Çözümü göster
Yeni bir gazın oluşması kimyasal değişimin göstergelerinden biridir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Mutfakta kesilen elmanın kararması, sobada odunun yanması, sirkeye karbonat atılınca köpürmesi birer kimyasal değişimdir. Kimyasal değişimde maddenin kimliği değişir ve yeni maddeler oluşur. Bu değişimler bazı gözlemlenebilir göstergelerle fark edilir.
Kimyasal değişim gerçekleştiğine dair başlıca göstergeler şunlardır:
• Enerji değişimi: Ortamın ısınması ya da soğuması, ışık çıkması (yanma, ısı paketleri).
• Gaz çıkışı: Kabarcık oluşması (karbonat ile sirke, metal ile asit).
• Renk değişimi: Yeni bir maddenin oluştuğunu gösteren kalıcı renk farkı (elmanın kararması, demirin paslanması).
• Yeni bir katının (çökeleğin) oluşumu: İki berrak çözelti karıştırılınca bulanıklık ya da katı oluşması.
Göstergeler tek başına kesin kanıt değildir. Suyun kaynaması sırasında da kabarcık çıkar ama yeni madde oluşmaz; buzun erimesi de enerji alışverişi içerir ama su hâlâ sudur. Bu yüzden bir değişimin kimyasal olup olmadığına karar verirken asıl ölçüt, yeni bir maddenin oluşup oluşmadığıdır. Mümkünse birden fazla gösterge birlikte değerlendirilir ve oluşan maddenin özellikleri başlangıç maddelerinden farklı mı diye bakılır.
Gözlenen göstergeler, tepkenlerin taneciklerindeki değişimle açıklanır. Karbonatlı tozun (sodyum bikarbonat) sirkeyle tepkimesinde tepken tanecikleri arasındaki bağlar kopar, atomlar yeniden düzenlenir ve karbon dioksit molekülleri oluşur; bu moleküllerin gaz hâlinde sıvıdan ayrılması kabarcık olarak görülür. Kalıcı bir renk değişimi de ortamda yeni bir maddenin oluştuğunu gösterir.
Örnek 1. İki berrak çözelti karıştırıldığında sarı renkli bir katı dibe çöküyor. Bu gözlem hangi göstergeye örnektir?
Başlangıçta berrak olan iki çözeltiden katı bir maddenin oluşması, yeni bir katının (çökeleğin) oluştuğunu gösterir. Bu bir kimyasal değişim göstergesidir: başlangıçta çözeltide olmayan, suda çözünmeyen yeni bir madde oluşmuştur.
Örnek 2. Su ısıtılınca kabarcıklar çıkıyor. Bir öğrenci bunu kimyasal değişim kanıtı sayıyor. Doğru mu?
Yanlıştır. Kabarcıklar su buharıdır; su molekülleri değişmemiş, yalnız hâl değiştirmiştir. Yeni madde oluşmadığı için bu fiziksel bir değişimdir. Gaz çıkışı ancak yeni bir gaz oluşuyorsa kimyasal değişim göstergesidir.
Örnek 3. Bir ısı paketinin içindeki maddeler karıştırılınca paket ısınıyor ve içindeki demir tozu kahverengiye dönüyor. Bu olay neden kimyasal değişim olarak yorumlanır?
Paketin ısınması enerji değişimini, demir tozunun kalıcı olarak kahverengiye dönmesi yeni bir maddenin (demir oksit) oluştuğunu gösterir. İki gösterge birlikte, demirin oksijenle tepkimeye girdiğini destekler.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.