MegaSoru

Kimyasal Tepkimelerin Oluşumu 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Kimyasal Tepkimelerin Oluşumu Konu Anlatımı

Hidrojen ve oksijen gazları tepkimeye girdiğinde su oluşur. Peki tepkime sırasında hidrojen ve oksijen atomlarına ne olur? Bir kimyasal tepkimeyi anlamak için onu taneciklerin yeniden düzenlenmesi olarak modellemek gerekir.

Tepkime bir yeniden düzenlemedir

Kimyasal tepkimede tepkenlerdeki atomlar arasındaki bağlar kopar ve atomlar farklı biçimde yeniden birleşerek yeni bağlar oluşturur. Atomların kendisi yok olmaz, başka elementin atomuna da dönüşmez; yalnızca başka atomlarla farklı şekilde bağlanır.
2H₂ + O₂ → 2H₂O tepkimesinde H–H ve O=O bağları kopar, yeni O–H bağları oluşur. Tepkimeden önce 4 hidrojen ve 2 oksijen atomu vardır; tepkimeden sonra da 4 hidrojen ve 2 oksijen atomu vardır.

Korunan ve değişen nicelikler

Tepkimede korunanlar:
• Her elementin atom sayısı
• Toplam kütle (kütlenin korunumu)
• Toplam yük
Değişebilenler:
• Molekül sayısı (2H₂ + O₂ tepkimesinde 3 molekülden 2 molekül oluşur)
• Maddelerin türü ve özellikleri
• Maddenin fiziksel hâli
Kapalı bir kapta yapılan tepkimede kütle değişmez. Açık kapta gaz çıkışı varsa kabın kütlesi azalır; bu kütlenin korunmadığını değil, gazın kaçtığını gösterir.

Modeli sınamak ve geliştirmek

Bir öğrencinin "tepkimede atomlar birbirine yapışır" diye kurduğu basit model birleşme tepkimelerini açıklayabilir, ama bir bileşiğin ayrışmasını ya da atomların yer değiştirmesini açıklayamaz. Farklı tepkimeler incelendikçe model "bağlar kopar, atomlar yeniden düzenlenir" biçiminde geliştirilir. Bir modelin gücü, yeni durumları açıklayabilmesiyle ölçülür; açıklayamadığı bir kanıt modelin değiştirilmesini gerektirir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. 10 g kalsiyum karbonat kapalı bir kapta ısıtılarak kalsiyum oksit ve karbon dioksite ayrıştırılıyor. Oluşan kalsiyum oksidin kütlesi 5,6 g ise oluşan karbon dioksit kaç gramdır?

Kütlenin korunumuna göre ürünlerin toplam kütlesi tepkenin kütlesine eşittir: 10 g = 5,6 g + karbon dioksit. Buradan karbon dioksitin kütlesi 4,4 g bulunur.

Örnek 2. N₂ + 3H₂ → 2NH₃ tepkimesinde hangi nicelikler korunur, hangisi değişir?

Azot atomu sayısı (2) ve hidrojen atomu sayısı (6) korunur; toplam kütle de korunur. Molekül sayısı ise 4 molekülden 2 moleküle düşer; bu yüzden molekül sayısı korunmaz.

Örnek 3. Açık bir kapta mermer parçaları asitle tepkimeye girerken kabın kütlesi azalıyor. Bir öğrenci bu sonucu kütlenin korunmadığına kanıt sayıyor. Hatası nedir?

Tepkimede karbon dioksit gazı oluşur ve açık kaptan havaya kaçar. Kaybolan kütle, kaçan gazın kütlesidir. Tepkime kapalı bir kapta yapılsaydı toplam kütle değişmezdi. Kütlenin korunumu geçerlidir; ölçüm düzeneği gazı hesaba katmamıştır.

Özetle

  • Kimyasal tepkimede bağlar kopar, atomlar yeniden düzenlenerek yeni bağlar oluşturur.
  • Atomlar tepkimede yok olmaz ve başka elementin atomuna dönüşmez.
  • Atom sayısı, toplam kütle ve toplam yük korunur; molekül sayısı değişebilir.
  • Açık kapta kütle azalması gaz çıkışından kaynaklanır, kütlenin korunumunu çürütmez.
  • Model, açıklayamadığı yeni kanıtlarla geliştirilir.

Kimyasal Tepkimelerin Oluşumu — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Tanecik modeline göre bir kimyasal tepkimede ne olur?
ATepkenlerdeki bağlar kırılır, atomlar yeniden düzenlenir ve ürünlerde yeni bağlar oluşur
BAtomlar yok olur ve yeni atomlar oluşur
CMoleküller yalnızca birbirinden uzaklaşır
DAtomların çekirdekleri birleşir
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Kimyasal tepkime atomların yeniden düzenlenmesidir; atomlar korunur, bağlar değişir.
2Kolay
H₂ + Cl₂ → 2HCl tepkimesinde hangi bağlar kırılır?
AYalnızca H–Cl bağı
BH–H ve Cl–Cl bağları
CYalnızca H–H bağı
DHiçbir bağ kırılmaz
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Tepkenlerdeki H–H ve Cl–Cl bağları kırılır; ürünlerde H–Cl bağları oluşur.
3Orta
2H₂ + O₂ → 2H₂O tepkimesinde oluşan bağlar hangisidir?
AH–H bağları
BO=O bağları
CO–H bağları
DH–O–O bağları
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Ürün olan su moleküllerinde her oksijen iki hidrojenle O–H bağı yapar.
4Orta
Tanecik modeliyle çizilmiş bir tepkimede tepken tarafta 2 N₂ ve 6 H₂ molekülü, ürün tarafında 4 NH₃ molekülü gösteriliyor. Bu model için hangisi doğrudur?
AÜrünlerde azot atomu sayısı artmıştır
BHidrojen atomları yok olmuştur
CMolekül sayısı korunduğu için model doğrudur
DHer iki tarafta 4 azot ve 12 hidrojen atomu vardır; atomlar korunmuştur
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Tepkenlerde 2 × 2 = 4 N ve 6 × 2 = 12 H; ürünlerde 4 N ve 4 × 3 = 12 H vardır. Molekül sayısı 8'den 4'e inmiştir.
5Zor
Bir tepkimenin tanecik modelinde tepkenler 2 XY molekülü, ürünler 1 X₂ ve 1 Y₂ molekülü olarak gösterilmiştir. Bu tepkime için hangisi doğrudur?
AX ve Y atomları başka atomlara dönüşmüştür
BAtom sayısı yarıya inmiştir
CHiçbir bağ değişmemiştir
DX–Y bağları kırılmış, X–X ve Y–Y bağları oluşmuştur
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Tepkenlerde 2 X ve 2 Y atomu vardır; ürünlerde de aynı atomlar farklı bağlarla düzenlenmiştir.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular