Gerçek ve Kurgusal Unsurlar Konu Anlatımı
Okuduğumuz metinlerde gerçek hayatta var olan unsurlarla yazarın hayal gücüyle oluşturduğu unsurlar bir arada bulunabilir. Bu unsurları ayırt etmek, metni doğru anlamak için önemlidir.
Gerçek unsurlar
Gerçek unsurlar, gerçek hayatta var olan ya da gerçekleşmiş olan kişi, yer, olay ve bilgilerdir. Bilgilendirici metinlerde (haber, makale, ansiklopedi maddesi) unsurlar genellikle gerçektir ve kanıtlanabilir.
Kurgusal unsurlar
Kurgusal unsurlar yazarın hayal gücüyle oluşturduğu kişi, olay ve yerlerdir. Roman, hikâye ve masal gibi edebî metinlerde kurgu ön plandadır. Masallarda konuşan hayvanlar ve olağanüstü olaylar gibi gerçekte olamayacak unsurlar da bulunabilir.
Gerçek ve kurgunun bir arada bulunması
Bir roman gerçek bir tarihî olayı ve gerçek bir şehri konu alırken, olaylara katılan kahramanlar kurgusal olabilir. Bu tür metinlerde gerçek ve kurgusal unsurları ayırt etmek gerekir: gerçek bir şehrin adı ya da gerçek bir tarih gerçek unsur, yazarın uydurduğu kahraman ve diyaloglar kurgusal unsurdur.
Çözümlü örnekler
Örnek 1. Millî Mücadele yıllarını anlatan bir romanda geçen Ankara şehri ve romanın kahramanı olan bir köy öğretmeni hangi tür unsurlardır?
Ankara gerçek bir unsurdur; yazarın oluşturduğu köy öğretmeni karakteri ise kurgusal bir unsurdur.
Örnek 2. Bir masalda hayvanların konuşması neyin göstergesidir?
Gerçekte olamayacak bir durum olduğu için kurgusal (olağanüstü) bir unsurdur.
Örnek 3. Bir haber metninde kurgusal unsur bulunması beklenir mi?
Hayır; haber metinleri gerçek olayları anlatır ve unsurları kanıtlanabilir olmalıdır.
Özetle
- Gerçek unsurlar gerçek hayatta var olan kişi, yer ve olaylardır.
- Kurgusal unsurlar yazarın hayal gücüyle oluşturduğu unsurlardır.
- Bilgilendirici metinlerde gerçek, edebî metinlerde kurgu ön plandadır.
- Bir metinde gerçek ve kurgusal unsurlar bir arada bulunabilir.
Gerçek ve Kurgusal Unsurlar — örnek sorular
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.
1Kolay
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kurgusal (hayal ürünü) bir unsur vardır?
AKedi, kitaplığın önünde durup bana en sevdiği masalı okumaya başladı.
BKedi, kitaplığın önünde uyuyordu.
CKedimiz her sabah mama kabının başında bekler.
DKediler genellikle günün büyük bölümünü uyuyarak geçirir.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Kedinin masal okuması gerçek hayatta olamaz; hayal ürünüdür.
2Kolay
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde gerçek hayatta karşılaşılabilecek bir durum anlatılmıştır?
ABulutlar pazarcılarla konuşup yağmuru erteledi.
BYağmur başlayınca pazarcılar tezgâhlarının üstünü naylonla örttü.
CTezgâhtaki elmalar kendi kendine poşetlere girdi.
DPazar yeri bir gecede uçarak başka bir şehre taşındı.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Pazarcıların tezgâhı örtmesi gerçek hayatta görülebilecek bir durumdur.
3Orta
"Ağacın dalları rüzgârda uzanıp bana el salladı ve 'Yine gel.' dedi."
Bu cümlede kurgusal olan unsur aşağıdakilerden hangisidir?
ARüzgârın esmesi
BAğacın dallarının olması
CDalların rüzgârda hareket etmesi
DAğacın konuşması
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Dalların rüzgârda sallanması gerçektir; ağacın konuşması ise hayal ürünüdür.
4Orta
"Uzay gemisi, yüz yıllık yolculuğun ardından Dünya'ya benzeyen bir gezegene indi. Gezegenin ağaçları, yolcuları şarkılarla karşıladı."
Bu metinle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
AMetindeki her şey gerçek hayatta yaşanmıştır.
BAğaçların şarkı söylemesi kurgusal bir unsurdur.
CMetinde hiç kurgusal unsur yoktur.
DGezegenin varlığı bilimsel olarak kanıtlanmıştır.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Ağaçların şarkı söylemesi hayal ürünüdür.
5Zor
Bir araştırma ekibi yeni bir öğrenme yöntemini inceliyor.
- İlk deneyde 40 öğrenciyle olumlu sonuç elde ediliyor.
- İkinci deneyde 300 öğrenciyle daha küçük bir etki görülüyor.
- Başka bir araştırma ise anlamlı bir fark bulamıyor.
- Araştırmalar farklı yaş gruplarında ve farklı koşullarda gerçekleştirilmiş.
Bu bilgilerden hareketle aşağıdakilerden hangisi akademik düşünme yaklaşımına en uygundur?
Aİlk araştırma olumlu olduğu için yöntem kesinlikle başarılıdır.
BSon araştırma fark bulamadığı için önceki bütün araştırmalar geçersizdir.
CSonuçlar birlikte değerlendirilmeli; örneklem, yöntem ve koşullardaki farklılıklar incelenerek kesin bir yargıya varmadan önce daha fazla kanıt aranmalıdır.
DEn fazla katılımcısı olan araştırmanın sonucu diğer bütün araştırmaları otomatik olarak geçersiz kılar.
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Doğru cevap: "Sonuçlar birlikte değerlendirilmeli; örneklem, yöntem ve koşullardaki farklılıklar incelenerek kesin bir yargıya varmadan önce daha fazla kanıt aranmalıdır.". Bu seçenek soru kökünde verilen bilgi/bağlamla tam olarak örtüşürken diğer seçenekler bağlamla çelişir ya da konuyla ilgisizdir.