MegaSoru

Türev Alma Kuralları 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Türev Alma Kuralları Konu Anlatımı

Her fonksiyonun türevini limit tanımıyla bulmak uzun sürer. Toplam, fark, çarpım, bölüm ve bileşke gibi işlemlerin türevi için kurallar vardır; bu kurallar limit tanımından ispatlanır ve hesabı çok kısaltır.

Temel kurallar

$c$ sabit, $n$ rasyonel sayı olmak üzere:
$$(c)' = 0, \qquad (x^n)' = n\,x^{n-1}, \qquad (c\,f)' = c\,f', \qquad (f \pm g)' = f' \pm g'$$
Bu kurallarla her polinomun türevi terim terim alınır: $(3x^4 - 2x^2 + 5x)' = 12x^3 - 4x + 5$.

Çarpım ve bölüm kuralları

$$(f \cdot g)' = f'\,g + f\,g', \qquad \left(\frac{f}{g}\right)' = \frac{f'\,g - f\,g'}{g^2} \quad (g \neq 0)$$
Çarpımın türevi türevlerin çarpımı değildir: $(fg)' \neq f'g'$. Çarpım kuralının ispatında limit tanımında $f(x + h)g(x + h) - f(x)g(x)$ ifadesine $f(x + h)g(x)$ eklenip çıkarılır:
$$\frac{f(x + h)g(x + h) - f(x)g(x)}{h} = f(x + h)\frac{g(x + h) - g(x)}{h} + g(x)\frac{f(x + h) - f(x)}{h}$$
$h \to 0$ iken sağ taraf $f(x)g'(x) + g(x)f'(x)$ e yaklaşır.

Bileşke fonksiyonun türevi

İki fonksiyonun bileşkesinde türev, dıştaki fonksiyonun türevinin içtekinin değerinde alınıp içtekinin türeviyle çarpılmasıdır:
$$(f \circ g)'(x) = f'(g(x)) \cdot g'(x)$$
Özel olarak $[f(x)]^n$ için türev $n\,[f(x)]^{n-1} \cdot f'(x)$ tir. Örneğin $(2x + 1)^5$ in türevi $5(2x + 1)^4 \cdot 2 = 10(2x + 1)^4$ tür.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. $f(x) = (x^2 + 1)(x - 3)$ fonksiyonunun türevini bulunuz.

Çarpım kuralı: $f'(x) = 2x(x - 3) + (x^2 + 1) \cdot 1 = 2x^2 - 6x + x^2 + 1 = 3x^2 - 6x + 1$. Açarak da kontrol edilir: $f(x) = x^3 - 3x^2 + x - 3$ ve $f'(x) = 3x^2 - 6x + 1$.

Örnek 2. $f(x) = \dfrac{x}{x + 1}$ fonksiyonunun türevini bulunuz.

Bölüm kuralı: $f'(x) = \dfrac{1 \cdot (x + 1) - x \cdot 1}{(x + 1)^2} = \dfrac{1}{(x + 1)^2}$.

Örnek 3. $f(x) = (x^2 - 1)^3$ için $f'(2)$ yi bulunuz.

$f'(x) = 3(x^2 - 1)^2 \cdot 2x$ tir. $f'(2) = 3 \cdot 3^2 \cdot 4 = 108$ bulunur.

Örnek 4. Bir öğrenci $(x^2)(x^3)$ ün türevini $2x \cdot 3x^2 = 6x^3$ olarak buluyor. Hatası nedir ve doğrusu nedir?

Çarpımın türevini türevlerin çarpımı olarak aldığı için yanlıştır. Doğrusu $2x \cdot x^3 + x^2 \cdot 3x^2 = 5x^4$ tür; $x^5$ in türevi $5x^4$ olduğundan sonuç doğrulanır.

Özetle

  • $(x^n)' = n\,x^{n-1}$ ve toplam–farkın türevi terim terim alınır.
  • $(fg)' = f'g + fg'$ ve $\left(\dfrac{f}{g}\right)' = \dfrac{f'g - fg'}{g^2}$ dir; $(fg)' \neq f'g'$.
  • $(f \circ g)'(x) = f'(g(x)) \cdot g'(x)$ ve $([f(x)]^n)' = n[f(x)]^{n-1} f'(x)$ tir.
  • Kurallar limit tanımından ispatlanır.
  • Türev değeri istenen noktada, önce türev fonksiyonu bulunur, sonra o nokta yerine konur.

Türev Alma Kuralları — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
$f(x)=3x^2+5x+7$. Hangi türev hesabı doğrudur?
A$f^{\prime}(x)=6x+5$; sabit 7 nin türevi 0.
B$3x+5$; 2 kuvvet çarpanı atlanır.
C$6x+12$; sabit 7 türeve eklenir.
D$6x^2+5$; kuvvet azaltılmaz.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Terim terim türev: 3x² → 6x, 5x → 5, 7 → 0. Sonuç 6x+5.
2Kolay
$f(x)=(x+1)(x+2)$ için hangi kural doğru türevi verir?
AYalnız türevler çarpılır; f'=1.
BYalnız ilk çarpan türevi; f'=x+2.
CÇarpım fonksiyon değeri aynen türev kalır.
Dİki çarpım terimi toplanır; f'=2x+3.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Ürün kuralı 1·(x+2)+(x+1)·1=2x+3.
3Orta
f(a)=2,$f^{\prime}(a)$=3,g(a)=5,$g^{\prime}(a)$=-1. (fg)'(a) hangi hesapla bulunur?
A-3; yalnız türevler çarpılır.
B13; 3·5+2·(-1).
C15; ikinci ürün atlanır.
D17; g' işareti silinir.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Ürün kuralı f'g+fg'; nokta verileri 15-2=13 verir.
4Orta
Dikdörtgenin kenarları t+1 m ve 2t+3 m; t dakika. t=1 de alan değişim hızı ve hangi değişimlerin sayıldığı hangisidir?
A9 m²/dakika; her iki kenarın değişimi ürün kuralında sayılır.
B2 m²/dakika; yalnız kenar hızları çarpılır.
C5 m²/dakika; tek ürün terimi alınır.
D10 m²/dakika; alan değeri hız sayılır.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
A=(t+1)(2t+3), A'=(2t+3)+2(t+1)=4t+5; t=1 de 9.
5Zor
$f(x)=(x^2+1)^2$ türevini zincir ve açılım yöntemleriyle doğrulayan hangisidir?
A$2(x^2+1)$; yalnız dış türev.
B$4x^2(x^2+1)$; iç fonksiyon iç türev sanılır.
C$2(x^2+1)\cdot2x=4x(x^2+1)$.
D$4x^3$; açılımdaki 2x² terimi atlanır.
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Dış türev 2t, iç türev 2 x; sonuç 4x(x²+1). Açılım x⁴+2x²+1 türevi 4x³+4x ile eşleşir.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular