getirmek bu farkı değiştirmez.

Derişimin etkisi

Le Chatelier ilkesine göre bir sistemde derişim değiştirilirse sistem bu değişikliği azaltacak yönde tepki verir. Zn + Cu²⁺ → Zn²⁺ + Cu tepkimesinde tepkimeye giren Cu²⁺ derişimi arttırılırsa tepkime ürünler yönünde daha istemli hale gelir ve hücre potansiyeli artma eğilimi gösterir. Ürün tarafındaki Zn²⁺ derişimi arttırılırsa tepkime ileri yönde daha az istemli olur ve potansiyel azalma eğilimindedir. Bu yorum yalnızca yön verir; ne kadar değişeceği bu bölümde hesaplanmaz.

Saf katının miktarı ve yüzey alanı

Hücre tepkimesine giren ya da çıkan saf katılar (Zn çubuğu, Cu çubuğu gibi) tepkimenin yürüyebilmesi için yeterli miktarda bulunduğu sürece, miktarları ya da yüzey alanları denge potansiyelini değiştirmez. Daha geniş bir elektrot, hücrenin daha uzun süre çalışmasını ya da daha fazla akım vermesini sağlayabilir; fakat potansiyel aynı kalır. Bu, "gerilim" ile "kapasite" kavramlarının birbirinden ayrı olduğunu gösterir: gerilim birim yük başına enerjidir (1 V = 1 J/C), kapasite ise toplam yük miktarıdır.

Sıcaklığın etkisi

Sıcaklık değişince hücre potansiyeli de değişebilir, fakat yön hücreye ve tepkimeye bağlıdır. Bazı hücrelerde sıcaklık arttıkça potansiyel azalırken, bazılarında artar. Bu yüzden verisiz olarak "sıcaklık artarsa potansiyel artar" ya da "azalır" denemez; ölçülen veriye bakmak gerekir. Birkaç sıcaklıktan alınan ölçümler arasındaki örüntüyü, ölçülmemiş uç sıcaklıklara uzatmak da güvenli değildir.

Deneyi kontrollü tasarlamak

Bir etkenin hücre potansiyeline etkisini sınamak için yalnız o etken (bağımsız değişken) değiştirilir; elektrot çifti, diğer derişimler ve sıcaklık sabit tutulur (kontrol değişkenleri). Ölçülen hücre potansiyeli bağımlı değişkendir. Ölçüm, hücre dengeye geldikten sonra ve mümkünse akım çekmeden (açık devre) yapılır. Sonuç güvenilir olsun diye ölçüm birkaç kez tekrarlanır ve ortalama alınır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Zn–Cu hücresinde Cu²⁺ çözeltisi seyreltilirse hücre potansiyelinin nasıl değişmesi beklenir?

Cu²⁺ derişimi azalınca tepkimeye giren türlerden biri azalır; Le Chatelier ilkesine göre tepkime ileri yönde daha az istemli hale gelir ve hücre potansiyeli azalma eğilimi gösterir. Nicel değişim bu bölümde hesaplanmaz, yalnız yön yorumlanır.

Örnek 2. Bir öğrenci, daha uzun ve kalın bir Zn çubuğu kullanırsa hücrenin geriliminin artacağını düşünüyor. Bu düşünce doğru mudur?

Doğru değildir. Zn saf katı olduğundan miktarı ya da yüzey alanı denge potansiyelini değiştirmez. Daha büyük çubuk yalnızca hücrenin daha uzun süre çalışmasına (kapasiteye) katkı sağlayabilir; gerilim aynı kalır.

Örnek 3. Aşağıdaki deney tasarımlarından hangisi derişimin hücre potansiyeline etkisini sınar? (A) Hem derişimi hem sıcaklığı aynı anda değiştirmek, (B) Yalnız Cu²⁺ derişimini değiştirip diğer her şeyi sabit tutmak.

B seçeneği doğrudur. Bir etkenin etkisini ayırmak için tek bir değişkeni değiştirmek gerekir. A seçeneğinde hem derişim hem sıcaklık değiştiği için potansiyel farkının hangisinden kaynaklandığı anlaşılamaz.

Özetle

  • Hücre potansiyelini belirleyen en temel etken elektrot çiftinin kimliğidir.
  • Giren türün derişimi artırılırsa tepkime ileri yönde daha istemli olur; potansiyel artma eğilimi gösterir (Le Chatelier).
  • Saf katı elektrodun miktarı ya da yüzey alanı denge potansiyelini değiştirmez; gerilim ile kapasite ayrı kavramlardır.
  • Sıcaklığın etkisinin yönü hücreye bağlıdır ve verisiz tahmin edilemez.
  • Etkiyi sınamak için tek değişken değiştirilir, diğerleri sabit tutulur ve ölçüm tekrarlanır.

Hücre Potansiyelini Etkileyen Faktörler — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Örnek bir deneyde aynı sıcaklıkta, eşit derişimli uygun elektrolitlerle kurulan Zn–Cu hücresinin açık devre gerilimi 1,10 V, Mg–Cu hücresininki 2,70 V ölçülüyor. Ölçüm yöntemi ve diğer deney koşulları sabit tutulduğuna göre hangi sonuç desteklenir?
AElektrot çifti potansiyeli etkilemez.
BYarı hücre çiftinin kimliği hücre potansiyelini etkileyebilir.
CBütün metal çiftleri 2,70 V verir.
DGerilim farkını yalnız sıcaklık oluşturmuştur.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Kontrollü koşullarda çift kimliği değişirken ölçülen gerilim de değişmiştir. Bu, elektrot çiftinin etkisine kanıttır.
2Kolay
Zn(k) + Cu²⁺(suda) → Zn²⁺(suda) + Cu(k) tepkimesiyle çalışan hücrede yalnız Cu²⁺ derişimi artırılıyor. Sıcaklık sabit, katılar mevcut ve çözeltiler ideal kabul edildiğinde başlangıç açık devre potansiyeli nasıl değişir?
AAzalır; Cu²⁺ bir üründür.
BDeğişmez; bütün iyonlar saf katıdır.
CSıfır olur; metal çifti değişmiştir.
DArtar; tepkimeye giren iyonun artırılması ileri yönü destekler.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Cu²⁺ tepkimeye girendir. Diğer koşullar aynıyken derişiminin artması ileri tepkime eğilimini ve hücre potansiyelini artırır.
3Orta
Diğer koşulları sabit tutulan varsayımsal P hücresinde 15 °C, 25 °C ve 35 °C için açık devre gerilimleri sırasıyla 0,82 V, 0,80 V ve 0,78 V ölçülüyor. Hangi çıkarım verilerle uyumludur?
AP hücresinde incelenen sıcaklık aralığında gerilim azalmıştır.
BBütün hücrelerde sıcaklık gerilimi azaltır.
CP hücresinin 80 °C gerilimi kesinlikle 0,69 V olur.
DSıcaklık yükselince elektrot çifti zorunlu değişir.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Verilen üç ölçüm P hücresi için azalan gerilim eğilimi gösterir. Başka hücreler veya ölçülmeyen sıcaklıklar hakkında kesin sonuç vermez.
4Orta
Cu²⁺ derişiminin Zn–Cu hücresinin açık devre potansiyeline etkisi araştırılıyor. Aynı sıcaklık, Zn²⁺ derişimi, elektrotlar ve ölçüm yöntemiyle farklı Cu²⁺ derişimleri deneniyor. Değişkenler nasıl sınıflandırılır?
APotansiyel bağımsız, Cu²⁺ derişimi bağımlı değişkendir.
BSıcaklık bağımsız, Cu²⁺ derişimi kontrol değişkenidir.
CElektrot çifti bağımlı değişkendir.
DCu²⁺ derişimi bağımsız, ölçülen potansiyel bağımlı, sıcaklık kontrol değişkenidir.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Araştırmacının değiştirdiği Cu²⁺ derişimi bağımsız, bunun etkisi olarak ölçtüğü potansiyel bağımlı değişkendir. Sıcaklık sabit tutulan kontrol değişkenidir.
5Zor
Zn(k) + Cu²⁺(suda) → Zn²⁺(suda) + Cu(k) hücresinde başlangıç durumuna göre Cu²⁺ derişimi artırılıp Zn²⁺ derişimi azaltılıyor. İdeal çözelti, sabit sıcaklık ve mevcut katılar için iki müdahalenin ortak sonucu nedir?
AEtkiler mutlaka birbirini götürür.
BHer iki müdahale de ileri yönü desteklediğinden potansiyel artar.
Cİki müdahale de potansiyeli azaltır.
DSaf metallerin kütleleri verilmeden değişim yönü bulunamaz.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Giren Cu²⁺ artırılması ve ürün Zn²⁺ azaltılması ileri tepkime eğilimini birlikte güçlendirir. Etkiler aynı yönde olduğundan potansiyel artar.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular