MegaSoru

Polinom ve Rasyonel Eşitsizlikler, İşaret Tablosu 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Polinom ve Rasyonel Eşitsizlikler, İşaret Tablosu Konu Anlatımı

Eşitsizlik çözmek, bir ifadenin pozitif, negatif ya da sıfır olduğu aralıkları bulmaktır. Polinom ve rasyonel ifadelerin işareti, sıfırlardan geçerken nasıl değiştiğine bakılarak işaret tablosuyla belirlenir.

İşaret tablosu

Eşitsizlik önce bir tarafı sıfır olacak biçimde yazılır: $P(x) \ge 0$, $\dfrac{P(x)}{Q(x)} < 0$ gibi. Sonra ifade çarpanlarına ayrılır, her çarpanın sıfırı sayı doğrusuna yerleştirilir ve aralıkların işareti belirlenir:
• En sağdaki aralığın işareti, çarpanların başkatsayılarının çarpımının işaretidir.
• Tek katlı sıfırdan geçerken işaret değişir, çift katlı sıfırdan geçerken değişmez.
• Gerçek kökü olmayan ikinci dereceden çarpan pozitifse işaret tablosuna katkı yapmaz.

Rasyonel eşitsizlikler

Rasyonel ifade için pay ve paydanın sıfırları birlikte işaret tablosuna yazılır. Paydanın sıfırı hiçbir zaman çözüm kümesine girmez (aralık uçlarında açık parantezle gösterilir); payın sıfırı ise yalnızca eşitliğe izin veren eşitsizliklerde ($\le$, $\ge$) çözüme dahildir. Rasyonel eşitsizliği paydayla çarpmak, paydanın işareti bilinmediği sürece yön hatalarına yol açar; bu yüzden işaret tablosu tercih edilir.

Çözüm kümesini yazma ve yorumlama

Çözüm kümesi aralıkların birleşimi olarak yazılır. Çözüme dahil olan uçlar köşeli, dahil olmayanlar yuvarlak parantezle gösterilir. Çift katlı sıfır, eşitsizlik katı ise ($>$, $<$) çözüm kümesinden çıkarılması gereken tek bir noktadır, eşitliğe izin veren eşitsizliklerde ise çözüme girer. Grafikle yorumda $P(x) > 0$ aralıkları, grafiğin $x$ ekseninin üstünde kaldığı aralıklardır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. $(x - 1)(x + 2)(x - 4) \ge 0$ eşitsizliğini çözünüz.

Sıfırlar $-2, 1, 4$ tür ve hepsi tek katlıdır. Başkatsayı pozitif olduğundan $x > 4$ için ifade pozitiftir; her sıfırdan geçerken işaret değişir: $(1, 4)$ negatif, $(-2, 1)$ pozitif, $x < -2$ negatif. $\ge 0$ için çözüm kümesi $[-2, 1] \cup [4, \infty)$ dur.

Örnek 2. $\dfrac{x - 3}{x + 1} \le 0$ eşitsizliğini çözünüz.

Pay sıfırı $x = 3$, payda sıfırı $x = -1$ dir. $x > 3$ için ifade pozitif, $(-1, 3)$ aralığında negatif, $x < -1$ için pozitiftir. $\le 0$ için $(-1, 3]$ alınır; $x = -1$ paydayı sıfır yaptığından dahil edilmez, $x = 3$ ifadeyi sıfır yaptığından dahil edilir.

Örnek 3. $(x - 2)^2 (x + 1) > 0$ eşitsizliğini çözünüz.

$(x - 2)^2 \ge 0$ olup yalnızca $x = 2$ de sıfırdır. Bu yüzden $x \neq 2$ iken eşitsizlik $x + 1 > 0$ ile aynıdır. Çözüm kümesi $(-1, 2) \cup (2, \infty)$ dur.

Örnek 4. $\dfrac{(x^2 + x + 1)(x - 2)}{x + 3} \ge 0$ eşitsizliğini çözünüz.

$x^2 + x + 1 = \left(x + \tfrac{1}{2}\right)^2 + \tfrac{3}{4} > 0$ olduğundan bu çarpan işareti etkilemez. Geriye $\dfrac{x - 2}{x + 3} \ge 0$ kalır: $x > 2$ için pozitif, $(-3, 2)$ için negatif, $x < -3$ için pozitiftir. Çözüm kümesi $(-\infty, -3) \cup [2, \infty)$ dur.

Özetle

  • Eşitsizlik bir tarafı sıfır olacak biçimde yazılır, çarpanlarına ayrılır ve işaret tablosu kurulur.
  • Tek katlı sıfırda işaret değişir, çift katlı sıfırda değişmez.
  • Paydayı sıfır yapan değer asla çözüm kümesine girmez.
  • Eşitliğe izin veren eşitsizliklerde payın sıfırı çözüme dahildir.
  • Gerçek kökü olmayan pozitif ikinci dereceden çarpanlar işaret tablosunu etkilemez.

Polinom ve Rasyonel Eşitsizlikler, İşaret Tablosu — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
$(x+3)(x-2) < 0$ için doğru işaret incelemesi hangisidir?
AKökler -3 ve 2 dir; arada işaret negatif, çözüm $(-3,2)$ dir.
BArada pozitif, çözüm $(-\infty,-3)\cup(2,\infty)$ dir.
CÇözüm $[-3,2]$ dir; sıfırlar da alınır.
DYalnız $x > 2$ çözümdür.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
İki kökün arasında çarpanların işaretleri zıttır. Sıkı eşitsizlikte kökler alınmaz.
2Kolay
$\frac{x-2}{x+3} > 0$ için tanım koşulu ve çözüm hangisidir?
AÇözüm $(-3,2)$ dir.
BÇözüm $(-\infty,-3]\cup[2,\infty)$ dir.
CÇözüm yalnız $(2,\infty)$ dir.
D$x\ne-3$; çözüm $(-\infty,-3)\cup(2,\infty)$ dir.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Pay ile payda aynı işaretli olmalıdır. -3 tanım dışıdır; 2 sıfır verdiği için sıkı koşulda alınmaz.
3Orta
$(x+2)(x-5) < 0$ eşitsizliğini sağlayan tam sayılar nasıl sayılır?
A-1,0,1,2,3,4 olmak üzere 6 tam sayı vardır.
B-2 den 5 e kadar 8 tam sayı vardır.
C0 dan 4 e kadar 5 tam sayı vardır.
D-1 den 5 e kadar 7 tam sayı vardır.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Çözüm -2 < x < 5 tir. İki uç sıkı eşitsizlik nedeniyle sayılmaz; negatif -1 de çözümdür.
4Orta
Çözüm kümesi tam olarak $(-2,4)$ olan eşitsizlik hangisidir?
A$(x+2)(x-4) < 0$
B$(x+2)(x-4)\le0$
C$(x+2)(x-4) > 0$
D$(x-2)(x+4) < 0$
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Kökleri -2 ve4 olan pozitif başkatsayılı çarpım arada negatiftir; açık uç için sıkı işaret gerekir.
5Zor
$(2x+3)(3x-7)\le0$ için tam sayı çözüm sayısı ve en büyük tam sayı hangisidir?
A4 tam sayı vardır; en büyük 2 dir.
B5 tam sayı vardır; en büyük 3 tür.
C3 tam sayı vardır; en büyük 2 dir.
DSonsuz tam sayı vardır.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Kökler $-3/2$ ve $7/3$ tür; kapalı orta aralık tam sayılardan -1,0,1,2 yi içerir.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular