Çözümü göster
Boncuk sabit bir noktaya aynı uzaklıkta dolanır. Konumların geometrik izi çemberdir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Türksat uyduları Dünya etrafında, dönme dolabın kabinleri bir merkez etrafında dolanır. Bu cisimler çembersel bir yörüngede hareket eder. Bu konuda düzgün çembersel hareketin yörüngesini ve hız vektörünü inceliyoruz.
Bir cisim çembersel bir yörüngede eşit sürelerde eşit yollar alıyorsa düzgün çembersel hareket yapar. Bu harekette cismin sürati sabittir.
Yörüngenin merkezinden cisme çizilen vektöre yarıçap vektörü denir. Cisim döndükçe yarıçap vektörünün yönü değişir ama büyüklüğü (yarıçap) aynı kalır.
Düzgün çembersel harekette hız vektörü her noktada yörüngeye teğettir ve yarıçap vektörüne diktir.
Sürat sabit olsa da hızın yönü sürekli değiştiği için hız vektörü değişir. Hız değiştiği için cismin bir ivmesi vardır; bu ivme çemberin merkezine doğrudur ve merkezcil ivme adını alır.
Bir ipin ucunda döndürülen taşın ipi koparsa taş, koptuğu andaki hız vektörü doğrultusunda, yani yörüngeye teğet olarak ilerler; merkezden dışarı doğru yarıçap yönünde gitmez.
Uydu, dönme dolap kabini, atlıkarıncadaki at ve viraj alan bir araç farklı cisimlerdir ama düzgün çembersel hareket ediyorlarsa hepsinde:
• Yörünge bir çemberdir ve bir merkezi vardır.
• Sürat sabittir, hız vektörünün yönü değişir.
• Hız vektörü yörüngeye teğet, yarıçapa diktir.
Bu benzerliklerden yola çıkarak düzgün çembersel hareket yapan herhangi bir cismin hız vektörünün yönünü belirleyebiliriz.
Örnek 1. Saat yönünün tersine düzgün çembersel hareket yapan bir cisim çemberin en üst noktasındadır. Hız vektörü hangi yöndedir?
Hız yörüngeye teğettir. Saat yönünün tersine dönen cisim en üst noktada sola doğru hareket eder; hız vektörü sola yönlüdür.
Örnek 2. Sürati sabit olan bir cismin hızı değişebilir mi? Çembersel hareketle açıklayınız.
Evet. Düzgün çembersel harekette sürat sabittir ama hızın yönü sürekli değişir. Hız vektörel bir büyüklük olduğu için yönü değişince hız da değişir.
Örnek 3. İple döndürülen bir taşın ipi koparsa taş hangi doğrultuda hareket eder?
Taş, ipin koptuğu andaki hız vektörünün doğrultusunda, yani yörüngeye teğet olarak hareket eder.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.