Çözümü göster
Yüksüz X düşük derişimden yükseğe, ATP kullanan zar proteiniyle ilerler.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Hücreler bazı maddeleri yoğunluk farkına karşı, yani az yoğun ortamdan çok yoğun ortama doğru taşımak zorundadır. Bu tür taşımada hücre enerji harcar. Ayrıca zardan geçemeyecek kadar büyük maddeler zarın kesecik oluşturmasıyla hücreye alınır ya da hücreden dışarı atılır. Bu konuda aktif taşıma, endositoz ve ekzositozu inceleriz.
• Madde az yoğun olduğu ortamdan çok yoğun olduğu ortama doğru, yani yoğunluk farkına karşı taşınır.
• Hücre ATP harcar.
• Zardaki taşıyıcı proteinler kullanılır.
• Yalnızca canlı hücrelerde gerçekleşir.
• Örnek: bazı bitki köklerinin topraktaki az miktardaki mineralleri hücre içine alması; sinir hücrelerinde bazı iyonların zarın iki yanında farklı yoğunlukta tutulması.
Büyük moleküllerin ya da parçacıkların hücreye zarın içe çökerek oluşturduğu keseciklerle alınmasıdır. Enerji gerektirir.
• Fagositoz: katı parçacıkların hücreye alınmasıdır. Örnek: bazı akyuvarların mikropları yutması, amipin besin alması.
• Pinositoz: sıvı damlacıklarının ve içinde çözünmüş maddelerin hücreye alınmasıdır.
Hücreye alınan madde kesecik içinde bulunur ve çoğunlukla lizozomlarla birleşerek sindirilir.
• Hücre içindeki maddelerin keseciklerle hücre zarına taşınması ve keseciğin zarla birleşerek içeriğini dışarı bırakmasıdır.
• Salgı maddeleri (örneğin bazı hormonlar ve enzimler) ve sindirim artıkları bu yolla dışarı atılır.
• Ekzositozda kesecik zarı hücre zarına katıldığı için hücre zarı yüzeyi artar; endositozda ise azalır.
• Ekzositoz da enerji gerektirir.
• Aktif taşımada madde zar proteinleri üzerinden geçer; endositoz ve ekzositozda kesecik oluşur.
• Endositoz ve ekzositozu yalnızca yoğunluk farkına bakarak sınıflandırmak yanlıştır; belirleyici olan kesecik oluşmasıdır.
• Enerji gerektiren her olay aynı yol değildir: aktif taşıma, endositoz ve ekzositoz farklı mekanizmalardır.
• Endositoz ve ekzositoz her hücrede aynı biçimde ve aynı ölçüde görülmez; örneğin fagositoz özellikle bazı savunma hücrelerinde ve tek hücrelilerde belirgindir.
Örnek 1. Bir hücre, iyonu hücre içinde dış ortama göre 10 kat daha fazla bulunmasına rağmen dış ortamdan almaya devam etmektedir. Hücre zehirle ATP üretemez hâle getirildiğinde alım durmaktadır. Bu taşıma hangi yolla olur?
Aktif taşımayla olur. İyon yoğunluk farkına karşı, yani az yoğun ortamdan çok yoğun ortama taşınmaktadır ve ATP üretimi durunca taşıma da durmaktadır; bu durum enerji harcandığını gösterir.
Örnek 2. Bir akyuvar bir bakteriyi çevreleyip kesecik içinde hücre içine almıştır. Bu olayın adı nedir ve sonrasında ne olabilir?
Bu olay endositozun bir çeşidi olan fagositozdur. Bakteriyi içeren kesecik lizozomla birleşir ve lizozomdaki enzimlerle bakteri parçalanır.
Örnek 3. Bir salgı hücresinde ekzositoz arttığında hücre zarının yüzeyinde nasıl bir değişim beklenir?
Hücre zarının yüzeyi artar. Ekzositozda keseciklerin zarı hücre zarıyla birleşerek ona katılır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.