Çözümü göster
Sıfır bileşke kuvvet ivme oluşturmaz. İlk hız sıfır olduğundan hız sıfır kalır.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Bir topa vurduğumuzda hareket eder, otobüs fren yapınca öne doğru sendeleriz. Bu olayların hepsi Newton'ın üç hareket yasasıyla açıklanır. Bu konuda kuvvet ile hareket arasındaki ilişkiyi inceliyoruz.
Bir cisme etki eden bileşke kuvvet sıfırsa cisim duruyorsa durmaya, hareket ediyorsa aynı hızla doğrusal hareketine devam eder. Cisimlerin hareket durumlarını koruma eğilimine eylemsizlik denir.
Fren yapan otobüsteki yolcunun gövdesi öne yönelir; çünkü gövde önceki hızını korumaya eğilimlidir. Kalkan otobüste ise yolcu geride kalır. Hareket etmek için kuvvet gerekmez; hızı değiştirmek için bileşke kuvvet gerekir.
Bilim tarihinde İbni Sina da harekete geçirilen bir cismin hareketini nasıl sürdürdüğünü tartışmış ve 'kasrî meyil' kavramını kullanmıştır.
Bir cisme etki eden bileşke kuvvet, cismin kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: $F_{net} = m \cdot a$. Kuvvetin birimi newton (N) olup 1 N = 1 kg · m/s²'dir.
• Kütle sabitken bileşke kuvvet iki katına çıkarsa ivme iki katına çıkar.
• Bileşke kuvvet sabitken kütle iki katına çıkarsa ivme yarıya iner.
• İvme her zaman bileşke kuvvetle aynı yöndedir; hızla aynı yönde olmak zorunda değildir. Doğuya giderken yavaşlayan bir aracın bileşke kuvveti batıya doğrudur.
Bir cisim başka bir cisme kuvvet uyguladığında, ikinci cisim de birinciye aynı büyüklükte ve zıt yönde bir kuvvet uygular. Bu kuvvetlere etki–tepki kuvvetleri denir.
• Etki ve tepki aynı anda oluşur, farklı cisimlere etki eder; bu yüzden birbirini dengelemez.
• Kamyon ile otomobil çarpıştığında birbirlerine uyguladıkları kuvvetler eşittir; otomobilin ivmesi küçük kütlesi nedeniyle daha büyüktür.
• Masadaki kitabın ağırlığı ile masanın kitaba uyguladığı destek kuvveti etki–tepki çifti değildir: ikisi de kitaba etki eder. Ağırlığın tepkisi kitabın Dünya'ya uyguladığı çekim kuvvetidir.
Roket gazı geriye iter, gaz da roketi ileri iter; yüzücü suyu geriye iter, su da yüzücüyü ileri iter.
Örnek 1. 4 kg kütleli bir kızağa doğuya 19 N, batıya 7 N yatay kuvvet uygulanıyor. Sürtünme ihmal edilirse ivme nedir?
Bileşke kuvvet doğuya $19 - 7 = 12$ N'dur. İvme $12 / 4 = 3$ m/s², doğu yönündedir.
Örnek 2. 5 kg kütleli bir arabanın hızı sabit ivmeyle 3 s içinde 2 m/s'den 8 m/s'ye çıkıyor. Bileşke kuvvet nedir?
İvme $(8 - 2) / 3 = 2$ m/s²'dir. Bileşke kuvvet $5 \cdot 2 = 10$ N'dur, hareket yönündedir.
Örnek 3. Buz üzerinde duran ağır bir patenci ile hafif bir patenci birbirini itiyor. Hangisine daha büyük kuvvet etki eder? Hangisi daha büyük ivme kazanır?
Etki–tepki kuvvetleri eşit büyüklüktedir; ikisine de aynı büyüklükte kuvvet etki eder. Kütlesi küçük olan hafif patenci daha büyük ivme kazanır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.