Çözümü göster
Kuşun kaslı mide bölgesi olan taşlık, besinin mekanik olarak öğütülmesine katkı verir. Diş yokluğu bütün mekanik işlemenin yokluğu anlamına gelmez.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Bir kuş, bir kurt, bir inek ve bir insan çok farklı besinlerle beslenir. Bu farklılık diş yapısına, mideye ve bağırsaklara da yansır. Bu bölümde omurgalıların sindirim yapıları beslenme biçimiyle ilişkilendirilerek karşılaştırılır.
• Etçillerde (kurt gibi) köpek dişleri uzun ve sivridir, avı yakalamaya ve eti koparmaya uygundur; azı dişleri keskin kenarlıdır.
• Otçullarda (inek gibi) köpek dişleri körelmiş ya da hiç yoktur; azı dişleri geniş ve yüzeyleri pürüzlüdür, bitkisel besini öğütmeye uygundur. İneğin üst çenesinde kesici dişler yoktur, bunun yerine sert bir damak yastığı bulunur.
• Hepçillerde (insan gibi) kesici, köpek ve azı dişleri birlikte bulunur; dişler karışık beslenmeye uygundur.
• Kuşlarda diş yoktur; besin gaga ile alınır ve mekanik sindirim başka yapılarla sağlanır.
• İnsan ve kurtta tek bölmeli bir mide bulunur.
• İnek gibi geviş getiren otçullarda mide dört bölmelidir. İlk bölmelerde bulunan mikroorganizmalar, hayvanın kendi başına sindiremediği selülozun parçalanmasına yardım eder. Besin ağza geri getirilip yeniden çiğnenir (geviş getirme).
• Kuşlarda mide iki bölümlüdür: salgı yapan bez midesi ve kaslı taşlık. Taşlık, yutulan küçük taşlar yardımıyla besini öğütür; dişin yaptığı mekanik sindirimi üstlenir. Birçok kuşta yemek borusunun genişlemesiyle oluşan kursak besini geçici olarak depolar.
Bitkisel besinler (özellikle selüloz) sindirimi daha uzun süren besinlerdir. Bu nedenle otçulların bağırsakları vücut büyüklüklerine oranla genellikle etçillerinkinden daha uzundur. Hepçillerin bağırsağı ikisinin arasında kalır.
Bağırsak uzunluğu karşılaştırılırken vücut büyüklüğü hesaba katılmalıdır. Büyük bir etçilin bağırsağı küçük bir otçulunkinden daha uzun olabilir; doğru karşılaştırma vücut boyuna oranla yapılır.
Bir canlının beslenme biçimi tek bir yapıdan kesin çıkarılmamalıdır. Örneğin diş yapısı bir öneri verir; mide yapısı ve bağırsağın göreli uzunluğu bu öneriyi destekler ya da zayıflatır. Birden fazla yapıyla tutarlı sınıflandırma daha güvenilirdir. Ayrıca bütün otçulların ya da bütün etçillerin tek tip anatomisi yoktur; tavşan gibi bazı otçullar geviş getirmez ve selülozu farklı bir bağırsak bölümünde işler.
Örnek 1. Bir hayvanın köpek dişleri körelmiş, azı dişleri geniş ve pürüzlü, midesi dört bölmeli, bağırsağı vücut boyuna göre çok uzundur. Beslenme biçimi için hangi öneri tutarlıdır?
Üç yapı da bitkisel besinle beslenen, geviş getiren bir otçulu destekler: öğütücü dişler, mikroorganizmalı çok bölmeli mide ve uzun bağırsak.
Örnek 2. Kuşlarda diş yoktur. Kuşta besinin mekanik olarak parçalanması hangi yapıyla sağlanır?
Kaslı mide (taşlık) yutulan küçük taşların da yardımıyla besini öğütür ve dişin mekanik sindirim işlevini üstlenir.
Örnek 3. Bir öğrenci 5 m bağırsağı olan bir etçili 3 m bağırsağı olan bir otçulla karşılaştırıp “etçillerin bağırsağı daha uzundur” sonucuna varıyor. Hata nedir?
Vücut büyüklüğü hesaba katılmamıştır. Doğru karşılaştırma bağırsak uzunluğunun vücut boyuna oranıyla yapılır; ayrıca iki hayvandan genel bir kural çıkarılamaz.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.