Çözümü göster
Hücre zarı hücrenin çevresini sınırlar.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Bütün canlılar hücrelerden oluşur; ancak hücreler yapı bakımından birbirinden farklıdır. Hücreler genel olarak prokaryot ve ökaryot olmak üzere iki tipe ayrılır. Bu konuda bütün hücrelerde bulunan temel yapıları, prokaryot ve ökaryot hücreler arasındaki farkları ve bitki ile hayvan hücrelerindeki ortak ve farklı yapıları inceleriz.
Bütün hücrelerde üç temel yapı bulunur:
• Hücre zarı: hücreyi çevreler, madde giriş çıkışını denetler.
• Sitoplazma: zarın içindeki yarı akışkan ortamdır; birçok tepkime burada gerçekleşir.
• Genetik madde (DNA): hücrenin yönetimini ve kalıtsal bilgiyi sağlar.
Ayrıca protein sentezinin yapıldığı ribozomlar bütün hücrelerde bulunur.
• Prokaryot hücrelerde zarla çevrili bir çekirdek yoktur; DNA sitoplazmada bulunur. Zarlı organeller bulunmaz. Bakteriler ve arkeler prokaryottur.
• Ökaryot hücrelerde DNA zarla çevrili bir çekirdek içindedir; mitokondri, endoplazmik retikulum ve Golgi cisimciği gibi zarlı organeller bulunur. Bitki, hayvan, mantar ve protistlerin hücreleri ökaryottur.
• Prokaryotlarda çekirdek olmaması genetik madde olmadığı anlamına gelmez.
Ortak yapılar: hücre zarı, sitoplazma, çekirdek, ribozom, mitokondri, endoplazmik retikulum, Golgi cisimciği.
Bitki hücresinde bulunup hayvan hücresinde bulunmayanlar:
• Hücre çeperi (selülozdan oluşur),
• Kloroplast (fotosentez yapan hücrelerde),
• Genellikle büyük bir merkezî koful.
Hayvan hücresinde sentrozom bulunur; bitki hücrelerinin çoğunda bulunmaz.
Her bitki hücresinde kloroplast bulunmaz; örneğin kök hücrelerinde kloroplast yoktur.
• Mikroskopta incelenen bir kesit hücrenin yalnızca bir düzlemini gösterir; bir yapının kesitte görülmemesi hücrede hiç olmadığını kanıtlamaz.
• Olgun alyuvar gibi bazı özelleşmiş hücrelerde çekirdek bulunmaz; bu ökaryot canlının hücresi olduğu gerçeğini değiştirmez.
• Her hücrede bütün organeller bulunmaz; hücrenin yapısı göreviyle ilişkilidir.
Örnek 1. Bir hücrede hücre zarı, sitoplazma, ribozom ve DNA bulunmuş; zarla çevrili çekirdek ve mitokondri bulunmamıştır. Bu hücre hangi tiptedir?
Prokaryot hücredir. Zarla çevrili çekirdeğin ve zarlı organellerin bulunmaması prokaryot hücrenin özelliğidir; DNA sitoplazmadadır.
Örnek 2. Bir öğrenci bir yaprak hücresinde hücre çeperi, kloroplast ve büyük koful gözlemiştir. Bu yapılar hangi hücre tipini düşündürür?
Bitki hücresini düşündürür. Hücre çeperi, kloroplast ve büyük merkezî koful bitki hücrelerine özgü yapılardır.
Örnek 3. Bir mikroskop kesitinde bir hücrede çekirdek görülmemiştir. "Bu hücre prokaryottur." sonucu kesin midir?
Kesin değildir. Kesit hücrenin yalnızca bir düzlemini gösterir ve çekirdek başka düzlemde kalmış olabilir. Ayrıca olgun alyuvar gibi bazı ökaryot hücrelerde çekirdek bulunmaz. Karar için zarlı organellerin varlığı gibi başka kanıtlar da gerekir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.