Çözümü göster
Kutu zemine göre kaymadığı hâlde kaymaya zorlanır. Temas kuvvetinin yatay bileşeni statik sürtünmedir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Ağır bir dolabı itmeye başladığımızda önce kımıldamaz, bir noktadan sonra kaymaya başlar. Bu iki durumda farklı sürtünme kuvvetleri etkilidir. Bu konuda statik ve kinetik sürtünme kuvvetlerini karşılaştırıyoruz.
Cisim harekete zorlandığı hâlde yüzeye göre durmaya devam ediyorsa ona statik sürtünme kuvveti etki eder.
• Statik sürtünme, uygulanan kuvvetle birlikte büyür ve onu dengeler. 10 N ile itilen dolaba 10 N, 30 N ile itilen dolaba 30 N statik sürtünme etki eder (dolap kaymıyorsa).
• Statik sürtünmenin bir en büyük değeri vardır. Uygulanan kuvvet bu değeri aşınca cisim kaymaya başlar.
• Hiç kuvvet uygulanmayan, düz zeminde duran bir cisme sürtünme etki etmez.
Cisim yüzey üzerinde kayıyorsa ona kinetik sürtünme kuvveti etki eder. Kinetik sürtünme, kaymaya zıt yöndedir ve büyüklüğü genellikle sabittir; uygulanan kuvvete göre değişmez.
Kinetik sürtünme genellikle en büyük statik sürtünmeden biraz küçüktür. Bu yüzden ağır bir cismi kaydırmaya başlatmak, kaymayı sürdürmekten daha zordur.
Benzerlikler: İkisi de yüzeylerin temasından kaynaklanır, yüzeye paraleldir ve yüzeylerin pürüzlülüğüne ve cismin yüzeye bastırma kuvvetine bağlıdır.
Farklılıklar: Statik sürtünme duran cisimde, kinetik sürtünme kayan cisimde etkilidir; statik sürtünme değişkendir, kinetik sürtünme sabittir.
Sürtünme her zaman hareketi engellemez. Yürürken ayağımız zemini geriye doğru iter; zeminin ayağa uyguladığı statik sürtünme bizi ileri götürür. Kaymadan dönerek ilerleyen bir tekerleğin zeminle temas noktası kaymadığı için orada statik sürtünme etkilidir.
Örnek 1. Yerde duran bir sandığa 25 N yatay kuvvet uygulanıyor ve sandık kımıldamıyor. Sandığa etki eden sürtünme kuvveti nedir?
Sandık durduğuna göre bileşke kuvvet sıfırdır. Statik sürtünme uygulanan kuvveti dengeler: 25 N, kuvvete zıt yöndedir.
Örnek 2. Bir kutuyu kaydırmaya başlatmak için 40 N, kaymayı sabit hızla sürdürmek için 30 N kuvvet gerekiyor. Bu iki değer neyi gösterir?
40 N en büyük statik sürtünmeyi, 30 N kinetik sürtünmeyi gösterir. Kinetik sürtünme en büyük statik sürtünmeden küçüktür.
Örnek 3. Yürüyen bir insanın ayağına zeminin uyguladığı sürtünme kuvvetinin yönü nedir?
Ayak zemini geriye doğru itmeye çalışır; zemin de ayağa ileri doğru statik sürtünme uygular. Bu kuvvet insanı ileri götürür.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.