Çözümü göster
Pozitif türev yerel pozitif eğimdir ve aralıkta artma sağlar. Bu, fonksiyonun işareti veya türevin kendi değişimi değildir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Bir fonksiyonun grafiğine teğet çizildiğinde teğetin eğimi artıp azaldığı yerlerde farklı işaretler alır. Türev işareti ile fonksiyonun artanlığı ve azalanlığı arasındaki bu ilişki, polinom fonksiyonların grafiklerini türevle çizmeyi sağlar.
Bir aralıkta:
• $f'(x) > 0$ ise $f$ o aralıkta artandır (teğetlerin eğimi pozitif),
• $f'(x) < 0$ ise $f$ azalandır (teğetlerin eğimi negatif).
$f'(a) = 0$ olması teğetin yatay olduğunu söyler. $f'$ nün işaret değiştirdiği noktada fonksiyonun yönü değişir: $f'$ nün işareti $+$ dan $-$ ye geçiyorsa yerel maksimum, $-$ den $+$ ya geçiyorsa yerel minimum vardır. İşaret değişmiyorsa ekstremum yoktur: $f(x) = x^3$ için $f'(0) = 0$ dır ama $0$ da ekstremum yoktur.
$f$ nin $x = a$ da türevli olması hâlinde $(a, f(a))$ noktasındaki teğetin eğimi $f'(a)$ olduğundan teğet doğrusunun denklemi
$$y - f(a) = f'(a)\,(x - a)$$
dır.
En çok dördüncü dereceden bir polinomun grafiği şu adımlarla çizilir: türev bulunur, $f'(x) = 0$ denklemi çözülür, $f'$ nün işaret tablosu yapılır, yerel ekstremum değerleri hesaplanır, eksenleri kestiği noktalar ve uç davranış eklenir. Ayrıca iki teorem önerme düzeyinde bilinir:
• Rolle: $f$, $[a, b]$ de sürekli, $(a, b)$ de türevli ve $f(a) = f(b)$ ise $f'(c) = 0$ olan en az bir $c \in (a, b)$ vardır.
• Ortalama değer: $f$, $[a, b]$ de sürekli, $(a, b)$ de türevli ise $f'(c) = \dfrac{f(b) - f(a)}{b - a}$ olan en az bir $c \in (a, b)$ vardır; yani bir noktada teğet kesene paraleldir. Yolculuk örneğinde bir noktada anlık hız, ortalama hıza eşittir.
Örnek 1. $f(x) = x^3 - 3x$ fonksiyonunun artan ve azalan olduğu aralıkları ve yerel ekstremumlarını bulunuz.
$f'(x) = 3x^2 - 3 = 3(x - 1)(x + 1)$ dir. $f'$ : $x < -1$ için pozitif, $(-1, 1)$ de negatif, $x > 1$ için pozitiftir. $f$, $(-\infty, -1)$ ve $(1, \infty)$ da artan, $(-1, 1)$ de azalandır. $x = -1$ de yerel maksimum $f(-1) = 2$, $x = 1$ de yerel minimum $f(1) = -2$ dir.
Örnek 2. $f(x) = x^2$ fonksiyonuna $x = 3$ noktasında çizilen teğetin denklemini yazınız.
$f(3) = 9$ ve $f'(3) = 6$ dır. $y - 9 = 6(x - 3)$, yani $y = 6x - 9$ dur.
Örnek 3. $f(x) = x^4 - 2x^2$ fonksiyonunun ekstremum noktalarını bulunuz.
$f'(x) = 4x^3 - 4x = 4x(x - 1)(x + 1)$ dir. İşaret: $x > 1$ için $+$, $(0, 1)$ de $-$, $(-1, 0)$ da $+$, $x < -1$ için $-$. $x = -1$ ve $x = 1$ de yerel minimum ($f = -1$), $x = 0$ da yerel maksimum ($f = 0$) vardır.
Örnek 4. Bir araç $2$ saatte $180$ km yol almıştır. Yolculuk boyunca hız göstergesi bir an kesinlikle kaç km/sa göstermiştir?
Ortalama hız $\dfrac{180}{2} = 90$ km/sa tir. Konum fonksiyonuna ortalama değer teoremi uygulanırsa, yolculuk sırasında en az bir anda anlık hız ortalama hıza eşit olmuştur: hız göstergesi bir an kesinlikle $90$ km/sa i göstermiştir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.