MegaSoru

Polinom Fonksiyonlarda Bire Birlik, Örtenlik, Teklik-Çiftlik 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Polinom Fonksiyonlarda Bire Birlik, Örtenlik, Teklik-Çiftlik Konu Anlatımı

Polinom fonksiyonlar bire bir mi, örten mi, tek mi, çift mi? Bu sorulara derece, uç davranış ve katsayıların yapısı bakarak yanıt verilir. Her derece için ayrı kural ezberlemek yerine nedenleriyle düşünmek gerekir.

Bire birlik ve örtenlik

Bir fonksiyon, her değeri en çok bir kez alıyorsa bire birdir; grafik bir yatay doğru tarafından en çok bir noktada kesilir (yatay doğru testi). $\mathbb{R}$ den $\mathbb{R}$ ye tanımlı fonksiyon her gerçek sayıyı değer olarak alıyorsa örtendir.
• Derecesi çift olan polinom iki uçta aynı yöne gideceğinden bir değeri en az iki kez alır; bire bir değildir, aynı zamanda alttan ya da üstten sınırlı olduğu için örten de değildir.
• Derecesi tek olan polinom örtendir. Bire bir olup olmaması katsayılara bağlıdır: $x^3$ bire birdir, $x^3 - 3x$ ise $P(0) = P(\sqrt{3}) = 0$ olduğundan bire bir değildir. Bütün sıfırları eşit ve gerçek olan üçüncü dereceden $k(x - a)^3$ biçimli polinom bire bir ve örtendir.

Teklik ve çiftlik

Her $x$ için $P(-x) = P(x)$ ise $P$ çifttir (grafik $y$ eksenine göre simetriktir); $P(-x) = -P(x)$ ise tektir (grafik orijine göre simetriktir). Polinomda bu durum terimlerin kuvvetlerine bakarak anlaşılır:
• Yalnızca çift kuvvetli terimler (sabit terim dahil) varsa polinom çifttir: $x^4 + x^2 - 5$.
• Yalnızca tek kuvvetli terimler varsa (sabit terim $0$) polinom tektir: $x^3 + 3x$.
• Hem çift hem tek kuvvetli terim varsa genellikle ne tek ne çifttir: $x^2 + x$.
Sabit fonksiyon $0$ hem tek hem çifttir.

Tek–çift işlemleri

İki çift fonksiyonun toplamı ve çarpımı çifttir; iki tek fonksiyonun toplamı tektir ama çarpımı çifttir; bir tek ile bir çift fonksiyonun çarpımı tektir. Bu kurallardan $x^{2n}$ polinomlarının çift, $x^{2n+1}$ polinomlarının tek olduğu ve onların toplam, fark ve çarpımlarının bu kurallara uyduğu sonucu çıkar.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. $P(x) = x^4 + x^2 - 5$ ve $Q(x) = x^3 + 3x$ in tek ya da çift olduğunu belirleyiniz.

$P$ nin bütün terimleri çift kuvvetlidir; $P(-x) = x^4 + x^2 - 5 = P(x)$ olduğundan $P$ çifttir. $Q(-x) = -x^3 - 3x = -Q(x)$ olduğundan $Q$ tektir.

Örnek 2. $R(x) = x^3 - 3x$ polinomu bire bir midir?

Hayır. $R(0) = 0$ ve $R(\sqrt{3}) = 3\sqrt{3} - 3\sqrt{3} = 0$ olduğundan farklı iki değer aynı çıktıyı verir; yatay doğru testi başarısız olur. Üçüncü dereceden olması bire bir olmasını garanti etmez.

Örnek 3. $S(x) = (x - 2)^3$ polinomu bire bir ve örten midir?

Evet. $x \mapsto x - 2$ bire birdir ve $t \mapsto t^3$ bire bir ve örtendir; bileşke bire bir ve örtendir. Grafik, $x^3$ ün sağa $2$ birim kaydırılmışıdır ve her yatay doğruyu bir kez keser.

Örnek 4. $T(x) = x^2 + x$ fonksiyonu tek midir, çift midir?

$T(-x) = x^2 - x$ tir; bu ne $T(x)$ e ne de $-T(x) = -x^2 - x$ e eşittir. Örneğin $T(1) = 2$, $T(-1) = 0$ dır. $T$ ne tek ne çifttir.

Özetle

  • Çift dereceli polinom ne bire bir ne de $\mathbb{R}$ üzerine örtendir.
  • Tek dereceli polinom örtendir; bire bir olup olmadığı katsayılara bağlıdır.
  • Yalnız çift kuvvetli terimli polinom çift, yalnız tek kuvvetli terimli polinom tektir.
  • Yatay doğru testi bire birliği, $P(-x)$ ile $P(x)$ karşılaştırması teklik–çiftliği belirler.
  • Tek ile çift çarpımı tek, iki tekin çarpımı çifttir.

Polinom Fonksiyonlarda Bire Birlik, Örtenlik, Teklik-Çiftlik — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
$P(x)=2x^4-5x^2+7$ için $P(-x)$ hesabı hangi sonucu verir?
A$P(-x)=P(x)$; P çifttir.
B$P(-x)=-P(x)$; P tektir.
CP ne tek ne çifttir.
DP yalnız pozitif girdilerde çifttir.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Çift kuvvetlerde işaret değişmez; sabit terim de aynen kalır.
2Kolay
xy-3-2-1123-10-8-6-4-224OP
Verilen P grafiğine yatay doğru testi uygulanıyor. Hangi yorum doğrudur?
AGrafik düşey ekseni kestiği için bire bir değildir.
BBir yatay doğru sonsuz noktada keser; P sabittir.
CDoğrusal fonksiyonlar hiçbir zaman bire bir değildir.
DHer yatay doğru grafiği en fazla bir noktada keser; P bire birdir.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Eğim sıfır olmayan doğru aynı çıktıyı iki farklı girdide vermez.
3Orta
$P:\mathbb{R}\to\mathbb{R}$, $P(x)=2x^3-5x+4$ için hangi sonuç zorunludur?
ATek dereceli gerçek polinom olduğundan örtendir.
BTek dereceli olduğundan hem örten hem bire birdir.
CSabit terim 4 olduğundan 4 ten küçük çıktı alamaz.
DNegatif katsayı bulunduğundan örten değildir.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Tek dereceli gerçek polinomların görüntüsü bütün gerçeklerdir; bire birlik ayrı denetlenir.
4Orta
Üçüncü derece gerçek P nin tek kökü 4 ve bu kök üç katlıdır; başkatsayısı 2 dir. Hangi özellik zorunludur?
A$P=2(x-4)^3$; gerçeklerde bire bir ve örtendir.
B$P=2(x-4)^3$; çift katlı olduğundan bire bir değildir.
C$P=2(x-4)^2$; gerçeklere örten değildir.
DP nin üç farklı kökü vardır; bire bir değildir.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Üç katlı kök bütün üçüncü dereceyi kullanır; küpün kaydırılmış ve sıfır olmayan ölçekli biçimi kalır.
5Zor
$P:\mathbb{R}\to\mathbb{R}$, $P(x)=-3(x+1)^3+7$ için örtenliği hangi çözüm gösterir?
AHer gerçek y için $x=-1+\sqrt[3]{(7-y)/3}$ seçilebilir.
BYalnız y en çok 7 için girdi vardır.
CYalnız y en az 7 için girdi vardır.
DÖrtenlik için $P(0)=0$ olmalıdır.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Gerçek küpkök her gerçek sayıda tanımlıdır; negatif ölçek örtenliği bozmaz.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular