MegaSoru

Gaz Yasaları 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Gaz Yasaları Konu Anlatımı

Dağa tırmanırken cebimizdeki cips paketinin şişmesi, güneşte kalan topun gerginleşmesi, buzdolabına konan balonun büzülmesi gazların basınç, hacim, sıcaklık ve madde miktarı arasındaki ilişkileri gösterir. Bu ikili ilişkilere gaz yasaları denir. Bu derste gaz yasaları sayısal hesap yapılmadan, ilişkilerin yönü ve grafikleri üzerinden incelenir.

Dört değişken ve mutlak sıcaklık

Bir gazın durumu dört değişkenle tanımlanır: basınç (P), hacim (V), sıcaklık (T) ve madde miktarı (n, mol sayısı). Gaz yasaları, bu değişkenlerden ikisi sabit tutulduğunda kalan ikisi arasındaki ilişkiyi gösterir.
Gaz yasalarında sıcaklık Kelvin cinsinden mutlak sıcaklık olarak kullanılır (T = t + 273). Celsius ölçeğinde sıfır keyfî bir noktadır; bu yüzden 20 °C'den 40 °C'ye çıkmak mutlak sıcaklığı iki katına çıkarmaz.

İkili ilişkiler

• Boyle yasası (n ve T sabit): Basınç ile hacim ters orantılıdır. Hacim azalınca tanecikler çeperlere daha sık çarpar, basınç artar. P–V grafiği eğri, P–1/V grafiği doğrudur.
• Charles yasası (n ve P sabit): Hacim ile mutlak sıcaklık doğru orantılıdır. Isıtılan gaz genleşir. V–T(K) grafiği orijinden geçen bir doğrudur.
• Gay-Lussac yasası (n ve V sabit): Basınç ile mutlak sıcaklık doğru orantılıdır. Kapalı kaptaki gaz ısınınca basınç artar.
• Avogadro yasası (P ve T sabit): Hacim ile mol sayısı doğru orantılıdır. Aynı koşullarda eşit hacimdeki gazlarda eşit sayıda tanecik bulunur.

Yasaları kinetik moleküler teoriyle açıklamak

Her yasa tanecik hareketiyle açıklanabilir. Sabit hacimde sıcaklık artarsa tanecikler daha hızlı hareket eder ve çeperlere daha şiddetli ve sık çarpar; basınç artar (Gay-Lussac). Sabit basınçta ise bu fazla çarpışmaları dengelemek için hacim büyür (Charles).
Günlük örnekler: Hamurun kabarması (oluşan gazın ısıyla genleşmesi), dinamitin patlaması (çok kısa sürede çok fazla gaz oluşması ve hacmin aniden büyümesi), araba motorunda benzinin yanmasıyla oluşan gazların pistonu itmesi.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Sabit sıcaklıkta bir şırıngadaki gazın hacmi yarıya indiriliyor. Basınç nasıl değişir?

Sıcaklık ve madde miktarı sabit olduğu için Boyle yasası geçerlidir: basınç ile hacim ters orantılıdır. Hacim yarıya inince basınç iki katına çıkar.

Örnek 2. Bir öğrenci V–T grafiğinde sıcaklığı Celsius cinsinden kullanıyor ve doğrunun orijinden geçmediğini görüyor. Bunu nasıl açıklarsınız?

Hacim mutlak sıcaklıkla doğru orantılıdır. Celsius ölçeğinde sıfır, mutlak sıfır değildir; bu yüzden V–t(°C) grafiği orijinden geçmez. Sıcaklık Kelvin cinsinden kullanılırsa doğru orijinden geçer.

Örnek 3. Yazın güneş altında kalan araç lastiğinin basıncı neden artar? Hangi değişkenler sabit kabul edilir?

Lastiğin hacmi ve içindeki hava miktarı yaklaşık sabittir. Sıcaklık arttıkça hava tanecikleri daha hızlı hareket eder ve çeperlere daha sık ve şiddetli çarpar. Sabit hacimde basınç mutlak sıcaklıkla doğru orantılı olduğu için basınç artar.

Özetle

  • Gaz yasaları P, V, T ve n arasındaki ikili ilişkileri gösterir; diğer iki değişken sabit tutulur.
  • Boyle: P ile V ters orantılı; Charles: V ile T doğru orantılı; Gay-Lussac: P ile T doğru orantılı; Avogadro: V ile n doğru orantılı.
  • Gaz yasalarında sıcaklık Kelvin cinsinden mutlak sıcaklıktır.
  • Her yasa kinetik moleküler teoriyle, tanecik çarpışmalarıyla açıklanabilir.
  • Bu derste gaz yasaları sayısal hesapla değil, ilişkilerin yönüyle incelenir.

Gaz Yasaları — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Sabit sıcaklıkta belirli miktardaki bir gazın basıncı artırıldığında hacmi nasıl değişir?
AAzalır
BArtar
CDeğişmez
DÖnce artar sonra azalır
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Boyle yasasına göre sabit sıcaklık ve madde miktarında basınç ile hacim ters orantılıdır.
2Kolay
Sabit basınçta belirli miktardaki bir gazın mutlak sıcaklığı artırıldığında hacmi nasıl değişir?
AAzalır
BArtar
CDeğişmez
DSıfır olur
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Charles yasasına göre sabit basınç ve madde miktarında hacim mutlak sıcaklıkla doğru orantılıdır.
3Orta
Sabit hacimli kapalı bir kaptaki gazın mutlak sıcaklığı artırıldığında basıncı nasıl değişir?
AAzalır
BDeğişmez
CArtar
DÖnce azalır sonra artar
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Gay-Lussac yasasına göre sabit hacim ve madde miktarında basınç mutlak sıcaklıkla doğru orantılıdır.
4Orta
Sabit sıcaklık ve basınçta bir gazın mol sayısı artırılırsa hacmi nasıl değişir?
AAzalır
BDeğişmez
CYarıya iner
DArtar
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Avogadro yasasına göre sabit sıcaklık ve basınçta hacim mol sayısıyla doğru orantılıdır.
5Zor
Belirli miktardaki bir gazın sıcaklığı sabitken hacmi yarıya indirilirse basıncı için hangisi doğrudur?
AAzalır; hacimle birlikte basınç da küçülür
BDeğişmez; sıcaklık sabittir
CSıfır olur
DArtar; hacim ile basınç ters orantılı olduğundan basınç büyür
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Sabit sıcaklıkta hacim azalırsa birim hacimdeki tanecik sayısı artar ve basınç büyür.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular