MegaSoru

Standart Elektrot ve Hücre Potansiyeli 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Standart Elektrot ve Hücre Potansiyeli Konu Anlatımı

Bir pilin ne kadar gerilim üreteceğini önceden hesaplayabilmek için yarı hücrelerin elektron alma eğilimlerini ortak bir ölçeğe dökmek gerekir. Bu ölçek standart indirgenme potansiyelleridir. Bir yarı hücrenin potansiyeli doğrudan ölçülemez, ancak bir başka yarı hücreyle birleştirilince ölçülen gerilimden bulunur; bu nedenle ortak bir referans seçilmiştir.

Standart hidrojen elektrot

Standart hidrojen elektrot (SHE) referans yarı hücredir. Standart koşullarda (1 M H⁺ çözeltisi, 1 atm H₂ gazı, 25 °C, Pt elektrot) potansiyeli keyfi olarak 0,00 V kabul edilir. Diğer yarı hücrelerin standart indirgenme potansiyeli (E°), bu elektrotla bir hücre kurulup gerilim ölçülerek belirlenir. Bir yarı hücrenin E° değeri SHE ye göre ne kadar yüksekse, o türün elektron alma (indirgenme) eğilimi o kadar fazladır.

Standart indirgenme potansiyeli tabloları

Standart indirgenme potansiyelleri, yarı tepkime indirgenme yönünde yazılarak verilir. Birkaç örnek (25 °C, 1 M için):
• Mg²⁺ + 2e⁻ → Mg E° = −2,37 V
• Zn²⁺ + 2e⁻ → Zn E° = −0,76 V
• Fe²⁺ + 2e⁻ → Fe E° = −0,44 V
• 2H⁺ + 2e⁻ → H₂ E° = 0,00 V
• Cu²⁺ + 2e⁻ → Cu E° = +0,34 V
• Ag⁺ + e⁻ → Ag E° = +0,80 V
Sorularda bu değerler genellikle verilir. Değeri büyük olan yarı tepkime, elektron almaya daha yatkındır. Tepkime tersine çevrilirse (yükseltgenme olarak yazılırsa) E° nin işareti de değişir; ancak yarı tepkime katsayıyla çarpılsa bile E° değeri çarpılmaz.

Hücre potansiyeli

Standart hücre potansiyeli, katot ile anot arasındaki potansiyel farkıdır:
E°hücre = E°katot − E°anot
Burada her iki değer de indirgenme potansiyeli olarak alınır. Katot, indirgenme potansiyeli büyük olan yarı hücredir; anot ise küçük olandır. Zn–Cu hücresinde E°hücre = 0,34 − (−0,76) = 1,10 V dur. Yarı tepkimeler denkleştirilirken katsayıyla çarpılsa bile potansiyel çarpılmaz; potansiyel miktar değil, eğilim bildirir. Örneğin 2Ag⁺ + Cu → 2Ag + Cu²⁺ için E°hücre = 0,80 − 0,34 = 0,46 V dur, 0,80 ile 2 çarpılmaz.

İstemlilik

E°hücre pozitifse tepkime standart koşullarda istemlidir ve galvanik hücre kurulabilir. E°hücre negatifse tepkime istemsizdir; ancak dışarıdan enerji verilirse (elektroliz) yürütülebilir. Cu + Zn²⁺ → Cu²⁺ + Zn tepkimesi için E°hücre = (−0,76) − 0,34 = −1,10 V olduğundan istemsizdir. İstemli olması, tepkimenin hızlı olduğu anlamına gelmez; potansiyel yalnızca eğilimi, hız ise kinetiği anlatır.

Ortak karşılaştırmalar ve ölçek

Bir yarı hücre tablosunda başka bir referans (SHE yerine başka bir elektrot) kullanılırsa tüm değerler aynı miktarda kayar, fakat iki yarı hücre arasındaki fark değişmez. Bu yüzden hücre potansiyeli hesaplanırken referans noktası önemli değildir. Birim olarak volt kullanılır; milivolt ile verilmişse volta çevrilmelidir (1 V = 1000 mV). Bu konudaki değerler standart koşullar (1 M, 25 °C, 1 atm) için geçerlidir; standart olmayan koşullarda sonuç genellenmemelidir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. E°(Zn²⁺/Zn) = −0,76 V ve E°(Ag⁺/Ag) = +0,80 V verildiğine göre Zn–Ag galvanik hücresinin standart potansiyelini bulunuz.

Katot, indirgenme potansiyeli büyük olan Ag⁺/Ag yarı hücresidir; anot Zn dur. E°hücre = E°katot − E°anot = 0,80 − (−0,76) = 1,56 V. Potansiyel pozitif olduğu için tepkime istemlidir: Zn + 2Ag⁺ → Zn²⁺ + 2Ag. Gümüşün katsayısı 2 olsa da 0,80 V çarpılmaz.

Örnek 2. Fe²⁺/Fe için E° = −0,44 V, Cu²⁺/Cu için E° = +0,34 V ise Fe + Cu²⁺ → Fe²⁺ + Cu tepkimesi istemli midir?

Fe anot, Cu katottur. E°hücre = 0,34 − (−0,44) = 0,78 V > 0 olduğundan tepkime istemlidir. Bu sonuç, demir çivinin bakır sülfat çözeltisinde kızıl kaplanma yapmasıyla uyumludur.

Örnek 3. Bir öğrenci hücre potansiyelini E°hücre = E°anot − E°katot olarak yazıp Zn–Cu hücresi için −1,10 V buluyor. Hatayı açıklayınız.

Hücre potansiyeli E°katot − E°anot ile hesaplanır. Öğrenci çıkarmayı ters sırada yapmıştır. Doğru hesap 0,34 − (−0,76) = +1,10 V dur. Galvanik hücre için potansiyel pozitif çıkmalıdır; negatif çıkması sıranın ters yazıldığını ya da istemsiz bir tepkime seçildiğini düşündürür.

Özetle

  • SHE nin standart potansiyeli 0,00 V kabul edilir; diğer yarı hücrelerin E° değerleri buna göre ölçülür.
  • E° değeri büyük olan yarı hücre elektron almaya daha yatkındır ve galvanik hücrede katot olur.
  • E°hücre = E°katot − E°anot ile hesaplanır; yarı tepkime katsayıyla çarpılsa da E° çarpılmaz.
  • E°hücre pozitifse tepkime standart koşullarda istemlidir; istemli olması hızlı olduğunu göstermez.
  • Potansiyel farkı referans seçiminden etkilenmez; mV değerleri V a çevrilerek hesaplanmalıdır.

Standart Elektrot ve Hücre Potansiyeli — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Standart hidrojen elektrodunun standart elektrot potansiyelinin 0 V kabul edilmesinin temel amacı hangisidir?
AHidrojenin hiçbir koşulda redoks tepkimesi vermediğini belirtmek
BDiğer standart elektrot potansiyellerini aynı referansa göre ifade etmek
CBütün hücrelerin gerilimini sıfır yapmak
DTek bir elektrodun mutlak potansiyelini sıradan voltmetreyle doğrudan ölçmek
Çözümü göster
Doğru cevap: B
SHE ortak bir sıfır referansı sağlar. Böylece farklı yarı hücrelerin standart indirgenme potansiyelleri aynı ölçekte karşılaştırılır.
2Kolay
Aynı sıcaklıkta SHE'ye göre varsayımsal standart indirgenme potansiyelleri X²⁺/X için −0,20 V, Y²⁺/Y için +0,50 V'tur. Standart koşullarda kendiliğinden çalışan hücrenin elektrot görevleri hangisidir?
AX katot, Y anottur.
BX anot, Y katottur.
Cİki elektrot da anottur.
Dİyon yükleri aynı olduğundan görevler belirlenemez.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Y'nin standart indirgenme potansiyeli X'inkinden büyüktür. Y²⁺ katotta indirgenirken X anotta yükseltgenir.
3Orta
Varsayımsal bir standart hücrenin potansiyeli +0,90 V, katodunun standart indirgenme potansiyeli +0,55 V'tur. Anodun standart indirgenme potansiyeli kaç V'tur?
A−1,45 V
B−0,35 V
C0,35 V
D1,45 V
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Hücre değeri katot eksi anot olduğundan anotun indirgenme değeri +0,55 − 0,90 = −0,35 V bulunur.
4Orta
Varsayımsal bir redoks tepkimesinin yazıldığı yöndeki standart hücre potansiyeli +0,45 V'tur. Hangi yorum doğrudur?
ABelirtilen standart koşullarda yazılan yön istemlidir; bu bilgi tek başına tepkimenin hızını belirlemez.
BPozitif değer yalnız ters yönün istemli olduğunu gösterir.
CPozitif değer tepkimenin mutlaka çok hızlı olduğunu gösterir.
DPozitif değer, koşullar ne olursa olsun aynı yönü zorunlu kılar.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Pozitif standart hücre potansiyeli, verilen standart durumdaki yazılı yönün istemli olduğunu gösterir. Tepkime hızını belirlemek için ayrıca kinetik bilgi gerekir.
5Zor
Aynı sıcaklık ve ortak SHE referansında varsayımsal standart indirgenme potansiyelleri X için −0,80 V, Y için −0,30 V, Z için −0,10 V'tur. Standart koşullarda kendiliğinden çalışan bir hücre için hangi öneri bu verilerle bağdaşmaz?
AX anot, Y katot seçilmesi
BY anot, Z katot seçilmesi
CX anot, Z katot seçilmesi
DZ anot, X katot seçilmesi
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Negatif sayılar arasında sıfıra daha yakın olan daha büyüktür. Z anot, X katot alınırsa katot eksi anot negatif olur; diğer önerilerde fark pozitiftir.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular