MegaSoru

Biyoçeşitlilik Unsurları ve Türkiye Verileri 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Biyoçeşitlilik Unsurları ve Türkiye Verileri Konu Anlatımı

Biyoçeşitlilik, belirli bir bölgedeki canlıların ve yaşam alanlarının çeşitliliğidir. Türkiye; farklı iklim tipleri, yükselti farkları ve üç farklı bitki coğrafyası bölgesinin kesiştiği konumu nedeniyle biyoçeşitlilik bakımından zengin bir ülkedir. Bu konuda biyoçeşitliliğin unsurlarını, endemik tür kavramını ve biyoçeşitlilik verilerinin nasıl doğrulanıp yorumlanacağını öğreniriz.

Biyoçeşitliliğin unsurları

Biyoçeşitlilik üç düzeyde incelenir:
• Genetik çeşitlilik: aynı türün bireyleri arasındaki kalıtsal farklılıklardır. Örneğin aynı meyve türünün farklı çeşitleri.
• Tür çeşitliliği: bir bölgede yaşayan farklı türlerin sayısı ve dağılımıdır.
• Ekosistem (habitat) çeşitliliği: orman, sulak alan, step, dağ ve deniz gibi farklı yaşam alanlarının çeşitliliğidir.
Her unsur farklı verilerle gösterilir: tür listeleri tür çeşitliliğini, aynı türün farklı çeşitleri genetik çeşitliliği, farklı yaşam alanlarının dağılımı ekosistem çeşitliliğini gösterir.

Türkiye'nin biyoçeşitliliği

• Türkiye Avrupa-Sibirya, Akdeniz ve İran-Turan bitki coğrafyası bölgelerinin kesiştiği bir konumdadır.
• Kıyılardan yüksek dağlara uzanan yükselti farkları, farklı iklimler ve çok sayıda göl, akarsu ve sulak alan farklı yaşam alanları oluşturur.
• Türkiye birçok kültür bitkisinin yabani akrabalarına ve gen kaynaklarına ev sahipliği yapar.
• Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti de ada ekosistemlerine özgü türleri ve kıyı yaşam alanlarıyla önemli bir biyoçeşitlilik alanıdır.
Belirli tür sayıları ve dağılım bilgileri için Tarım ve Orman Bakanlığı gibi resmî kurumların ve bilimsel envanterlerin güncel verileri kullanılmalıdır.

Endemik türler

• Endemik tür, dünyada yalnızca belirli bir bölgede doğal olarak yayılış gösteren türdür.
• Bir türün endemik olup olmadığı, yayılış alanına ilişkin coğrafi kayıtlarla belirlenir.
• Endemik türlerin yayılış alanı dar olduğu için yaşam alanlarındaki değişimlerden kolay etkilenebilirler; ancak endemik olmak tek başına türün mutlaka tehlike altında olduğu anlamına gelmez.
• Bir türün başka bir ülkede de doğal olarak yayıldığı bilgisi varsa o tür yalnızca Türkiye için endemik sayılmaz.

Verileri doğru okumak

• Bir biyoçeşitlilik verisinin kaynağı, tarihi, kapsadığı alan ve örnekleme yöntemi kontrol edilir.
• Farklı büyüklükteki ya da farklı yöntemle incelenmiş alanların tür sayıları doğrudan karşılaştırılmaz.
• Tür listesinin uzun olması bütün biyoçeşitliliği göstermez; genetik ve ekosistem çeşitliliği ayrıca değerlendirilir.
• Bir bölgede bir türün kaydedilmemiş olması, o türün orada hiç bulunmadığını kesin olarak göstermez; tarama yeterince yapılmamış olabilir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir araştırmacı aynı buğday türüne ait çok sayıda yerel çeşidi toplayıp kaydetmiştir. Bu veriler biyoçeşitliliğin hangi unsurunu gösterir?

Genetik çeşitliliği gösterir. Aynı türün farklı çeşitleri, tür içindeki kalıtsal farklılıkları yansıtır.

Örnek 2. İki ilçede yapılan tür sayımında A ilçesinde 120, B ilçesinde 80 bitki türü kaydedilmiştir. A ilçesinde 10 km², B ilçesinde 2 km² alan taranmıştır. "A ilçesinin biyoçeşitliliği daha yüksektir." sonucu güvenilir midir?

Güvenilir değildir. Taranan alanlar farklı büyüklüktedir; daha geniş alanda daha çok tür kaydedilmesi beklenir. Karşılaştırma için aynı büyüklükte alanların aynı yöntemle taranması gerekir.

Örnek 3. Bir bitki türünün yalnızca Türkiye'de bir dağ yamacında doğal olarak yetiştiği kayıtlarla belirlenmiştir. Bu tür için ne söylenebilir?

Bu tür Türkiye için endemiktir. Yayılış alanının dar olması yaşam alanındaki değişimlere karşı duyarlı olabileceğini düşündürür; ancak türün tehlike durumu ayrıca yapılan değerlendirmelerle belirlenir.

Özetle

  • Biyoçeşitlilik genetik, tür ve ekosistem çeşitliliği olarak üç düzeyde incelenir.
  • Türkiye üç bitki coğrafyası bölgesinin kesişiminde ve farklı yaşam alanlarına sahip olduğu için zengindir.
  • Endemik tür dünyada yalnızca belirli bir bölgede doğal yayılış gösterir.
  • Endemik olmak tek başına tehlike altında olmak demek değildir.
  • Veriler kaynak, tarih, alan ve yöntem bakımından kontrol edilerek karşılaştırılır.

Biyoçeşitlilik Unsurları ve Türkiye Verileri — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Aynı bitki türünün bireylerinde kalıtsal renk farkları doğrulanıyor. Bu kayıt hangi çeşitlilik düzeyini gösterir?
ATür çeşitliliği
BEkosistem çeşitliliği
CHabitat sayısı
DGenetik çeşitlilik
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Kalıtsal fark aynı türün bireyleri arasındadır.
2Kolay
Bir alan için farklı kuş türlerinin bilimsel adları listeleniyor. Liste en doğrudan hangi düzeyi belgeler?
ATür çeşitliliği
BGenetik çeşitlilik
CEkosistem çeşitliliği
DTür içi kalıtsal çeşitlilik
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Kayıt birimleri ayrı kuş türleridir.
3Orta
Bir haritada orman, göl ve çayır, canlı toplulukları ve fiziksel çevreleriyle birlikte gösteriliyor. Hangi düzey incelenmektedir?
AGenetik çeşitlilik
BEkosistem çeşitliliği
CTek bir türün birey sayısı
DTür içi çeşitlilik
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Farklı canlı toplulukları ve çevreleri ayrı ekosistemler olarak ele alınır.
4Orta
Bir böcek türünün bireyleri arasında DNA farklılıkları araştırılacak. Hangi kayıt gerekir?
AFarklı böcek türlerinin yalnız adları
BAynı türe ait bireylerin karşılaştırılabilir DNA verileri
CBöceklerin bulunduğu ekosistemlerin yalnız sayısı
DÖrnek kabındaki toplam böcek kütlesi
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Tür içi genetik fark için aynı türün birden çok bireyi karşılaştırılır.
5Zor
Bir gölde bulunan farklı balık türlerinin sayısını belirlemek için hangi kayıt uygundur?
AAynı türün toplam birey sayısı
BDoğrulanmış tür kimlikleri
CGölün toplam su hacmi
DTek balığın DNA profili
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Farklı türler sayılmadan önce kimlikleri ayırt edilmelidir.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular