MegaSoru

Limit Hız 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Limit Hız Konu Anlatımı

Paraşütle atlayan biri bir süre hızlanır, sonra sabit hızla iner. Yağmur damlaları da çok yüksekten düşmesine rağmen tehlikeli hızlara ulaşmaz. Bu konuda bu olayların nedeni olan limit hızı ve onu etkileyen değişkenleri inceliyoruz.

Limit hız nedir?

Havada düşen bir cisme ağırlığının yanında hava direnci (havanın sürtünme kuvveti) de etki eder. Hava direnci cismin hızı arttıkça büyür.
Cisim düşmeye başladığında hızı küçük, hava direnci küçüktür; cisim hızlanır. Hız arttıkça hava direnci büyür ve bir an ağırlığa eşit olur. O andan sonra bileşke kuvvet sıfırdır, ivme sıfırdır ve cisim sabit hızla düşer. Bu sabit hıza limit hız denir.
Limit hızda cisme kuvvet etki etmemesi söz konusu değildir; ağırlık ve hava direnci vardır ama birbirini dengeler.

Limit hızı etkileyen değişkenler

• Cismin kütlesi (ağırlığı): Biçimi aynı olan cisimlerden ağır olanın limit hızı daha büyüktür.
• Kesit alanı ve biçim: Havayla temas eden kesit alanı büyük olan cismin limit hızı küçüktür. Paraşüt açılınca kesit alanı büyür, limit hız azalır.
• Ortamın yoğunluğu: Yoğun ortamda direnç büyüktür, limit hız küçüktür.
Özdeş iki kâğıttan biri düz, diğeri buruşturulmuş olarak bırakılırsa buruşturulan kâğıt daha küçük kesit alanı nedeniyle daha hızlı düşer. Kütleleri aynıdır; farkı biçim yaratır.

Grafikle yorum

Paraşütçünün hız–zaman grafiği önce eğimi giderek azalan bir eğri, sonra yatay bir doğrudur (ilk limit hız). Paraşüt açıldığında hava direnci birden artar, paraşütçü yavaşlar ve daha küçük ikinci bir limit hıza ulaşır.
Bu konuda limit hız sayısal olarak hesaplanmaz; değişkenler arasındaki ilişki yorumlanır. Bir değişkenin etkisini incelemek için diğer değişkenler sabit tutulur.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Paraşüt açılmadan limit hızla düşen bir paraşütçüye etki eden kuvvetler nasıldır?

Ağırlık aşağı, hava direnci yukarı yönlüdür ve ikisi eşit büyüklüktedir. Bileşke kuvvet ve ivme sıfırdır; paraşütçü sabit hızla düşer.

Örnek 2. Kütleleri eşit iki küreden birinin kesit alanı diğerinin iki katıdır. Aynı ortamda hangisinin limit hızı daha büyüktür?

Kesit alanı küçük olan kürede hava direnci aynı hızda daha küçüktür; ağırlığı dengelemek için daha büyük hıza ulaşması gerekir. Kesit alanı küçük olanın limit hızı daha büyüktür.

Örnek 3. Bir öğrenci limit hızın kütleye bağlı olup olmadığını sınamak istiyor. Deneyini nasıl kurmalıdır?

Biçimleri ve kesit alanları aynı, kütleleri farklı cisimler aynı ortamda bırakılmalı ve limit hızları ölçülmelidir. Kütle dışındaki değişkenler sabit tutulmalıdır.

Özetle

  • Hava direnci hızla artar ve ağırlığa eşitlenince cisim limit hızla düşer.
  • Limit hızda kuvvetler dengededir, ivme sıfırdır.
  • Limit hız kütleyle artar; kesit alanı ve ortam yoğunluğuyla azalır.
  • Paraşüt açılınca kesit alanı büyür ve limit hız küçülür.
  • Limit hız bu konuda yalnız değişkenlerin ilişkisiyle yorumlanır, hesaplanmaz.

Limit Hız — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Durgun havada düşen bir cismin aşağı yönlü limit hızına ulaştığı kabul ediliyor. Kuvvetler nasıl karşılaştırılır?
AAğırlık hava direncinden büyüktür.
BYukarı hava direnci ile aşağı ağırlık eşit büyüklüktedir.
CHava direnci ağırlıktan büyüktür.
DHer iki kuvvet de sıfırdır.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Sabit düşey hız sıfır ivme gerektirir. Zıt yönlü iki kuvvetin büyüklüğü eşit olmalıdır.
2Kolay
Bir cisim durgun havada aşağı yönlü sabit limit hızla düşüyor. İvmesi nedir?
AAşağı yönlüdür ve artmaktadır.
BYukarı yönlüdür ve sabittir.
CSıfırdır.
DLimit hızın büyüklüğüne eşittir.
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Hızın yönü ve büyüklüğü sabit olduğundan hız değişimi yoktur.
3Orta
Düşey düşüşte hava direnci süratle artıyor, ağırlık sabit kalıyor. Sürati artarak limit hıza yaklaşan cismin ivme büyüklüğü nasıl değişir?
ASürat arttığı için sürekli büyür.
BAzalarak sıfıra yaklaşır.
CDüşüş boyunca ağırlıkla birlikte sabit kalır.
DÖnce sıfır olur, ardından sürekli artar.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Yukarı direnç büyüdükçe aşağı yönlü bileşke küçülür. Bu nedenle ivme de küçülür.
4Orta
Bir cisim düşey aşağı hareket ederken ağırlığı yukarı yönlü hava direncinden büyüktür. O anda hangi yorum doğrudur?
ACisim yukarı ivmelenir ve yavaşlar.
BCisim aşağı ivmelenir ve sürati artar.
CCisim sabit hızdadır.
DCismin ivmesi sıfırdır çünkü iki kuvvet zıttır.
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Büyüklükleri eşit olmayan zıt kuvvetlerin bileşkesi büyük kuvvet yönündedir. Aşağı hız ile aşağı ivme sürati artırır.
5Zor
Bir cisim durgun havada, kendi limit hızından daha büyük bir ilk süratle aşağı yönlü harekete başlıyor. Direnç süratle artıyorsa ilk anda ne olur?
AAğırlık direnci aşar ve cisim hızlanır.
BCisim anında yukarı hareket etmeye başlar.
Cİki kuvvet dengededir çünkü cisim aşağı hareket ediyor.
DDirenç ağırlığı aşar. Cisim aşağı ilerlerken yavaşlar.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Limit hızın üzerindeki sürat daha büyük direnç oluşturur. Yukarı ivme, mevcut aşağı hızı azaltır.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular