Çözümü göster
Bir salgı ürününün hazırlanmasına farklı birimler katkı verir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Hücre, birbiriyle ilişkili çalışan alt birimlerden oluşan bir bütündür. Her organel belirli görevler üstlenir; ancak hücresel bir iş çoğu zaman birkaç organelin birlikte çalışmasıyla gerçekleşir. Bu konuda organellerin görevlerini, bir maddenin hücrede üretilip dışarı gönderilmesinde organellerin nasıl iş birliği yaptığını ve hücre benzetmelerinin sınırlarını öğreniriz.
• Çekirdek: hücrenin yönetim merkezidir; DNA'yı taşır. Çekirdekçik ribozomların yapımında görev alır.
• Ribozom: protein sentezinin yapıldığı yerdir.
• Endoplazmik retikulum (ER): hücre içinde madde taşınmasını sağlayan kanallar sistemidir. Üzerinde ribozom bulunan ER (granüllü ER) proteinlerin işlenmesi ve taşınmasında görev alır.
• Golgi cisimciği: maddeleri işler, paketler ve hücre dışına ya da hücre içindeki hedeflerine gönderir.
• Lizozom: içindeki sindirim enzimleriyle hücreye alınan maddeleri ve yıpranmış yapıları parçalar.
• Mitokondri: besinlerdeki enerjiyi hücrenin kullanabileceği enerjiye (ATP) dönüştürür.
• Kloroplast: bitkilerde fotosentezle ışık enerjisini kimyasal enerjiye dönüştürür.
• Koful: su, besin ve atık maddeleri depolar.
Hücre dışına salgılanacak bir proteinin üretilmesinde organeller sırayla görev alır:
• Çekirdekteki DNA'da proteinin bilgisi bulunur.
• Protein ribozomda sentezlenir.
• Granüllü ER'de işlenir ve taşınır.
• Golgi cisimciğinde son işlemleri yapılır ve kesecikler içinde paketlenir.
• Kesecikler hücre zarıyla birleşerek proteini hücre dışına bırakır.
Bu süreç boyunca gerekli enerji mitokondriden sağlanır.
• Enerji dönüşümü: mitokondri ve (bitkilerde) kloroplast.
• Yıkım: lizozom.
• Depolama: koful.
Bir hücrenin görevine göre organel sayısı değişebilir; örneğin çok enerji harcayan kas hücrelerinde mitokondri, salgı yapan hücrelerde Golgi cisimciği ve granüllü ER daha çoktur. Hücreler birleşerek doku, dokular organ, organlar sistem oluşturur.
Hücre bir fabrikaya ya da şehre benzetilebilir: çekirdek yönetim merkezi, ribozom üretim birimi, Golgi paketleme ve dağıtım bölümü gibi.
• Benzetmeler iş bölümünü anlamayı kolaylaştırır.
• Ancak hiçbir benzetme hücreyi tam olarak açıklamaz; organeller düşünen ya da karar veren birimler değildir.
• Hiçbir organel hücreden ayrı bir canlı gibi düşünülemez ve tek başına bütün hücresel işleri yapamaz.
Örnek 1. Bir salgı hücresinde dışarıya gönderilecek bir protein sırasıyla hangi yapılardan geçer?
Protein ribozomda sentezlenir, granüllü endoplazmik retikulumda işlenip taşınır, Golgi cisimciğinde paketlenir ve kesecikler hücre zarıyla birleşerek proteini hücre dışına bırakır.
Örnek 2. Bir hücrede Golgi cisimciği çalışmadığında hangi iş doğrudan aksar?
Maddelerin işlenip paketlenmesi ve hücre dışına ya da hücre içindeki hedeflerine gönderilmesi aksar. Protein sentezlenebilir ama salgılanması için gereken paketleme yapılamaz.
Örnek 3. Bir öğrenci "Mitokondri hücrede bütün işleri yapar; çünkü enerjiyi o üretir." demiştir. Bu ifade nasıl değerlendirilir?
Yanlıştır. Mitokondri hücrenin kullanabileceği enerjinin elde edilmesinde görev alır; ancak protein sentezi ribozomda, paketleme Golgi cisimciğinde, yıkım lizozomda yapılır. Hücresel işler organellerin iş birliğiyle gerçekleşir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.