MegaSoru

Statik ve Kinetik Sürtünme Kuvvetleri 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Statik ve Kinetik Sürtünme Kuvvetleri Konu Anlatımı

Ağır bir dolabı itmeye başladığımızda önce kımıldamaz, bir noktadan sonra kaymaya başlar. Bu iki durumda farklı sürtünme kuvvetleri etkilidir. Bu konuda statik ve kinetik sürtünme kuvvetlerini karşılaştırıyoruz.

Statik sürtünme

Cisim harekete zorlandığı hâlde yüzeye göre durmaya devam ediyorsa ona statik sürtünme kuvveti etki eder.
• Statik sürtünme, uygulanan kuvvetle birlikte büyür ve onu dengeler. 10 N ile itilen dolaba 10 N, 30 N ile itilen dolaba 30 N statik sürtünme etki eder (dolap kaymıyorsa).
• Statik sürtünmenin bir en büyük değeri vardır. Uygulanan kuvvet bu değeri aşınca cisim kaymaya başlar.
• Hiç kuvvet uygulanmayan, düz zeminde duran bir cisme sürtünme etki etmez.

Kinetik sürtünme

Cisim yüzey üzerinde kayıyorsa ona kinetik sürtünme kuvveti etki eder. Kinetik sürtünme, kaymaya zıt yöndedir ve büyüklüğü genellikle sabittir; uygulanan kuvvete göre değişmez.
Kinetik sürtünme genellikle en büyük statik sürtünmeden biraz küçüktür. Bu yüzden ağır bir cismi kaydırmaya başlatmak, kaymayı sürdürmekten daha zordur.

Benzerlikler, farklılıklar ve yön

Benzerlikler: İkisi de yüzeylerin temasından kaynaklanır, yüzeye paraleldir ve yüzeylerin pürüzlülüğüne ve cismin yüzeye bastırma kuvvetine bağlıdır.
Farklılıklar: Statik sürtünme duran cisimde, kinetik sürtünme kayan cisimde etkilidir; statik sürtünme değişkendir, kinetik sürtünme sabittir.
Sürtünme her zaman hareketi engellemez. Yürürken ayağımız zemini geriye doğru iter; zeminin ayağa uyguladığı statik sürtünme bizi ileri götürür. Kaymadan dönerek ilerleyen bir tekerleğin zeminle temas noktası kaymadığı için orada statik sürtünme etkilidir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Yerde duran bir sandığa 25 N yatay kuvvet uygulanıyor ve sandık kımıldamıyor. Sandığa etki eden sürtünme kuvveti nedir?

Sandık durduğuna göre bileşke kuvvet sıfırdır. Statik sürtünme uygulanan kuvveti dengeler: 25 N, kuvvete zıt yöndedir.

Örnek 2. Bir kutuyu kaydırmaya başlatmak için 40 N, kaymayı sabit hızla sürdürmek için 30 N kuvvet gerekiyor. Bu iki değer neyi gösterir?

40 N en büyük statik sürtünmeyi, 30 N kinetik sürtünmeyi gösterir. Kinetik sürtünme en büyük statik sürtünmeden küçüktür.

Örnek 3. Yürüyen bir insanın ayağına zeminin uyguladığı sürtünme kuvvetinin yönü nedir?

Ayak zemini geriye doğru itmeye çalışır; zemin de ayağa ileri doğru statik sürtünme uygular. Bu kuvvet insanı ileri götürür.

Özetle

  • Statik sürtünme duran cisme etki eder ve uygulanan kuvvetle birlikte büyür.
  • Uygulanan kuvvet en büyük statik sürtünmeyi aşınca cisim kaymaya başlar.
  • Kinetik sürtünme kayan cisme etki eder ve genellikle sabittir.
  • Kinetik sürtünme genellikle en büyük statik sürtünmeden küçüktür.
  • Sürtünme her zaman hareketi engellemez; yürümeyi statik sürtünme sağlar.

Statik ve Kinetik Sürtünme Kuvvetleri — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Yatay pürüzlü zemindeki kutu hafifçe çekiliyor ama yerinden oynamıyor. Zeminin çekmeye karşı koyan yatay kuvveti hangi türdedir?
AStatik sürtünme
BKinetik sürtünme
CNormal kuvvet
Dİp gerilmesi
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Kutu zemine göre kaymadığı hâlde kaymaya zorlanır. Temas kuvvetinin yatay bileşeni statik sürtünmedir.
2Kolay
Bir metal parça yatay zemin üzerinde kayıyor. Zeminle metal arasındaki sürtünme hangi türdedir?
AStatik sürtünme
BYalnız dönme kaynaklı direnç
CKinetik sürtünme
DYüzeye dik destek
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Temas eden yüzeyler birbirine göre kayar. Bu durumda sürtünme kinetiktir.
3Orta
Bir bisikletin arka tekerleği pedal kuvvetiyle hızlanıyor. Lastiğin yola değen kısmı yola göre kaymıyor ve yol lastiğe yatay kuvvet uyguluyor. Bu kuvvet hangi türdedir?
AKinetik sürtünme
BNormal kuvvet
CHava direnci
DStatik sürtünme
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Lastiğin merkezi hareket etse de temas noktası kaymaz. Yolun yatay kuvveti bu durumda statik sürtünmedir.
4Orta
Yatay masada duran bir silgiye yatay kuvvet uygulanmıyor ve masa da duruyor. Masa ile silgi arasındaki yatay sürtünme için hangisi doğrudur?
ASıfırdır çünkü kayma veya kayma eğilimi yoktur.
BStatik sürtünme vardır ve ağırlığa eşittir.
CKinetik sürtünme vardır çünkü yüzeyler pürüzlüdür.
DStatik sürtünme en büyük değerindedir.
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Yatay bileşke sıfırdır ve dengelenecek yatay bir etki yoktur. Pürüzlülük tek başına sürtünme kuvveti oluşturmaz.
5Zor
Bir kutu bantla birlikte kaymadan hızlanırken üst yüzeyi sabit bir kılavuza sürtünerek ilerliyor. İki temasın sürtünme türleri sırasıyla nedir?
AHer iki temasta statik
BBantta kinetik, kılavuzda statik
CBantta statik, kılavuzda kinetik
DHer iki temasta kinetik
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Sürtünme türü her temas çifti için ayrı belirlenir. Kutu banda göre kaymaz ama sabit kılavuza göre kayar.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular