MegaSoru

Kimyasal Tepkime Türleri 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Kimyasal Tepkime Türleri Konu Anlatımı

Kimyasal tepkimeler çok çeşitlidir, ama birçoğu birkaç ana türde toplanabilir. Bu derste özellikle üç tür önemlidir: çökelme, indirgenme-yükseltgenme (redoks) ve asit-baz tepkimeleri. Her türün kendine özgü gözlemlenebilir göstergeleri vardır.

Çökelme tepkimeleri

İki ayrı sulu çözelti karıştırıldığında suda çözünmeyen bir katı oluşuyorsa çökelme tepkimesi gerçekleşmiştir; oluşan katıya çökelek denir. Örneğin gümüş nitrat ve sodyum klorür çözeltileri karıştırılınca beyaz gümüş klorür çöker:
AgNO₃(suda) + NaCl(suda) → AgCl(k) + NaNO₃(suda)
Tepkimeye gerçekten katılan iyonlar net iyon denklemiyle gösterilir: Ag⁺(suda) + Cl⁻(suda) → AgCl(k). Tepkime boyunca çözeltide değişmeden kalan Na⁺ ve NO₃⁻ iyonlarına seyirci iyon denir. Hangi maddenin çökeleceği bilgisi sorularda verilir.

İndirgenme-yükseltgenme tepkimeleri

Bu tepkimelerde elektron alışverişi olur: bir tür elektron vererek yükseltgenir, diğer tür elektron alarak indirgenir. Göstergeler renk değişimi, gaz çıkışı ve enerji (ısı, ışık) açığa çıkmasıdır. Örnekler:
• Zn(k) + CuSO₄(suda) → ZnSO₄(suda) + Cu(k): çinkonun üzeri kızıl bakırla kaplanır, mavi renk açılır.
• Magnezyumun yanması: 2Mg + O₂ → 2MgO; parlak ışık çıkar.
• Yanma tepkimeleri genellikle redoks tepkimeleridir.

Asit-baz tepkimeleri

Kuvvetli bir asidin ve kuvvetli bir bazın sulu çözeltileri karıştırılınca tuz ve su oluşur; ortam ısınır. Örneğin HCl(suda) + NaOH(suda) → NaCl(suda) + H₂O(s). Net iyon denklemi H⁺(suda) + OH⁻(suda) → H₂O(s) şeklindedir. Tepkimenin ilerlediği, ortamın ısınması ve bir indikatörün renk değiştirmesiyle izlenebilir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Kurşun(II) nitrat ve potasyum iyodür çözeltileri karıştırıldığında sarı renkli kurşun(II) iyodür katısı çöküyor. Tepkimenin türü ve seyirci iyonlar nelerdir?

Çözeltilerden çözünmeyen bir katı oluştuğu için bu bir çökelme tepkimesidir. Net iyon denklemi Pb²⁺ + 2I⁻ → PbI₂(k) şeklindedir. Değişmeden çözeltide kalan K⁺ ve NO₃⁻ iyonları seyirci iyonlardır.

Örnek 2. Demir çivi bakır(II) sülfat çözeltisine batırılıyor ve çivi kızıl renkli bir tabakayla kaplanıyor. Bu tepkimede elektron veren tür hangisidir?

Çivinin üzerinde metalik bakır oluşmuştur; Cu²⁺ iyonları elektron alarak indirgenmiştir. Bu elektronları veren tür demirdir; demir Fe²⁺ olarak çözeltiye geçer ve yükseltgenir. Tepkime bir redoks tepkimesidir.

Örnek 3. HNO₃ ve KOH çözeltileri karıştırıldığında hangi ürünler oluşur ve tepkimenin türü nedir?

Kuvvetli asit ile kuvvetli baz tepkimeye girerek tuz ve su oluşturur: HNO₃ + KOH → KNO₃ + H₂O. Tepkime bir asit-baz (nötralleşme) tepkimesidir ve ortam ısınır.

Özetle

  • Çökelme tepkimesinde çözeltilerden suda çözünmeyen bir katı (çökelek) oluşur.
  • Net iyon denklemi tepkimeye gerçekten katılan iyonları gösterir; değişmeyenler seyirci iyondur.
  • Redoks tepkimelerinde elektron alışverişi olur; renk değişimi, gaz çıkışı ve ışık-ısı gözlenebilir.
  • Kuvvetli asit ile kuvvetli baz tepkimesinde tuz ve su oluşur, net tepkime H⁺ + OH⁻ → H₂O'dur.
  • Tepkime türü, gözlenen göstergeler ve tepken-ürün değişimiyle belirlenir.

Kimyasal Tepkime Türleri — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
HCl(suda) + NaOH(suda) → NaCl(suda) + H₂O(s) tepkimesi hangi türdendir?
AAsit-baz (nötrleşme) tepkimesi
BÇökelme tepkimesi
CYanma tepkimesi
DAnaliz tepkimesi
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Kuvvetli asit ile kuvvetli baz tepkimeye girerek tuz ve su oluşturur; bu nötrleşme tepkimesidir.
2Kolay
AgNO₃(suda) + NaCl(suda) → AgCl(k) + NaNO₃(suda) tepkimesi hangi türdendir?
AAsit-baz tepkimesi
BÇökelme tepkimesi
CYanma tepkimesi
DSentez tepkimesi
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Suda çözünmeyen AgCl katısı oluşup çöker; bu bir çökelme tepkimesidir.
3Orta
CH₄ + 2O₂ → CO₂ + 2H₂O tepkimesi hangi türdendir?
AÇökelme tepkimesi
BAsit-baz tepkimesi
CYanma tepkimesi
DAnaliz tepkimesi
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Metan oksijenle tepkimeye girerek karbon dioksit ve su oluşturur; ısı ve ışık açığa çıkan bir yanma tepkimesidir.
4Orta
CaCO₃(k) → CaO(k) + CO₂(g) tepkimesi hangi türdendir?
ASentez tepkimesi
BÇökelme tepkimesi
CNötrleşme tepkimesi
DAnaliz (ayrışma) tepkimesi
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Tek bir bileşik daha basit iki maddeye ayrışmaktadır; bu analiz tepkimesidir.
5Zor
2Mg + O₂ → 2MgO tepkimesi aşağıdaki sınıflandırmalardan hangilerine uyar? I. Sentez II. Redoks III. Yanma
AYalnız I
BI ve II
CII ve III
DI, II ve III
Çözümü göster
Doğru cevap: D
İki madde birleşip tek ürün oluşturur (sentez); magnezyum elektron verir, oksijen alır (redoks); magnezyum oksijenle ısı ve ışık vererek yanar.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular