MegaSoru

Galvanik Hücreler 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Galvanik Hücreler Konu Anlatımı

Kol saatindeki, uzaktan kumandadaki ya da el fenerindeki pil, kimyasal enerjiyi elektrik enerjisine çeviren bir düzenektir. Bu dönüşümü yapan düzeneklerin en temel örneği galvanik hücredir. Galvanik hücrede istemli bir redoks tepkimesinin elektron alışverişi iki ayrı yerde gerçekleşmeye zorlanır ve elektronlar bir dış devreden geçirilerek iş yaptırılır.

Galvanik hücrenin bölümleri

Bir galvanik hücre iki yarı hücreden oluşur. Her yarı hücrede bir elektrot (metal çubuk) ve bu elektrodun iyonlarını içeren bir elektrolit çözeltisi bulunur. İki yarı hücre, bir tuz köprüsü ile birbirine bağlanır; elektrotlar ise iletken bir telle (dış devre) birleştirilir. Örnek olarak Zn–Cu hücresinde bir kapta Zn çubuğu ve Zn²⁺ içeren çözelti, diğer kapta Cu çubuğu ve Cu²⁺ içeren çözelti bulunur.

Anot ve katot

Yükseltgenmenin olduğu elektroda anot, indirgenmenin olduğu elektroda katot denir. Galvanik hücrede anot (−) kutuptur, katot (+) kutuptur. Zn–Cu hücresinde:
Anot (−): Zn → Zn²⁺ + 2e⁻ (Zn çubuğu incelir, Zn²⁺ derişimi artar)
Katot (+): Cu²⁺ + 2e⁻ → Cu (Cu çubuğu kalınlaşır, Cu²⁺ derişimi azalır)
Toplam tepkime Zn + Cu²⁺ → Zn²⁺ + Cu dur. Anot ve katot adları, elektrodun işaretine göre değil, orada hangi yarı tepkimenin olduğuna göre verilir. Bir elektrodun anot ya da katot olması, kullanılan metale göre değişir ve yarı tepkimeden çıkarılır.

Elektron ve iyon hareketi

Elektronlar dış devrede anottan katota doğru akar; çünkü elektron anotta üretilir, katotta tüketilir. Akım yönü geleneksel olarak elektron yönünün tersi kabul edilir; bu yüzden "elektron yönü" ile "geleneksel akım yönü" karıştırılmamalıdır. Çözeltilerin içinde ise iyonlar hareket eder: anyonlar anot yarı hücresine, katyonlar katot yarı hücresine doğru göç eder. Elektronlar çözeltiden geçmez; devre iki yoldan tamamlanır: elektronlar dış telde, iyonlar çözeltide ve tuz köprüsünde taşınır.

Tuz köprüsünün işlevi

Tuz köprüsü, çözeltilerin elektriksel olarak nötr kalmasını sağlar. Anot kabında Zn²⁺ çoğaldıkça pozitif yük birikir, katot kabında Cu²⁺ azaldıkça negatif yük (SO₄²⁻) baskın hale gelir. Tuz köprüsündeki iyonlar bu yük dengesizliğini giderir. Tuz köprüsünde kullanılan elektrolit, hücre tepkimesine girmeyen iyonlardan seçilmelidir (örneğin KNO₃ ya da Na₂SO₄). Tuz köprüsü kaldırılırsa devre tamamlanmaz ve akım kesilir; açık devrede yine bir gerilim ölçülür ama akım geçmez.

Hücre çalıştıkça neler değişir?

Hücre çalıştıkça anot kütlesi azalır, katot kütlesi artar (katotta metal çöküyorsa). Anot çözeltisinin katyon derişimi artar, katot çözeltisinin katyon derişimi azalır. Tepkime ilerledikçe hücrenin gerilimi azalır ve sonunda tepkime dengeye ulaştığında akım kesilir. Kimyasal enerjinin tamamı elektriğe dönüşmez; bir kısmı ısı olarak çevreye yayılır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Mg–Cu galvanik hücresinde Mg elektrodu hangi kutuptur? Yarı tepkimesini yazınız.

Mg, Cu dan daha aktiftir ve elektron verir. Yükseltgenme olduğu için Mg elektrodu anottur ve galvanik hücrede anot (−) kutuptur. Yarı tepkime: Mg → Mg²⁺ + 2e⁻. Elektronlar dış devrede Mg elektrodundan Cu elektroduna doğru akar.

Örnek 2. Zn–Cu hücresinde tuz köprüsünün olduğu devre bir süre çalıştıktan sonra tuz köprüsü çıkarılıyor. Neden akım kesilir?

Tuz köprüsü olmayınca çözeltilerdeki yük dengesi bozulur. Anot kabında pozitif yük, katot kabında negatif yük birikir ve bu birikme, elektronların akışını durdurur. Devrenin iyon yolu da kesildiği için akım geçmez.

Örnek 3. Çalışan bir galvanik hücrede anot çubuğunun kütlesi 2 g azalmıştır. Katot çubuğunun kütlesi ile ilgili ne söylenebilir?

Katotta metal iyonları metal olarak çöküyorsa katot kütlesi artar, ancak artış miktarı anottaki azalmaya eşit olmak zorunda değildir; çünkü anotta ve katotta farklı metaller vardır ve yarı tepkimelerdeki mol kütleleri farklıdır. Ayrıca katotta katı metal oluşmuyorsa (örneğin gaz çıkıyorsa) katot kütlesi değişmeyebilir.

Özetle

  • Galvanik hücre istemli redoks tepkimesinin kimyasal enerjisini elektrik enerjisine çevirir.
  • Anotta yükseltgenme, katotta indirgenme olur; galvanik hücrede anot (−), katot (+) kutuptur.
  • Elektronlar dış devrede anottan katota akar; iyonlar çözeltide ve tuz köprüsünde hareket eder.
  • Tuz köprüsü yük dengesini sağlar ve hücre tepkimesine girmeyen iyonlardan oluşur.
  • Anot kütlesi azalır, katot kütlesi katı metal çöküyorsa artar; çalıştıkça gerilim düşer.

Galvanik Hücreler — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Çalışan bir galvanik hücrede Zn → Zn²⁺ + 2e⁻ ve Cu²⁺ + 2e⁻ → Cu yarı tepkimeleri gerçekleşiyor. Elektrotların görevleri ve işaretleri hangisidir?
AZn pozitif katot, Cu negatif anottur.
BZn pozitif anot, Cu negatif katottur.
Cİki elektrot da katottur.
DZn negatif anot, Cu pozitif katottur.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Zn elektrodunda yükseltgenme, Cu elektrodunda indirgenme gerçekleşir. Galvanik hücre çalışırken anot negatif, katot pozitiftir.
2Kolay
Zn anotlu ve Cu katotlu çalışan bir galvanik hücrede yükün bağlı olduğu metal kablodaki elektronların yönü hangisidir?
AZn elektrodundan yük üzerinden Cu elektroduna
BCu elektrodundan yük üzerinden Zn elektroduna
CZn çözeltisinden tuz köprüsü üzerinden Cu çözeltisine
Dİki elektrottan aynı anda kablonun ortasına doğru
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Elektronlar Zn anotta oluşur ve Cu katotta tüketilir. Dış kabloda Zn'den yük üzerinden Cu'ya gider.
3Orta
Zn/Zn²⁺ ve Cu²⁺/Cu yarı hücrelerinden oluşan galvanik hücre yük altında çalışıyor. Yalnız Zn'nin iyonlaşması ve Cu²⁺ iyonlarının Cu olarak birikmesi gerçekleşiyor; hacimler sabit, bu metal iyonlarının bölmeler arası geçişi ihmal ediliyor. Hangi değişim beklenir?
Aİki elektrodun kütlesi de artar.
BZn kütlesi artar, Cu²⁺ derişimi artar.
CZn kütlesi azalır, Cu kütlesi artar; Zn²⁺ derişimi artar, Cu²⁺ derişimi azalır.
DZn kütlesi azalır, iki metal iyonunun derişimi de değişmez.
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Anotta Zn atomları Zn²⁺ olarak çözeltiye geçer. Katotta Cu²⁺ iyonları elektron alıp Cu elektroduna katılır. Sabit hacim kabulü derişim yönlerini de belirler.
4Orta
Tepkime maddeleri tükenmemiş bir galvanik hücrenin tuz köprüsü yerindedir. Yüke giden dış kablodaki anahtar açılıyor. İdeal açık devre için hangi ifade doğrudur?
AYük üzerinden sürekli akım durur; bu durum hücre uçları arasındaki gerilimin zorunlu olarak sıfır olduğunu göstermez.
BAkım durduğunda uçlar arasındaki gerilim de zorunlu olarak sıfır olur.
CTuz köprüsü elektronları yükün yerine taşıdığı için yük çalışmayı sürdürür.
DAnahtar açılınca anot ile katot görevleri kendiliğinden yer değiştirir.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Açık anahtar dış devrede elektronların sürekli dolaşımını keser. Hücrenin uçları arasında kimyasal durumdan kaynaklanan gerilim bulunabilir; akım ile gerilim farklı büyüklüklerdir.
5Zor
Zn ile Cu²⁺ çözeltisinin doğrudan temasındaki redoksu, bir dış yükte elektriksel iş elde edilecek galvanik düzeneğe dönüştürmek için hangi tasarım uygundur?
AMetalleri ayrı kaplara koyup yalnız bir metal kablo bağlamak; iyon bağlantısı kurmamak
Bİki çözeltiyi tuz köprüsüyle bağlayıp yükün kablosunu açık bırakmak
CYarı tepkimeleri ayrı bölmelere almak, elektrotları yük üzerinden kabloyla ve çözeltileri uygun iyon ileten köprüyle bağlamak
DZn ile Cu²⁺ iyonlarını aynı kapta doğrudan tepkimeye sokup yükü hiçbir elektrota bağlamamak
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Dış yükte iş elde etmek için elektronların yarı hücreler arasında yükün bulunduğu kablodan geçmesi sağlanır. İç devreyi tamamlamak için uygun iyon iletimi de gerekir.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular