Çözümü göster
Kimyasal tepkime atomların yeniden düzenlenmesidir; atomlar korunur, bağlar değişir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Hidrojen ve oksijen gazları tepkimeye girdiğinde su oluşur. Peki tepkime sırasında hidrojen ve oksijen atomlarına ne olur? Bir kimyasal tepkimeyi anlamak için onu taneciklerin yeniden düzenlenmesi olarak modellemek gerekir.
Kimyasal tepkimede tepkenlerdeki atomlar arasındaki bağlar kopar ve atomlar farklı biçimde yeniden birleşerek yeni bağlar oluşturur. Atomların kendisi yok olmaz, başka elementin atomuna da dönüşmez; yalnızca başka atomlarla farklı şekilde bağlanır.
2H₂ + O₂ → 2H₂O tepkimesinde H–H ve O=O bağları kopar, yeni O–H bağları oluşur. Tepkimeden önce 4 hidrojen ve 2 oksijen atomu vardır; tepkimeden sonra da 4 hidrojen ve 2 oksijen atomu vardır.
Tepkimede korunanlar:
• Her elementin atom sayısı
• Toplam kütle (kütlenin korunumu)
• Toplam yük
Değişebilenler:
• Molekül sayısı (2H₂ + O₂ tepkimesinde 3 molekülden 2 molekül oluşur)
• Maddelerin türü ve özellikleri
• Maddenin fiziksel hâli
Kapalı bir kapta yapılan tepkimede kütle değişmez. Açık kapta gaz çıkışı varsa kabın kütlesi azalır; bu kütlenin korunmadığını değil, gazın kaçtığını gösterir.
Bir öğrencinin "tepkimede atomlar birbirine yapışır" diye kurduğu basit model birleşme tepkimelerini açıklayabilir, ama bir bileşiğin ayrışmasını ya da atomların yer değiştirmesini açıklayamaz. Farklı tepkimeler incelendikçe model "bağlar kopar, atomlar yeniden düzenlenir" biçiminde geliştirilir. Bir modelin gücü, yeni durumları açıklayabilmesiyle ölçülür; açıklayamadığı bir kanıt modelin değiştirilmesini gerektirir.
Örnek 1. 10 g kalsiyum karbonat kapalı bir kapta ısıtılarak kalsiyum oksit ve karbon dioksite ayrıştırılıyor. Oluşan kalsiyum oksidin kütlesi 5,6 g ise oluşan karbon dioksit kaç gramdır?
Kütlenin korunumuna göre ürünlerin toplam kütlesi tepkenin kütlesine eşittir: 10 g = 5,6 g + karbon dioksit. Buradan karbon dioksitin kütlesi 4,4 g bulunur.
Örnek 2. N₂ + 3H₂ → 2NH₃ tepkimesinde hangi nicelikler korunur, hangisi değişir?
Azot atomu sayısı (2) ve hidrojen atomu sayısı (6) korunur; toplam kütle de korunur. Molekül sayısı ise 4 molekülden 2 moleküle düşer; bu yüzden molekül sayısı korunmaz.
Örnek 3. Açık bir kapta mermer parçaları asitle tepkimeye girerken kabın kütlesi azalıyor. Bir öğrenci bu sonucu kütlenin korunmadığına kanıt sayıyor. Hatası nedir?
Tepkimede karbon dioksit gazı oluşur ve açık kaptan havaya kaçar. Kaybolan kütle, kaçan gazın kütlesidir. Tepkime kapalı bir kapta yapılsaydı toplam kütle değişmezdi. Kütlenin korunumu geçerlidir; ölçüm düzeneği gazı hesaba katmamıştır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.