MegaSoru

Grafikten Limit ve Asimptotlar 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Grafikten Limit ve Asimptotlar Konu Anlatımı

Bir fonksiyonun belli bir noktaya yaklaşırken ya da $x$ çok büyürken hangi değere yaklaştığı, limit kavramıyla anlatılır. Limit, fonksiyonun o noktadaki değerinden bağımsız bir davranış bilgisidir. Bu konuda limit önce grafik ve tablodan, sözel olarak yorumlanır.

Yaklaşma fikri ve limit

$x$ değerleri $a$ ya hem sol hem sağ taraftan yaklaşırken $f(x)$ değerleri bir $L$ gerçek sayısına yaklaşıyorsa $f$ nin $a$ daki limiti $L$ dir:
$$\lim_{x \to a} f(x) = L$$
$x$ yalnız $a$ dan büyük değerlerle yaklaşırken sağdan limit $\displaystyle\lim_{x \to a^{+}} f(x)$, yalnız küçük değerlerle yaklaşırken soldan limit $\displaystyle\lim_{x \to a^{-}} f(x)$ yazılır. Limitin var olması için sağdan ve soldan limitlerin var ve eşit olması gerekir. $f(a)$ değeri limiti belirlemez; fonksiyon $a$ da tanımsız olsa da limit olabilir. Grafikte "dolu nokta" fonksiyonun değerini, "boş nokta" ise orada değer olmadığını (ya da başka bir değer olduğunu) gösterir.

Sonsuzdaki davranış ve asimptotlar

Fonksiyon değerleri $x \to +\infty$ ya da $x \to -\infty$ iken bir $L$ sayısına yaklaşıyorsa $\displaystyle\lim_{x \to \pm\infty} f(x) = L$ yazılır ve $y = L$ doğrusu fonksiyonun yatay asimptotudur. $x$, $a$ ya yaklaşırken $f(x)$ sınırsız büyüyor ya da sınırsız küçülüyorsa $\displaystyle\lim_{x \to a} f(x) = +\infty$ (ya da $-\infty$) yazılır ve $x = a$ doğrusu düşey asimptottur. $\dfrac{1}{x}$ için $x \to 0^{+}$ iken $+\infty$, $x \to 0^{-}$ iken $-\infty$ olduğundan sağdan ve soldan limitler farklıdır, limit yoktur.

Tablodan limit tahmini

Bir noktaya her iki yönden yaklaşan $x$ değerleri için $f(x)$ değerleri tabloya yazılırsa limit tahmin edilebilir. Tablo kesin kanıt vermez ama davranışı gösterir; kesinlik cebirsel işlemlerle sağlanır. Tablodaki değerler yaklaştıkça her iki taraftan da aynı sayıya gidiyorsa limit o sayıdır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. $f(x) = \dfrac{x^2 - 4}{x - 2}$ için $x = 1{,}9;\ 1{,}99;\ 2{,}01;\ 2{,}1$ değerlerinde $f(x)$ sırasıyla $3{,}9;\ 3{,}99;\ 4{,}01;\ 4{,}1$ dir. $x \to 2$ iken limit nedir? $f(2)$ var mıdır?

Her iki taraftan değerler $4$ e yaklaştığından $\displaystyle\lim_{x \to 2} f(x) = 4$ tür. $x = 2$ paydayı sıfır yaptığı için $f(2)$ tanımsızdır; limit var ama fonksiyon o noktada tanımsızdır (grafikte $(2, 4)$ noktasında boşluk vardır).

Örnek 2. $f(x) = \begin{cases} x + 1, & x < 1 \\ 3, & x = 1 \\ 2x, & x > 1 \end{cases}$ fonksiyonunun $x = 1$ deki limitini ve değerini karşılaştırınız.

Soldan limit $1 + 1 = 2$, sağdan limit $2 \cdot 1 = 2$ olduğundan limit $2$ dir. $f(1) = 3$ tür. Limit ile fonksiyon değeri farklıdır.

Örnek 3. $f(x) = \dfrac{1}{x - 2}$ için $x = 2$ deki sağdan ve soldan limitleri belirleyiniz.

$x \to 2^{+}$ iken payda küçük pozitif olduğundan $f(x) \to +\infty$; $x \to 2^{-}$ iken payda küçük negatif olduğundan $f(x) \to -\infty$ dur. Limit yoktur; $x = 2$ düşey asimptottur.

Örnek 4. $f(x) = 2 + \dfrac{1}{x}$ fonksiyonunun yatay asimptotunu bulunuz.

$x \to \pm\infty$ iken $\dfrac{1}{x} \to 0$ olduğundan $f(x) \to 2$ dir. Yatay asimptot $y = 2$ dir.

Özetle

  • Limit, fonksiyonun $a$ ya yaklaşırken aldığı değerleri anlatır; $f(a)$ ya bağlı değildir.
  • Limitin var olması için sağdan ve soldan limitler var ve eşit olmalıdır.
  • Yatay asimptot $\displaystyle\lim_{x \to \pm\infty} f(x) = L$ ile, düşey asimptot $f(x)$ in sonsuza gitmesiyle belirlenir.
  • Tablo limit hakkında fikir verir, kanıt değildir.
  • Grafikte boş nokta, fonksiyonun orada o değeri almadığını gösterir.

Grafikten Limit ve Asimptotlar — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
xy-6-4-2246-8-6-4-22468O
Grafikte x, 1 e iki yandan yaklaşırken f(x) hangi değere yaklaşır ve neden?
A3; iki taraftaki y değerleri aynı seviyeye yaklaşır.
B1; x değeri çıktı sanılır.
C5; başka bir x noktasının y değeri alınır.
DLimit yoktur; x tam 1 olmadan yaklaşma yapılamaz.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Doğru üzerindeki değerler soldan ve sağdan 3 e yaklaşır; iki yanlı limit 3 tür.
2Kolay
xy-10-8-6-4-2246810-10-8-6-4-2246810O
Grafiğin sağ kolu x büyüdükçe hangi y seviyesine yaklaşmaktadır?
A2; $\lim_{x\to+\infty}f(x)=2$.
B0; her rasyonel grafik sıfıra yaklaşır.
C$+\infty$; x büyüyünce y de zorunlu büyür.
DLimit yoktur; yaklaşma seviyesine ulaşılmıyor.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Sağdaki değerler 2 seviyesine yaklaşır; yatay asimptot y=2 dir.
3Orta
xy-6-4-2246-8-6-4-22468O
Grafikte x=1 de boş nokta y=2, dolu nokta y=5 seviyesinde. f(1) ile limit hangi sıradadır?
A2 ve 5.
B5 ve 5.
C2 ve 2.
D5 ve 2.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Dolu nokta f(1)=5; iki taraftaki doğru boş noktaya yaklaşarak limit 2 verir.
4Orta
xy-10-8-6-4-2246810-10-8-6-4-2246810O
Grafikte x=1 doğrusuna yaklaşırken sol ve sağ davranışlar hangi sıradadır?
ASoldan $+\infty$, sağdan $-\infty$.
BSoldan $-\infty$, sağdan $+\infty$.
Cİki taraftan 0.
Dİki taraftan 1.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Sol kol aşağıya, sağ kol yukarıya sınırsız yönelir; düşey asimptot x=1 dir.
5Zor
xy-10-8-6-4-2246810-10-8-6-4-2246810O
Grafikte sağ ve sol sonsuzdaki limitler inceleniyor. Bu iki limitin toplamı ve yatay asimptot hangisidir?
AToplam 1, yatay asimptot y=1.
BToplam -4, yatay asimptot x=-2.
CToplam 2, yatay asimptot y=1.
DToplam tanımsız; iki kolun x yönleri farklıdır.
Çözümü göster
Doğru cevap: C
İki uzak uç da 1 seviyesine yaklaşır; iki limit 1 ve toplamları 2 dir.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular