Çözümü göster
Karşılaştırılabilir DNA bölgeleri akrabalık değerlendirmesine kanıt sağlar.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Dünyada çok sayıda canlı türü vardır. Bu çeşitliliği incelemek ve canlılar arasındaki ilişkileri anlamak için canlılar belirli ölçütlere göre gruplandırılır. Bu konuda sınıflandırmanın neden yapıldığını, gündelik gruplamayla bilimsel sınıflandırma arasındaki farkı, sınıflandırma kategorilerini ve türlerin ikili adlandırma ile nasıl adlandırıldığını öğreniriz.
• Canlılar renk, yaşadığı ortam ya da kullanım alanı gibi ölçütlerle de gruplandırılabilir; bu tür gruplamalar gündelik amaçlar için kullanışlıdır ama canlılar arasındaki akrabalığı göstermez.
• Örneğin balina, köpek balığı ve ahtapot hepsi denizde yaşar; ancak balina memeli, köpek balığı balık, ahtapot yumuşakçadır.
• Modern sınıflandırmada hücre yapısı, vücut organizasyonu, genetik ve kalıtsal benzerlikler gibi ölçütler birlikte kullanılır.
• Bir gruplama tutarlı olmalıdır: aynı ölçüt bütün canlılara aynı biçimde uygulanır.
Canlılar büyükten küçüğe şu kategorilerde sınıflandırılır:
• Üst âlem, âlem, şube, sınıf, takım, aile (familya), cins, tür.
• Üst kategoriden alt kategoriye inildikçe gruptaki canlı sayısı azalır, canlılar arasındaki benzerlik artar.
• Her alt kategori bir üst kategorinin içinde yer alır; örneğin bir cins bir ailenin, bir aile bir takımın içindedir.
• Tür, sınıflandırmanın temel birimidir: ortak atadan gelen, birbirine benzeyen ve doğal koşullarda çiftleşerek verimli döller oluşturabilen bireylerden oluşur.
• Türlerin bilimsel adları ikili adlandırma ile verilir; bu sistemi yaygınlaştıran Carl Linnaeus'tur.
• Bilimsel ad iki sözcükten oluşur: birinci sözcük cins adıdır ve büyük harfle başlar, ikinci sözcük türü belirtir ve küçük harfle başlar. Örneğin insanın bilimsel adı Homo sapiens'tir.
• Bilimsel adlar Latince ya da Latinceleştirilmiş sözcüklerdir ve basılı metinlerde italik yazılır.
• Bilimsel ad dünyanın her yerinde aynıdır; bu sayede aynı canlı için farklı dillerdeki yerel adların yol açtığı karışıklık önlenir.
• Aynı cins adını taşıyan türler aynı cinse aittir; yalnızca ikinci sözcüğü aynı olan türlerin aynı cinsten olduğu söylenemez.
• Aynı ortamda yaşamak ya da dıştan benzer görünmek tek başına yakın akrabalık kanıtı değildir.
• Yarasa ve kuşun ikisi de uçar; ancak yarasa bir memelidir.
• Akrabalık çok sayıda özelliğin birlikte değerlendirilmesiyle belirlenir.
Örnek 1. Felis catus (ev kedisi), Felis silvestris (yaban kedisi) ve Panthera leo (aslan) bilimsel adları verilmiştir. Hangi iki tür aynı cinse aittir?
Felis catus ve Felis silvestris aynı cinse aittir; çünkü bilimsel adlarının ilk sözcüğü yani cins adları aynıdır (Felis). Aslan Panthera cinsindedir.
Örnek 2. Bir öğrenci canlıları "uçanlar" ve "uçmayanlar" olarak gruplandırmış; kuş, yarasa ve arıyı aynı gruba koymuştur. Bu gruplama modern sınıflandırma açısından nasıl değerlendirilir?
Bu gündelik bir gruplamadır ve akrabalığı göstermez. Kuş, yarasa (memeli) ve arı (böcek) farklı gruplara aittir. Modern sınıflandırma yalnızca bir davranışa değil, hücre yapısı, vücut organizasyonu ve kalıtsal benzerlikler gibi çok sayıda özelliğe dayanır.
Örnek 3. Aynı takımda bulunan iki tür ile aynı cinste bulunan iki türden hangisinin birbirine daha çok benzemesi beklenir?
Aynı cinste bulunan iki türün birbirine daha çok benzemesi beklenir. Cins, takımdan daha alt bir kategoridir; alt kategorilere inildikçe canlılar arasındaki benzerlik artar.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.