MegaSoru

Hücre Tipleri ve Yapısal Birimler 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Hücre Tipleri ve Yapısal Birimler Konu Anlatımı

Bütün canlılar hücrelerden oluşur; ancak hücreler yapı bakımından birbirinden farklıdır. Hücreler genel olarak prokaryot ve ökaryot olmak üzere iki tipe ayrılır. Bu konuda bütün hücrelerde bulunan temel yapıları, prokaryot ve ökaryot hücreler arasındaki farkları ve bitki ile hayvan hücrelerindeki ortak ve farklı yapıları inceleriz.

Hücrenin temel bölümleri

Bütün hücrelerde üç temel yapı bulunur:
• Hücre zarı: hücreyi çevreler, madde giriş çıkışını denetler.
• Sitoplazma: zarın içindeki yarı akışkan ortamdır; birçok tepkime burada gerçekleşir.
• Genetik madde (DNA): hücrenin yönetimini ve kalıtsal bilgiyi sağlar.
Ayrıca protein sentezinin yapıldığı ribozomlar bütün hücrelerde bulunur.

Prokaryot ve ökaryot hücreler

• Prokaryot hücrelerde zarla çevrili bir çekirdek yoktur; DNA sitoplazmada bulunur. Zarlı organeller bulunmaz. Bakteriler ve arkeler prokaryottur.
• Ökaryot hücrelerde DNA zarla çevrili bir çekirdek içindedir; mitokondri, endoplazmik retikulum ve Golgi cisimciği gibi zarlı organeller bulunur. Bitki, hayvan, mantar ve protistlerin hücreleri ökaryottur.
• Prokaryotlarda çekirdek olmaması genetik madde olmadığı anlamına gelmez.

Bitki ve hayvan hücreleri

Ortak yapılar: hücre zarı, sitoplazma, çekirdek, ribozom, mitokondri, endoplazmik retikulum, Golgi cisimciği.
Bitki hücresinde bulunup hayvan hücresinde bulunmayanlar:
• Hücre çeperi (selülozdan oluşur),
• Kloroplast (fotosentez yapan hücrelerde),
• Genellikle büyük bir merkezî koful.
Hayvan hücresinde sentrozom bulunur; bitki hücrelerinin çoğunda bulunmaz.
Her bitki hücresinde kloroplast bulunmaz; örneğin kök hücrelerinde kloroplast yoktur.

Gözlemden çıkarım

• Mikroskopta incelenen bir kesit hücrenin yalnızca bir düzlemini gösterir; bir yapının kesitte görülmemesi hücrede hiç olmadığını kanıtlamaz.
• Olgun alyuvar gibi bazı özelleşmiş hücrelerde çekirdek bulunmaz; bu ökaryot canlının hücresi olduğu gerçeğini değiştirmez.
• Her hücrede bütün organeller bulunmaz; hücrenin yapısı göreviyle ilişkilidir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir hücrede hücre zarı, sitoplazma, ribozom ve DNA bulunmuş; zarla çevrili çekirdek ve mitokondri bulunmamıştır. Bu hücre hangi tiptedir?

Prokaryot hücredir. Zarla çevrili çekirdeğin ve zarlı organellerin bulunmaması prokaryot hücrenin özelliğidir; DNA sitoplazmadadır.

Örnek 2. Bir öğrenci bir yaprak hücresinde hücre çeperi, kloroplast ve büyük koful gözlemiştir. Bu yapılar hangi hücre tipini düşündürür?

Bitki hücresini düşündürür. Hücre çeperi, kloroplast ve büyük merkezî koful bitki hücrelerine özgü yapılardır.

Örnek 3. Bir mikroskop kesitinde bir hücrede çekirdek görülmemiştir. "Bu hücre prokaryottur." sonucu kesin midir?

Kesin değildir. Kesit hücrenin yalnızca bir düzlemini gösterir ve çekirdek başka düzlemde kalmış olabilir. Ayrıca olgun alyuvar gibi bazı ökaryot hücrelerde çekirdek bulunmaz. Karar için zarlı organellerin varlığı gibi başka kanıtlar da gerekir.

Özetle

  • Bütün hücrelerde hücre zarı, sitoplazma, genetik madde ve ribozom bulunur.
  • Prokaryotlarda zarla çevrili çekirdek ve zarlı organel yoktur; DNA sitoplazmadadır.
  • Ökaryotlarda DNA çekirdektedir ve zarlı organeller bulunur.
  • Hücre çeperi, kloroplast ve büyük koful bitki hücrelerine özgüdür; her bitki hücresinde kloroplast yoktur.
  • Kesitte görülmeyen yapı hücrede yok sayılmaz; her hücrede bütün organeller bulunmaz.

Hücre Tipleri ve Yapısal Birimler — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Bir hücre modelinde hücre içi ortamı dış ortamdan ayıran sınır hangi yapıyla gösterilir?
AHücre zarı
BRibozom
CÇekirdekçik
DMitokondri
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Hücre zarı hücrenin çevresini sınırlar.
2Kolay
Çekirdeği bulunan bir hücrede çekirdek dışında ve hücre zarı içinde kalan hücre bölümü hangisidir?
AHücre duvarı
BÇekirdek içi
CHücre dışı ortam
DSitoplazma
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Sitoplazma, çekirdek dışındaki hücre içi bölümdür.
3Orta
Bir bitki hücresinde P dıştaki destek tabakası, Q onun hemen içindeki hücre sınırı olarak işaretlenmiştir. P ve Q sırasıyla hangileridir?
AHücre zarı ve çekirdek zarı
BHücre zarı ve hücre duvarı
CÇekirdek ve sitoplazma
DHücre duvarı ve hücre zarı
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Bitki hücre duvarı hücre zarının dışındadır.
4Orta
Bir bakteri modelinde DNA hücre zarı içinde, çekirdek zarıyla çevrilmemiş bir bölgede gösteriliyor. Bu konum nasıl adlandırılır?
ANükleoit bölge
BZarla çevrili çekirdek
CHücre duvarı
DHücre dışı sıvı
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Bakterinin ana DNA'sı zarla çevrili olmayan nükleoit bölgede yer alır.
5Zor
Bir hayvan hücresi modelinde X hücre zarını, Y çekirdek zarını gösteriyor. Çekirdeğin dışındaki sitoplazmayı işaretlemek için hangi bölge seçilmelidir?
AX dışında ve Y içinde kalan bölge
BY içinde kalan bölge
CX içinde ve Y dışında kalan bölge
DYalnız X ile Y çizgilerinin kendisi
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Sitoplazmanın konumu her iki sınırla birlikte belirlenir.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular