Başlık Belirleme Konu Anlatımı
Başlık, bir metnin vitrinidir. İyi bir başlık okurun ilgisini çeker ve metnin içeriği hakkında fikir verir.
Başlığın özellikleri
• Başlık metnin konusunu ya da ana fikrini yansıtmalıdır.
• Kısa, açık ve dikkat çekici olmalıdır.
• Metnin yalnızca bir bölümünü değil, bütününü kapsamalıdır.
• Metinde olmayan bir düşünceyi çağrıştırmamalıdır.
Uygun başlığı seçmek
Bir metne başlık seçilirken önce metnin konusu ve ana fikri belirlenir. Seçeneklerden metnin bütününü kapsayan ve ana düşünceyi yansıtan başlık seçilir. Metnin bir ayrıntısını anlatan başlık dar, metinle ilgisi zayıf olan ya da çok genel kalan başlık ise uygun değildir.
Başlık türleri
Başlık, metnin konusunu doğrudan verebilir ("Çocuklarda Kitap Okuma Alışkanlığı") ya da merak uyandırarak dikkat çekebilir ("Sayfalar Arasında Bir Yolculuk"). Edebî metinlerde başlıklar daha çok çağrışım yapar; bilgilendirici metinlerde ise konuyu açıkça bildirir.
Çözümlü örnekler
Örnek 1. Arıların bitkilerin çoğalmasına ve tarıma katkısını anlatan bir metne hangi başlık uygundur?
Metnin bütününü kapsayan "Doğanın Gizli Kahramanları: Arılar" ya da "Arıların Tarıma Katkısı" gibi bir başlık uygundur.
Örnek 2. Bir başlığın metnin yalnızca bir ayrıntısını yansıtması neden uygun değildir?
Başlık metnin bütününü kapsamalıdır; yalnızca bir ayrıntıyı yansıtan başlık dar kalır.
Örnek 3. Bilgilendirici bir metnin başlığı ile bir şiirin başlığı arasında nasıl bir fark beklenir?
Bilgilendirici metnin başlığı konuyu açıkça bildirir; şiirin başlığı ise daha çok çağrışım ve duygu yüklüdür.
Özetle
- Başlık metnin konusunu ya da ana fikrini yansıtmalıdır.
- Başlık kısa, açık, dikkat çekici olmalı ve metnin bütününü kapsamalıdır.
- Bir ayrıntıyı anlatan ya da metinle ilgisi zayıf başlık uygun değildir.
- Bilgilendirici metin başlıkları konuyu açıkça, edebî metin başlıkları çağrışımla verir.
Başlık Belirleme — örnek sorular
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.
1Kolay
Deve, çölün zorlu koşullarına uyum sağlamış bir hayvandır. Hörgücünde biriktirdiği yağ sayesinde günlerce yiyecek bulmadan yaşayabilir. Kalın tabanlı ayakları sıcak kumda yürümesini kolaylaştırır.
Bu metne en uygun başlık aşağıdakilerden hangisidir?
AÇölün Dayanıklı Yolcusu: Deve
BÇöllerin Oluşumu
CHayvanların Beslenmesi
DKumun Sıcaklığı
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Metin, devenin çöl koşullarına nasıl uyum sağladığını anlatıyor.
2Kolay
Her sabah kahvaltı yapmak, güne enerjik başlamamızı sağlar. Kahvaltı yapan öğrencilerin derslerde daha dikkatli olduğu bilinir. Bu nedenle sabah öğünü hiçbir zaman atlanmamalıdır.
Bu metne en uygun başlık aşağıdakilerden hangisidir?
AÖğle Yemeğinin Önemi
BGüne Kahvaltıyla Başlamak
COkulda Dikkat Dağınıklığı
DSağlıklı Uyku
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Metnin konusu kahvaltının önemidir.
3Orta
“Teknoloji hayatımızı kolaylaştırıyor. Ancak teknolojiyi bilinçsiz kullanmak zamanımızın büyük bölümünü ekran karşısında geçirmemize neden olabiliyor. Bu nedenle teknolojiden vazgeçmek yerine onu ne zaman ve ne kadar kullanacağımızı bilmeliyiz.”
Bu parçaya en uygun başlık hangisidir?
ABilinçli Teknoloji Kullanımı
BTeknolojiden Uzak Bir Yaşam
Cİnternetin Tarihi
DBilgisayarların Gelişimi
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Doğru cevap: "Bilinçli Teknoloji Kullanımı". Bu seçenek soru kökünde verilen bilgi/bağlamla tam olarak örtüşürken diğer seçenekler bağlamla çelişir ya da konuyla ilgisizdir.
4Orta
Eskiden haberleşme, mektuplarla yapılırdı. Bir mektubun ulaşması bazen haftalar sürerdi. Bugün ise bir mesaj saniyeler içinde dünyanın öbür ucuna gidebiliyor.
Bu metne en uygun başlık aşağıdakilerden hangisidir?
AMektup Nasıl Yazılır?
BPostacıların Çalışma Saatleri
CTelefonun Mucidi
DDünden Bugüne Haberleşme
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Metin, haberleşmenin eskiden bugüne değişimini anlatıyor.
5Zor
Bir internet sitesinde şu başlıklar bulunmaktadır:
- “Bir Haftada Kusursuz İngilizce Konuşun!”
- “Bu Yöntemle Sınavda Başarısız Olmanız İmkânsız!”
- “Bilim İnsanlarının Sakladığı Mucize Formül!”
Bu başlıklardaki bilgileri değerlendiren bilinçli bir okuyucunun öncelikle ne yapması beklenir?
ABaşlıklardaki bütün bilgileri doğru kabul etmesi
Bİçerikleri arkadaşlarına hemen göndermesi
Cİddiaların kaynağını ve kanıtlarını sorgulaması
DBaşlık büyük harflerle yazılmışsa doğru kabul etmesi
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Doğru cevap: "İddiaların kaynağını ve kanıtlarını sorgulaması". Bu seçenek soru kökünde verilen bilgi/bağlamla tam olarak örtüşürken diğer seçenekler bağlamla çelişir ya da konuyla ilgisizdir.