Çözümü göster
Gaz taneciklerinin arası çok boştur; basınç uygulanınca tanecikler birbirine yaklaşır.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Bir balon şişirildiğinde içindeki hava balonu her yöne eşit iter; parfüm şişesi açılınca koku bütün odaya yayılır; bisiklet pompasıyla hava sıkıştırılabilir. Gazların bu davranışları, gaz taneciklerinin hareketini anlatan kinetik moleküler teoriyle açıklanır.
• Gazlar bulundukları kabın tamamını doldurur; belirli bir şekilleri ve hacimleri yoktur.
• Gazlar kolayca sıkıştırılabilir, çünkü tanecikler arasında büyük boşluklar vardır.
• Isıtılan gazlar genleşir.
• Gazlar birbiriyle her oranda karışır (hava bir gaz karışımıdır).
• Gazların yoğunluğu katı ve sıvılara göre çok küçüktür.
• Gazlar bulundukları kabın çeperlerine basınç uygular.
• Gaz tanecikleri sürekli, gelişigüzel ve doğrusal hareket eder.
• Taneciklerin kendi hacimleri, aralarındaki boşluklara göre ihmal edilecek kadar küçüktür.
• Tanecikler arasındaki çekim ve itme kuvvetleri ihmal edilir.
• Tanecikler birbirleriyle ve kabın çeperleriyle çarpışır; çarpışmalarda toplam kinetik enerji korunur.
• Taneciklerin ortalama kinetik enerjisi yalnızca mutlak sıcaklıkla doğru orantılıdır; aynı sıcaklıktaki bütün gazların ortalama kinetik enerjisi eşittir.
Gaz basıncı, gaz taneciklerinin kabın çeperlerine çarpmasından kaynaklanır. Birim zamanda çeperin birim alanına çarpan tanecik sayısı ve çarpmaların şiddeti arttıkça basınç artar. Kaba daha çok gaz eklenirse çarpışma sayısı artar ve basınç yükselir. Gaz ısıtılırsa tanecikler daha hızlı hareket eder; daha sık ve daha şiddetli çarpar, basınç artar. Aynı sıcaklıkta hafif tanecikler ağır taneciklerden daha hızlı hareket eder, ama ortalama kinetik enerjileri eşittir.
Örnek 1. Aynı sıcaklıktaki He ve CO₂ gazlarının ortalama kinetik enerjilerini ve ortalama hızlarını karşılaştırınız.
Ortalama kinetik enerji yalnız mutlak sıcaklığa bağlıdır; sıcaklıklar eşit olduğu için ortalama kinetik enerjiler eşittir. Helyum tanecikleri daha hafif olduğu için aynı kinetik enerjide daha hızlı hareket eder; ortalama hızı CO₂'ninkinden büyüktür.
Örnek 2. Bir şırınganın ucu kapatılıp piston itilince içindeki hava sıkışıyor, sudaki ise sıkışmıyor. Bu fark nasıl açıklanır?
Gaz tanecikleri arasında büyük boşluklar vardır; piston itilince tanecikler bu boşluklara yaklaşır ve hacim azalır. Sıvılarda tanecikler birbirine çok yakındır, aralarında sıkıştırılabilecek boşluk yoktur.
Örnek 3. Bir öğrenci "Gaz basıncı tanecikler büyük olduğu için oluşur" diyor. Hatası nedir?
Kinetik moleküler teoriye göre gaz taneciklerinin hacmi ihmal edilecek kadar küçüktür. Basıncı oluşturan, taneciklerin kabın çeperlerine çarpmasıdır; tanecik büyüklüğü değildir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.