Çözümü göster
İlk ifadede değişkenin kuvvetleri 4,1 ve 0 olup doğal sayıdır. Diğer ifadelerde negatif kuvvet, değişkenin karekökü veya değişkenli payda vardır.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Doğrusal fonksiyon $f(x) = ax + b$ ve karesel fonksiyon $g(x) = ax^2 + bx + c$ aynı cebirsel yapının iki örneğidir: bağımsız değişkenin doğal sayı kuvvetlerinin gerçek katsayılarla toplanması. Bu yapıyı daha yüksek kuvvetlere genişletince polinom fonksiyonlar elde edilir.
$n$ bir doğal sayı ve $a_n, a_{n-1}, \dots, a_1, a_0$ gerçek sayılar olmak üzere
$$P(x) = a_n x^n + a_{n-1} x^{n-1} + \dots + a_1 x + a_0, \qquad a_n \neq 0$$
biçimindeki fonksiyona gerçek katsayılı, tek değişkenli polinom fonksiyon denir. Burada $n$ polinomun derecesi, $a_n$ başkatsayı, $a_0$ sabit terimdir. Bağımsız değişkenin kuvvetleri doğal sayı olmalıdır; bu yüzden $x^{-1} + 2$ (negatif kuvvet), $\sqrt{x}$ (kesirli kuvvet) ve $\dfrac{x^2 + 1}{x - 1}$ (değişkenin paydada olması) polinom değildir. Doğrusal fonksiyon birinci dereceden, karesel fonksiyon ikinci dereceden polinomdur; $n = 0$ için $P(x) = a_0$ sabit fonksiyondur.
Doğrusal ve karesel fonksiyonlar ile üçüncü, dördüncü dereceden polinomlar şu özellikleri paylaşır:
• Tanım kümesi gerçek sayıların tamamıdır: $\mathbb{R}$.
• İki polinomun toplamı, farkı ve çarpımı yine bir polinomdur. Örneğin $f(x) = 2x - 1$ ile $g(x) = x^2 - 4x + 3$ çarpılırsa $2x^3 - 9x^2 + 10x - 3$ üçüncü dereceden polinomu elde edilir.
• Grafikleri sürekli eğrilerdir; eksenleri sınırlı sayıda noktada keser.
• Her polinomun $y$ eksenini kestiği nokta $(0, a_0)$ dır.
Bu gözlemler, doğrusal ve karesel fonksiyonların polinom ailesinin üyeleri olduğunu ve benzer nitel özellikler taşıyabileceğini gösterir.
Benzerliklerin yanında dereceler arttıkça yeni durumlar ortaya çıkar. Doğrusal fonksiyonun görüntü kümesi $\mathbb{R}$ dir ve en çok bir sıfırı vardır. Karesel fonksiyonun görüntü kümesi $\mathbb{R}$ nin bir alt aralığıdır (tepe noktasına bağlı alttan ya da üstten sınırlı) ve en çok iki sıfırı vardır. Üçüncü dereceden bir polinomun görüntü kümesi yine $\mathbb{R}$ dir ve en çok üç sıfırı vardır; dördüncü dereceden bir polinom ise yine alttan ya da üstten sınırlıdır. Bir özelliğin doğrusal ve karesel fonksiyonlarda doğru olması, onun her dereceye genellenebileceğini göstermez; analoji bir varsayım üretir, ama varsayımın ayrıca sınanması gerekir.
Örnek 1. Aşağıdaki ifadelerden hangileri polinom fonksiyondur? $\;3x^4 - 2x + 1,\;\; x^{-1} + 2,\;\; \sqrt{x} + 1,\;\; \dfrac{x^2 + 1}{x - 1}$
Yalnızca $3x^4 - 2x + 1$ polinomdur: bütün kuvvetler doğal sayıdır. $x^{-1}$ negatif, $\sqrt{x} = x^{1/2}$ kesirli kuvvet içerir; son ifade ise değişkeni paydada taşıyan bir rasyonel ifadedir.
Örnek 2. $P(x) = 2x^3 - x + 5$ polinomunun derecesini, başkatsayısını ve sabit terimini bulunuz; $P(1)$ i hesaplayınız.
Derece $3$, başkatsayı $2$, sabit terim $5$ tir. $P(1) = 2 - 1 + 5 = 6$ dır.
Örnek 3. $f(x) = 2x - 1$ ve $g(x) = x^2 - 4x + 3$ ise $(f \cdot g)(x)$ polinomunu yazınız ve derecesini belirleyiniz.
$(2x - 1)(x^2 - 4x + 3) = 2x^3 - 8x^2 + 6x - x^2 + 4x - 3 = 2x^3 - 9x^2 + 10x - 3$ olur. Derece $1 + 2 = 3$ tür.
Örnek 4. Doğrusal fonksiyonun görüntü kümesi $\mathbb{R}$ dir. Bu özellik her derecedeki polinom için doğru müdür?
Hayır. Karesel fonksiyonun görüntü kümesi $\mathbb{R}$ olmaz; örneğin $x^2 + 1$ in görüntü kümesi $[1, \infty)$ dır. Dördüncü dereceden $x^4$ ün görüntü kümesi de $[0, \infty)$ dır. Özellik doğrusal ve üçüncü dereceden (tek dereceli) polinomlar için sağlanır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.