MegaSoru

Hücre Alt Birimleri Arasında İş Bölümü ve İlişkiler 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Hücre Alt Birimleri Arasında İş Bölümü ve İlişkiler Konu Anlatımı

Hücre, birbiriyle ilişkili çalışan alt birimlerden oluşan bir bütündür. Her organel belirli görevler üstlenir; ancak hücresel bir iş çoğu zaman birkaç organelin birlikte çalışmasıyla gerçekleşir. Bu konuda organellerin görevlerini, bir maddenin hücrede üretilip dışarı gönderilmesinde organellerin nasıl iş birliği yaptığını ve hücre benzetmelerinin sınırlarını öğreniriz.

Organellerin görevleri

• Çekirdek: hücrenin yönetim merkezidir; DNA'yı taşır. Çekirdekçik ribozomların yapımında görev alır.
• Ribozom: protein sentezinin yapıldığı yerdir.
• Endoplazmik retikulum (ER): hücre içinde madde taşınmasını sağlayan kanallar sistemidir. Üzerinde ribozom bulunan ER (granüllü ER) proteinlerin işlenmesi ve taşınmasında görev alır.
• Golgi cisimciği: maddeleri işler, paketler ve hücre dışına ya da hücre içindeki hedeflerine gönderir.
• Lizozom: içindeki sindirim enzimleriyle hücreye alınan maddeleri ve yıpranmış yapıları parçalar.
• Mitokondri: besinlerdeki enerjiyi hücrenin kullanabileceği enerjiye (ATP) dönüştürür.
• Kloroplast: bitkilerde fotosentezle ışık enerjisini kimyasal enerjiye dönüştürür.
• Koful: su, besin ve atık maddeleri depolar.

Bir salgı maddesinin yolculuğu

Hücre dışına salgılanacak bir proteinin üretilmesinde organeller sırayla görev alır:
• Çekirdekteki DNA'da proteinin bilgisi bulunur.
• Protein ribozomda sentezlenir.
• Granüllü ER'de işlenir ve taşınır.
• Golgi cisimciğinde son işlemleri yapılır ve kesecikler içinde paketlenir.
• Kesecikler hücre zarıyla birleşerek proteini hücre dışına bırakır.
Bu süreç boyunca gerekli enerji mitokondriden sağlanır.

Enerji, yıkım ve depolama

• Enerji dönüşümü: mitokondri ve (bitkilerde) kloroplast.
• Yıkım: lizozom.
• Depolama: koful.
Bir hücrenin görevine göre organel sayısı değişebilir; örneğin çok enerji harcayan kas hücrelerinde mitokondri, salgı yapan hücrelerde Golgi cisimciği ve granüllü ER daha çoktur. Hücreler birleşerek doku, dokular organ, organlar sistem oluşturur.

Hücre benzetmelerinin sınırı

Hücre bir fabrikaya ya da şehre benzetilebilir: çekirdek yönetim merkezi, ribozom üretim birimi, Golgi paketleme ve dağıtım bölümü gibi.
• Benzetmeler iş bölümünü anlamayı kolaylaştırır.
• Ancak hiçbir benzetme hücreyi tam olarak açıklamaz; organeller düşünen ya da karar veren birimler değildir.
• Hiçbir organel hücreden ayrı bir canlı gibi düşünülemez ve tek başına bütün hücresel işleri yapamaz.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir salgı hücresinde dışarıya gönderilecek bir protein sırasıyla hangi yapılardan geçer?

Protein ribozomda sentezlenir, granüllü endoplazmik retikulumda işlenip taşınır, Golgi cisimciğinde paketlenir ve kesecikler hücre zarıyla birleşerek proteini hücre dışına bırakır.

Örnek 2. Bir hücrede Golgi cisimciği çalışmadığında hangi iş doğrudan aksar?

Maddelerin işlenip paketlenmesi ve hücre dışına ya da hücre içindeki hedeflerine gönderilmesi aksar. Protein sentezlenebilir ama salgılanması için gereken paketleme yapılamaz.

Örnek 3. Bir öğrenci "Mitokondri hücrede bütün işleri yapar; çünkü enerjiyi o üretir." demiştir. Bu ifade nasıl değerlendirilir?

Yanlıştır. Mitokondri hücrenin kullanabileceği enerjinin elde edilmesinde görev alır; ancak protein sentezi ribozomda, paketleme Golgi cisimciğinde, yıkım lizozomda yapılır. Hücresel işler organellerin iş birliğiyle gerçekleşir.

Özetle

  • Her organel belirli görevler üstlenir; hücresel işler organellerin iş birliğiyle yürür.
  • Salgı proteini ribozom, granüllü ER, Golgi ve kesecikler yoluyla dışarı gönderilir.
  • Mitokondri ve kloroplast enerji dönüşümünde, lizozom yıkımda, koful depolamada görev alır.
  • Hücrenin görevine göre organel sayısı değişir.
  • Hücre benzetmeleri yararlıdır ama sınırlıdır; hiçbir organel tek başına yeterli değildir.

Hücre Alt Birimleri Arasında İş Bölümü ve İlişkiler — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Bir salgı proteini önce üretiliyor, ardından hücre içinde işlenip sınıflandırılıyor. Hangi iş bölümü uygundur?
AGolgi üretir, ribozom paketler
BRibozom üretime, Golgi aygıtı işleme ve sınıflandırmaya katkı verir
CMitokondri sınıflandırır, ribozom depolar
DKoful iki basamağı da yürütür
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Bir salgı ürününün hazırlanmasına farklı birimler katkı verir.
2Kolay
Bir kas hücresinde kasılma gerçekleşirken ATP kullanılıyor. Mitokondri ve kasılma düzeneklerinin rolleri nasıl ayrılır?
Aİki birim de yalnız ATP depolar
BKasılmayı doğrudan mitokondri yapar
CMitokondri ATP üretimine katkı verir, kasılma düzenekleri ATP kullanır
DKasılma düzeneği ATP'yi paketleyip salgılar
Çözümü göster
Doğru cevap: C
ATP sağlanması ve ATP'nin bir işte kullanılması ayrı rollerdir.
3Orta
Işık alan bir yaprak hücresinde şeker oluşumu ve organik maddelerin solunumda kullanılması birlikte ele alınıyor. Hangi iş bölümü uygundur?
AKloroplast şeker oluşumuna, mitokondri solunum yoluyla ATP üretimine katkı verir
BMitokondri ışığı yakalar, kloroplast yalnız şeker depolar
Cİki organel de yalnız paketleme yapar
DKloroplast varsa solunum durur
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Fotosentez ve solunum birbirinden farklı katkılar sağlar.
4Orta
Bir hayvan hücresinde eski bir yapı parçalanıyor ve ortaya çıkan bazı küçük birimler yeni ürünlerin yapımında kullanılabiliyor. Hangi ilişki uygundur?
ALizozomal yıkım, yeniden kullanılabilecek birimlerin sağlanmasına katkı verir
BLizozom bütün yeni proteinleri doğrudan sentezler
CRibozom eski organelleri sindiren zarlı bölmedir
DYıkım varsa yeni üretim gerçekleşemez
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Hücre içi yıkım ve yeni yapım, madde kullanımı üzerinden ilişkilendirilebilir.
5Zor
Bir bitki hücresinde iç ortamı çevreleyen sınır ve dış destek tabakası birlikte gösteriliyor. Modelde hangi iki rol korunmalıdır?
ADuvar iç ortamın zarıdır, zar dış destek tabakasıdır
Bİki yapı da hücre içi sindirim yapar
CHücre zarı iç ortamı sınırlar, hücre duvarı dıştan destek sağlar
DDuvar olduğunda zarın görevi ortadan kalkar
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Dıştan destek ve hücre içini sınırlama farklı katkılardır.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular