MegaSoru

Sınırlayıcı Bileşen ve Yüzde Verim 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Sınırlayıcı Bileşen ve Yüzde Verim Konu Anlatımı

Bir atölyede 10 tekerlek ve 3 kasa varsa en çok 3 araba yapılabilir, 4 tekerlek artar. Kimyasal tepkimelerde de benzer bir durum yaşanır: tepkenlerden biri diğerinden önce biter ve tepkime durur. Önce biten tepken, ne kadar ürün oluşacağını belirler.

Sınırlayıcı ve artan bileşen

Tepkimede tamamen harcanan ve ürün miktarını belirleyen tepkene sınırlayıcı bileşen, tepkime bittiğinde bir kısmı kalan tepkene artan bileşen denir.
Sınırlayıcı bileşeni bulmak için her tepkenin mol sayısı, denklemdeki katsayısına bölünür; en küçük değeri veren tepken sınırlayıcıdır. Örneğin 2H₂ + O₂ → 2H₂O tepkimesinde 3 mol H₂ ve 2 mol O₂ varsa: H₂ için 3 / 2 = 1,5; O₂ için 2 / 1 = 2. Hidrojen sınırlayıcıdır. 3 mol hidrojen 1,5 mol oksijen harcar; 0,5 mol oksijen artar.

Kuramsal, gerçek ve yüzde verim

Sınırlayıcı bileşenden hesaplanan ürün miktarına kuramsal verim denir. Deneyde elde edilen ürün çoğunlukla kuramsal verimden azdır: tepkime tam ilerlemeyebilir, yan ürünler oluşabilir, ürünün bir kısmı aktarma sırasında kaybolabilir. Deneyde elde edilen miktara gerçek verim denir.
Yüzde verim = (gerçek verim / kuramsal verim) · 100
Örneğin kuramsal olarak 36 g su oluşması gerekirken 27 g elde edilmişse yüzde verim (27 / 36) · 100 = 75 olur.

Sık yapılan hata

Sınırlayıcı bileşeni kütlesi en küçük tepken sanmak sık yapılan bir hatadır. Belirleyici olan kütle değil, mol sayısının katsayıya oranıdır. 2 g hidrojen (1 mol) ile 32 g oksijen (1 mol) karıştırılırsa kütlesi küçük olan hidrojen sınırlayıcıdır, ama bunun nedeni mol / katsayı oranının (1 / 2 = 0,5) oksijeninkinden (1 / 1 = 1) küçük olmasıdır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. N₂ + 3H₂ → 2NH₃ tepkimesine 2 mol N₂ ve 3 mol H₂ konuyor. Sınırlayıcı bileşen hangisidir, kaç mol NH₃ oluşur ve hangi tepkenden kaç mol artar?

Mol / katsayı oranları: N₂ için 2 / 1 = 2, H₂ için 3 / 3 = 1. Hidrojen sınırlayıcıdır. 3 mol H₂ 1 mol N₂ harcar ve 2 mol NH₃ oluşturur. Başlangıçta 2 mol N₂ olduğu için 1 mol N₂ artar.

Örnek 2. Kuramsal verimi 50 g olan bir tepkimede 40 g ürün elde ediliyor. Yüzde verim kaçtır?

Yüzde verim = (40 / 50) · 100 = 80'dir.

Örnek 3. Bir öğrenci 2H₂ + O₂ → 2H₂O tepkimesinde 4 g H₂ ve 16 g O₂ karıştırıyor ve kütlesi küçük olduğu için hidrojeni sınırlayıcı kabul ediyor. Sonuç doğru mu? (H: 1, O: 16)

4 g H₂ 2 mol, 16 g O₂ 0,5 mol eder. Mol / katsayı oranları: H₂ için 2 / 2 = 1, O₂ için 0,5 / 1 = 0,5. Sınırlayıcı bileşen oksijendir. Öğrencinin kütleye bakarak verdiği karar yanlıştır; 0,5 mol O₂ 1 mol H₂ harcar ve 1 mol H₂ artar.

Özetle

  • Tamamen harcanıp ürün miktarını belirleyen tepken sınırlayıcı bileşendir.
  • Sınırlayıcı bileşen, mol sayısının katsayıya oranı en küçük olan tepkendir; kütlesi en küçük olan değildir.
  • Kuramsal verim sınırlayıcı bileşenden hesaplanır.
  • Yüzde verim = (gerçek verim / kuramsal verim) · 100.
  • Gerçek verim kayıplar ve yan tepkimeler nedeniyle genellikle kuramsal verimden azdır.

Sınırlayıcı Bileşen ve Yüzde Verim — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
2H₂ + O₂ → 2H₂O tepkimesi için 4 mol H₂ ile 1 mol O₂ karıştırılıyor. Sınırlayıcı bileşen hangisidir?
AO₂
BH₂
CH₂O
Dİkisi de tamamen tükenir
Çözümü göster
Doğru cevap: A
4 mol H₂ için 2 mol O₂ gerekir; yalnızca 1 mol O₂ olduğu için O₂ önce tükenir.
2Kolay
Sınırlayıcı bileşen nedir?
ATepkimeden sonra artan tepken
BTepkimede tamamen tükenen ve oluşacak ürün miktarını belirleyen tepken
CTepkimede oluşan ürün
DTepkimeyi hızlandıran madde
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Sınırlayıcı bileşen önce biter; tepkime onun miktarı kadar ilerler.
3Orta
N₂ + 3H₂ → 2NH₃ tepkimesi için 2 mol N₂ ile 3 mol H₂ karıştırılıyor. Sınırlayıcı bileşen hangisidir?
AN₂
BNH₃
CH₂
Dİkisi de tamamen tükenir
Çözümü göster
Doğru cevap: C
2 mol N₂ için 6 mol H₂ gerekir; 3 mol H₂ yetmez, H₂ sınırlayıcıdır.
4Orta
C + O₂ → CO₂ tepkimesi için 3 mol C ile 2 mol O₂ karıştırılıyor. Sınırlayıcı bileşen hangisidir?
AC
BCO₂
Cİkisi de tamamen tükenir
DO₂
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Mol oranı 1 : 1'dir; O₂ daha az olduğu için önce tükenir.
5Zor
2H₂ + O₂ → 2H₂O tepkimesi için 4 g H₂ ile 64 g O₂ karıştırılıyor. Sınırlayıcı bileşen hangisidir? (H = 1, C = 12, N = 14, O = 16, Na = 23, Mg = 24, S = 32, Cl = 35,5, Ca = 40, Fe = 56)
AO₂
BH₂O
Cİkisi de tamamen tükenir
DH₂
Çözümü göster
Doğru cevap: D
4 g H₂ = 2 mol, 64 g O₂ = 2 mol. 2 mol H₂ için 1 mol O₂ yeter; H₂ sınırlayıcıdır.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular