Çözümü göster
Destek kuvveti 40 N'dur. Bunun 0,3 katı 12 N'dur.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Sürtünme kuvvetinin büyüklüğü hangi değişkenlere bağlıdır? Deney verileriyle bu soruyu yanıtlayarak sürtünme kuvvetinin matematiksel modeline ulaşıyor ve hesaplamalar yapıyoruz.
Deneyler sürtünme kuvvetinin iki değişkene bağlı olduğunu gösterir:
• Yüzeylerin cinsi ve pürüzlülüğü: sürtünme katsayısı $k$ ile ifade edilir. Katsayının birimi yoktur.
• Yüzeyin cisme uyguladığı tepki kuvveti $N$.
Bu ilişki $f = k \cdot N$ ile yazılır. Yatay zeminde başka düşey kuvvet yoksa $N = m \cdot g$'dir. Sürtünme kuvveti yüzey alanına bağlı değildir: aynı tuğla geniş ya da dar yüzü üzerinde aynı sürtünmeyle kayar.
• Kinetik sürtünme: $f_k = k_k \cdot N$; kayan cisimde sabittir.
• En büyük statik sürtünme: $f_{s,max} = k_s \cdot N$.
Uygulanan kuvvet $F$, en büyük statik sürtünmeden küçükse cisim durur ve sürtünme $F$'ye eşittir. $F$ bu değeri aşarsa cisim kayar; sürtünme kinetik sürtünmeye düşer ve bileşke kuvvet $F - f_k$ olur.
Sürtünme kuvveti–uygulanan kuvvet grafiğinde önce eğimi 1 olan artan bir doğru (statik bölüm), tepe değeri (en büyük statik sürtünme), sonra yatay bir doğru (kinetik sürtünme) görülür.
Sürtünmeli yatay zeminde bir kuvvetle çekilen cismin ivmesi $a = \dfrac{F - f_k}{m}$'dir. İtme kaldırılırsa kayan cisme yalnız sürtünme etki eder ve cisim $a = \dfrac{f_k}{m}$ büyüklüğündeki ivmeyle yavaşlar.
Kütle iki katına çıkarsa $N$ ve sürtünme kuvveti de iki katına çıkar; katsayı ise değişmez, çünkü katsayı yalnız yüzeylerin cinsine bağlıdır.
Örnek 1. $g = 10$ m/s². 5 kg kütleli bir kutu, kinetik sürtünme katsayısı 0,2 olan yatay zeminde kayıyor. Kinetik sürtünme kuvveti nedir?
$N = 5 \cdot 10 = 50$ N. $f_k = 0{,}2 \cdot 50 = 10$ N'dur.
Örnek 2. Aynı kutuya 30 N yatay kuvvet uygulanıyor ve kutu kayıyor. İvmesi nedir?
Bileşke kuvvet $30 - 10 = 20$ N'dur. İvme $20 / 5 = 4$ m/s²'dir.
Örnek 3. $g = 10$ m/s². 4 kg kütleli bir cisim için statik sürtünme katsayısı 0,5'tir. Cisme 15 N yatay kuvvet uygulanırsa sürtünme kuvveti ne olur?
En büyük statik sürtünme $0{,}5 \cdot 40 = 20$ N'dur. 15 N bu değerden küçük olduğu için cisim kaymaz; sürtünme 15 N'dur.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.