MegaSoru

Aktif Taşıma, Endositoz ve Ekzositoz 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Aktif Taşıma, Endositoz ve Ekzositoz Konu Anlatımı

Hücreler bazı maddeleri yoğunluk farkına karşı, yani az yoğun ortamdan çok yoğun ortama doğru taşımak zorundadır. Bu tür taşımada hücre enerji harcar. Ayrıca zardan geçemeyecek kadar büyük maddeler zarın kesecik oluşturmasıyla hücreye alınır ya da hücreden dışarı atılır. Bu konuda aktif taşıma, endositoz ve ekzositozu inceleriz.

Aktif taşıma

• Madde az yoğun olduğu ortamdan çok yoğun olduğu ortama doğru, yani yoğunluk farkına karşı taşınır.
• Hücre ATP harcar.
• Zardaki taşıyıcı proteinler kullanılır.
• Yalnızca canlı hücrelerde gerçekleşir.
• Örnek: bazı bitki köklerinin topraktaki az miktardaki mineralleri hücre içine alması; sinir hücrelerinde bazı iyonların zarın iki yanında farklı yoğunlukta tutulması.

Endositoz

Büyük moleküllerin ya da parçacıkların hücreye zarın içe çökerek oluşturduğu keseciklerle alınmasıdır. Enerji gerektirir.
• Fagositoz: katı parçacıkların hücreye alınmasıdır. Örnek: bazı akyuvarların mikropları yutması, amipin besin alması.
• Pinositoz: sıvı damlacıklarının ve içinde çözünmüş maddelerin hücreye alınmasıdır.
Hücreye alınan madde kesecik içinde bulunur ve çoğunlukla lizozomlarla birleşerek sindirilir.

Ekzositoz

• Hücre içindeki maddelerin keseciklerle hücre zarına taşınması ve keseciğin zarla birleşerek içeriğini dışarı bırakmasıdır.
• Salgı maddeleri (örneğin bazı hormonlar ve enzimler) ve sindirim artıkları bu yolla dışarı atılır.
• Ekzositozda kesecik zarı hücre zarına katıldığı için hücre zarı yüzeyi artar; endositozda ise azalır.
• Ekzositoz da enerji gerektirir.

Karşılaştırma ve yanılgılar

• Aktif taşımada madde zar proteinleri üzerinden geçer; endositoz ve ekzositozda kesecik oluşur.
• Endositoz ve ekzositozu yalnızca yoğunluk farkına bakarak sınıflandırmak yanlıştır; belirleyici olan kesecik oluşmasıdır.
• Enerji gerektiren her olay aynı yol değildir: aktif taşıma, endositoz ve ekzositoz farklı mekanizmalardır.
• Endositoz ve ekzositoz her hücrede aynı biçimde ve aynı ölçüde görülmez; örneğin fagositoz özellikle bazı savunma hücrelerinde ve tek hücrelilerde belirgindir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir hücre, iyonu hücre içinde dış ortama göre 10 kat daha fazla bulunmasına rağmen dış ortamdan almaya devam etmektedir. Hücre zehirle ATP üretemez hâle getirildiğinde alım durmaktadır. Bu taşıma hangi yolla olur?

Aktif taşımayla olur. İyon yoğunluk farkına karşı, yani az yoğun ortamdan çok yoğun ortama taşınmaktadır ve ATP üretimi durunca taşıma da durmaktadır; bu durum enerji harcandığını gösterir.

Örnek 2. Bir akyuvar bir bakteriyi çevreleyip kesecik içinde hücre içine almıştır. Bu olayın adı nedir ve sonrasında ne olabilir?

Bu olay endositozun bir çeşidi olan fagositozdur. Bakteriyi içeren kesecik lizozomla birleşir ve lizozomdaki enzimlerle bakteri parçalanır.

Örnek 3. Bir salgı hücresinde ekzositoz arttığında hücre zarının yüzeyinde nasıl bir değişim beklenir?

Hücre zarının yüzeyi artar. Ekzositozda keseciklerin zarı hücre zarıyla birleşerek ona katılır.

Özetle

  • Aktif taşıma yoğunluk farkına karşı, ATP ve taşıyıcı proteinlerle olur; yalnızca canlı hücrede görülür.
  • Endositozda büyük maddeler zarın içe çökmesiyle oluşan keseciklerle hücreye alınır.
  • Fagositoz katı parçacıkların, pinositoz sıvıların hücreye alınmasıdır.
  • Ekzositozda kesecikler zarla birleşip içeriğini dışarı bırakır; zar yüzeyi artar.
  • Endositoz ve ekzositoz kesecik oluşumuyla tanımlanır, yalnızca yoğunluk farkıyla sınıflandırılmaz.

Aktif Taşıma, Endositoz ve Ekzositoz — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Canlı bir hücre yüksüz X'i içeride 8, dışarıda 2 birim derişim varken ATP tüketen bir zar proteiniyle içeri alıyor. Bu yol nasıl sınıflanır?
AKolaylaştırılmış difüzyon
BEndositoz
CEkzositoz
DAktif taşıma
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Yüksüz X düşük derişimden yükseğe, ATP kullanan zar proteiniyle ilerler.
2Kolay
Bir kök hücresi yüksüz bir maddeyi hücre dışında daha seyrek olmasına rağmen ATP kullanan bir taşıyıcıyla içeri alıyor. Bu olayda pasif taşımayı dışlayan yön bilgisi hangisidir?
ADış ortamdan hücreye doğru herhangi bir hareket
Bİki taraf arasında karşılıklı molekül hareketi
CDüşük derişimli dış ortamdan yüksek derişimli hücre içine net geçiş
DYüksek derişimden düşük derişime net geçiş
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Yüksüz maddenin net hareketi derişim farkına karşıdır.
3Orta
X'in 3 birimden 9 birime doğru net taşınması bir zar proteinine bağlıdır. ATP kesilince geçiş durur. Yüksüz X için hangi kanıt çifti aktif taşımayı destekler?
ADerişim farkı boyunca akış ve vezikül birleşmesi
Bİki yönlü eşit geçiş ve ATP bağımlılığı
CDerişim farkına karşı net akış ve ATP bağımlılığı
DDerişim eşitliği ve zarın içe kıvrılması
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Düşükten yükseğe net akış enerji bağımlılığıyla birleşir.
4Orta
Bir hücre ATP kullanan pompayla yüksüz X'i, X'in daha derişik olduğu dış ortama çıkarıyor. Hangi ifade doğrudur?
ADışa yönelen her geçiş ekzositozdur
BPompa X'i zarın çevrelediği bir kesede taşır
CDış derişim yüksek olduğu için X'in net çıkışı pasiftir
DAktif taşıma hücre dışına doğru da gerçekleşebilir
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Dışa yönelim sınıfı belirlemez. Pompa X'i derişim farkına karşı taşır.
5Zor
Kapalı bir zar modelinde yüksüz X için hem derişim farkı hem de ATP vardır. Hangi ek gözlem doğrudan ATP kullanan aktif taşıma için en ayırt edicidir?
AATP'nin X hareket etmeden önce ortamda bulunması
BX'in iki tarafta rastgele hareket etmesi
CX taşıyan proteinin ATP tüketerek X'i yüksek derişimli tarafa aktarması
DZarda X ile ilgisiz bir proteinin bulunması
Çözümü göster
Doğru cevap: C
ATP'nin bulunmasıyla taşımada kullanılması farklıdır.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular