MegaSoru

Difüzyon ve Efüzyon 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Difüzyon ve Efüzyon Konu Anlatımı

Mutfakta pişen yemeğin kokusu bir süre sonra salona ulaşır; şişirilen bir balon günler içinde söner. Bu iki olay, gaz taneciklerinin yayılmasının iki farklı biçimidir: difüzyon ve efüzyon.

Difüzyon ve efüzyon

Bir gazın başka bir gaz ya da ortam içinde kendiliğinden yayılmasına difüzyon denir; kokunun odaya yayılması buna örnektir. Bir gazın küçük bir delikten boşluğa veya düşük basınçlı bir ortama sızmasına efüzyon denir; balonun zamanla sönmesi, araç lastiğinin yavaşça hava kaçırması buna örnektir.

Yayılma hızını etkileyen faktörler

Aynı sıcaklıktaki gazların ortalama kinetik enerjileri eşittir. Bu durumda tanecik kütlesi küçük olan gaz daha hızlı hareket eder. Bu nedenle mol kütlesi küçük gazlar daha hızlı yayılır. Graham yasası, aynı koşullarda gazların yayılma hızlarının mol kütlelerinin karekökü ile ters orantılı olduğunu ifade eder; yani mol kütlesi büyüdükçe yayılma hızı azalır.
Sıcaklık arttıkça taneciklerin hızı arttığı için aynı gaz daha hızlı yayılır. Helyumla doldurulan balon, havayla doldurulan balondan daha hızlı söner; çünkü helyum taneciği hava taneciklerinden hafiftir.

Halka deneyi

Uzun bir cam borunun bir ucuna derişik amonyak (NH₃), diğer ucuna derişik hidroklorik asit (HCl) emdirilmiş pamuk konur. İki gaz boru içinde birbirine doğru yayılır ve karşılaştıkları yerde beyaz bir amonyum klorür halkası oluşur: NH₃ + HCl → NH₄Cl. Amonyağın mol kütlesi (17) hidrojen klorürünkinden (36,5) küçük olduğu için amonyak daha hızlı yayılır; bu yüzden halka HCl ucuna daha yakın oluşur.
Deneyi tasarlarken pamuk miktarları, borunun çapı ve sıcaklık kontrol edilir; halkanın konumu bağımlı değişkendir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Aynı sıcaklıkta H₂, O₂ ve CO₂ gazlarını yayılma hızlarına göre sıralayınız. (H: 1, C: 12, O: 16)

Mol kütleleri H₂ için 2, O₂ için 32, CO₂ için 44'tür. Mol kütlesi küçük olan gaz daha hızlı yayıldığı için sıra H₂ > O₂ > CO₂ şeklindedir.

Örnek 2. Halka deneyinde NH₃ yerine daha ağır bir bazik gaz kullanılsaydı halkanın konumu nasıl değişirdi?

Halka, daha yavaş yayılan gazın bulunduğu uca yakın oluşur. Yeni bazik gaz HCl'den de ağır olsaydı daha yavaş yayılacağı için halka bu kez bazik gazın bulunduğu uca yakın oluşurdu. Halkanın konumu iki gazın göreli yayılma hızlarına bağlıdır.

Örnek 3. Bir öğrenci "Büyük tanecikler boşlukları daha çabuk doldurduğu için ağır gazlar daha hızlı yayılır" diyor. Bu yorum neden yanlıştır?

Aynı sıcaklıkta gazların ortalama kinetik enerjileri eşittir; ağır tanecikler bu enerjiyle daha yavaş hareket eder. Bu nedenle ağır gazlar daha yavaş yayılır. Tanecik büyüklüğü kinetik moleküler teoride yayılmayı hızlandıran bir etken değildir.

Özetle

  • Difüzyon bir gazın başka bir ortamda yayılması, efüzyon küçük bir delikten sızmasıdır.
  • Aynı sıcaklıkta mol kütlesi küçük gaz daha hızlı yayılır (Graham yasası).
  • Sıcaklık arttıkça aynı gazın yayılma hızı artar.
  • NH₃–HCl halka deneyinde halka yavaş yayılan HCl'nin bulunduğu uca yakın oluşur.
  • Deneyde boru çapı, sıcaklık ve kullanılan madde miktarı kontrol değişkenidir.

Difüzyon ve Efüzyon — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Aynı sıcaklıkta H₂ ve O₂ gazlarından hangisi daha hızlı yayılır?
AH₂
BO₂
Cİkisi aynı hızda yayılır
DKarşılaştırılamaz
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Aynı sıcaklıkta mol kütlesi küçük olan gaz daha hızlı yayılır; H₂'nin mol kütlesi 2, O₂'ninki 32 g/mol'dür.
2Kolay
NH₃ ve HCl gazlarının bir borunun iki ucundan aynı anda gönderildiği deneyde borunun içinde oluşan beyaz halka hangi maddedir?
ANaCl
BH₂O
CCl₂
DNH₄Cl
Çözümü göster
Doğru cevap: D
NH₃ ile HCl tepkimeye girerek beyaz katı NH₄Cl oluşturur.
3Orta
Aynı sıcaklıktaki He (4 g/mol), N₂ (28 g/mol) ve CO₂ (44 g/mol) gazlarının yayılma hızlarının büyükten küçüğe sıralanışı hangisidir?
ACO₂ > N₂ > He
BHe > N₂ > CO₂
CN₂ > He > CO₂
DÜçü eşittir
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Mol kütlesi küçüldükçe yayılma hızı artar.
4Orta
Aynı sıcaklıkta yayılma hızı en yüksek olan gaz hangisidir? (H: 1, C: 12, N: 14, O: 16)
ANH₃
BO₂
CCH₄
DCO₂
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Mol kütleleri: CH₄ 16, NH₃ 17, O₂ 32, CO₂ 44 g/mol. En hafif olan CH₄ en hızlı yayılır.
5Zor
GazMol kütlesi (g/mol)K16L32M64
Tabloda aynı sıcaklıktaki üç gazın mol kütleleri verilmiştir. Yayılma hızlarının küçükten büyüğe sıralanışı hangisidir?
AM < L < K
BK < L < M
CL < K < M
DÜçü eşittir
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Mol kütlesi büyüdükçe yayılma hızı küçülür; en ağır M en yavaş, en hafif K en hızlıdır.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular