Çözümü göster
Soru ayarlanabilen sıcaklıkla ölçülebilen etanol miktarı arasında ilişki kurar. Süreyi eş tutarak simülasyonun sunduğu iki değişkenle sınanabilir bir karşılaştırma yapılabilir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Ekmek hamurunun kabarması, yoğurdun oluşması ve turşunun ekşimesi fermantasyon sayesinde gerçekleşir. Fermantasyon, organik besinlerin oksijen kullanılmadan kısmen yıkılarak ATP elde edilmesidir. Bu bölümde fermantasyon türleri ve fermantasyonla ilgili deneylerin nasıl tasarlanıp yorumlanacağı ele alınır.
Fermantasyon glikolizle başlar: glikoz iki piruvata yıkılır ve az miktarda ATP elde edilir. Oksijen olmadığı için elektron taşıma sistemi çalışmaz; glikolizde yüklenen taşıyıcıların boşaltılması gerekir. Bu boşaltma, piruvatın son bir ürüne dönüştürülmesiyle sağlanır.
Glikoz tam yıkılmadığı için fermantasyonda elde edilen enerji oksijenli solunuma göre çok azdır; ürünlerde hâlâ kullanılabilir enerji kalır.
• Etil alkol fermantasyonu: Maya hücrelerinde ve bazı bakterilerde görülür. Piruvat etil alkole dönüşür ve karbondioksit açığa çıkar. Hamurun kabarması bu karbondioksit sayesindedir.
• Laktik asit fermantasyonu: Bazı bakterilerde (yoğurt, peynir, turşu yapımı) ve oksijenin yetersiz kaldığı yoğun egzersizde insan kas hücrelerinde görülür. Piruvat laktik aside dönüşür; karbondioksit oluşmaz. Ortamın ekşimesi ve pH'ın düşmesi bu asitten kaynaklanır.
Bu yüzden “her fermantasyon karbondioksit üretir” yargısı yanlıştır.
Fermantasyonla ilgili bir deney sorusu ölçülebilir olmalıdır: “Şeker miktarı maya fermantasyonunda çıkan gaz hacmini etkiler mi?” gibi.
• Bağımsız değişken: şeker miktarı.
• Bağımlı değişken: belirli sürede çıkan gaz hacmi (balonun şişmesi, ölçekli tüpte toplanan gaz).
• Kontrol edilen değişkenler: maya miktarı, su miktarı, sıcaklık, süre.
• Kontrol düzeneği: şeker eklenmemiş ya da maya eklenmemiş kap.
Sonuçların güvenilir olması için deney birden fazla kez tekrarlanır.
• Gaz hacmi etil alkol fermantasyonunu izlemek için uygundur ama laktik asit fermantasyonunu göstermez; orada pH değişimi daha uygun göstergedir.
• Gaz çıkışı tek başına fermantasyonun kanıtı değildir; oksijenli solunum da karbondioksit üretir. Ortamda oksijen olup olmadığı bilinmelidir.
• Fermantasyon oksijensiz solunumla aynı şey değildir; oksijensiz solunumda elektron taşıma sistemi oksijen yerine başka bir madde kullanarak çalışır, fermantasyonda ise bu sistem çalışmaz.
Örnek 1. Eşit miktarda maya ve sıcak su içeren iki kaptan birine şeker ekleniyor. Kapların ağzına balon geçiriliyor. 30 dakika sonra yalnız şekerli kaptaki balon şişiyor. Bu deneyden ne çıkarılabilir?
Mayanın fermantasyonla gaz üretmesi için şeker gereklidir. Şekersiz kap kontrol düzeneğidir. Gazın karbondioksit olduğunu kesinleştirmek için ayrıca test gerekir.
Örnek 2. Süt bakterileri ile yoğurt yapılırken ortamın pH değeri düşüyor ama gaz çıkışı gözlenmiyor. Hangi fermantasyon türü bu gözlemle uyumludur?
Laktik asit fermantasyonu. Bu fermantasyonda karbondioksit oluşmaz; oluşan laktik asit ortamı asitleştirerek pH'ı düşürür.
Örnek 3. Fermantasyonda glikoz başına elde edilen ATP, oksijenli solunuma göre neden çok azdır?
Fermantasyonda yalnız glikoliz ATP üretir; Krebs döngüsü ve elektron taşıma sistemi çalışmaz. Glikoz tam yıkılmaz, enerjinin önemli bir kısmı ürünlerde (etil alkol ya da laktik asit) kalır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.