MegaSoru

Biyoçeşitliliğin Korunması: Önlemleri Sorgulama 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Biyoçeşitliliğin Korunması: Önlemleri Sorgulama Konu Anlatımı

Biyoçeşitlilik, bir bölgedeki yaşamın çeşitliliğidir: farklı türler, aynı türün farklı kalıtsal çeşitleri ve farklı yaşam ortamları. Korunan alanlar, habitat bağlantıları ve tohum koleksiyonları gibi önlemler biyoçeşitliliği korumak için alınır. Bu bölümde bu önlemlerin amaçlarıyla ilişkilendirilmesi ve başarı iddialarının nasıl sorgulanacağı ele alınır.

Biyoçeşitliliğin üç ölçeği

• Genetik çeşitlilik: aynı tür içindeki bireyler ve topluluklar arasındaki kalıtsal farklılıklar. Aynı bitkinin genetik olarak özdeş yüz kopyası, dört farklı kalıtsal çeşitten daha az genetik çeşitlilik taşır.
• Tür çeşitliliği: bir alandaki farklı türlerin sayısı ve bireylerin bu türlere dağılımı.
• Habitat (ekosistem) çeşitliliği: orman, çayır, sulak alan, kayalık gibi farklı yaşam ortamlarının bulunması.
Bir koruma önlemi değerlendirilirken önce hangi ölçeği hedeflediği belirlenir; bir ölçekteki başarı diğerinin yerine geçmez.

Koruma önlemleri ve amaçları

• Doğal ortamında koruma: türün yaşam alanıyla birlikte korunmasıdır (korunan alanlar). Canlının çevresiyle ilişkileri ve kendi kendini sürdürmesi korunur.
• Doğal ortamı dışında koruma: tohum bankaları, botanik bahçeleri gibi. Kalıtsal materyal için ek güvence sağlar, ancak doğal habitatın ve ilişkilerin yerini tutmaz.
• Habitat bağlantıları ve yaban hayatı geçitleri: parçalar arasında birey hareketini ve yeniden yerleşmeyi destekler.
• Baskıyı azaltma: üreme döneminde rahatsız etmenin kısıtlanması, yerli türlere zarar veren dışarıdan gelen türlerin denetlenmesi gibi.
Göçmen türler için yalnız bir dönemin alanını korumak yeterli olmayabilir; yaşam döngüsünün bütün dönemleri düşünülür.

Çeşitlilik kayıtlarını doğru karşılaştırmak

• Önce ve sonra kayıtları aynı mevsimde, aynı yöntemle, aynı noktalarda ve aynı gözlem süresiyle yapılmalıdır. Daha uzun gözlem daha çok tür saptayabilir; bu önlemin başarısı değildir.
• Alan sınırı ya da incelenen canlı grupları genişletilirse liste uzar; karşılaştırma aynı kapsamla yapılmalıdır.
• Tek ziyarette görülmemek türün yok olduğu anlamına gelmez.
• Kamera görüntü sayısı birey sayısı değildir; aynı birey defalarca görüntülenebilir.
• Toplam tür sayısındaki artış (örneğin süs bitkilerinin eklenmesi) yerli türlerin korunduğunu göstermeyebilir.

Endemiklik ve risk

Endemik tür, doğal yayılışı belirli bir coğrafi alanla sınırlı olan türdür. Endemiklik yayılışla ilgili bir bilgidir; yok olma riskinin kendisi değildir. Yayılışı dar bir tür, tek bir olayla bütün popülasyonu etkilenebileceği için daha kırılgan olabilir; ancak geniş yayılışlı bir tür de hızla azalıyorsa risk altındadır. Risk değerlendirmesi için nüfus değişimi ve tehditlere ilişkin ayrı veri gerekir. Bir türün bir koleksiyonda başka yerde saklanması doğal yayılışını değiştirmez.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir koruma programı aynı bitki türünün farklı topluluklardan dört kalıtsal çeşidini saklıyor. Program hangi biyoçeşitlilik ölçeğini hedeflemektedir?

Tür içi kalıtsal farklılıkları koruduğu için genetik çeşitliliği hedeflemektedir. Farklı kalıtsal çeşitler farklı türler değildir.

Örnek 2. Bir alanda koruma öncesi 1 saat, sonrası 10 saat gözlem yapılmış ve sonraki listede daha fazla tür kaydedilmiştir. Bu artış önlemin başarısı sayılabilir mi?

Tek başına sayılamaz. Artan gözlem çabası daha fazla türün saptanmasına yol açmış olabilir. Önlemin etkisini görmek için eşit çabalı kayıtlar karşılaştırılmalıdır.

Örnek 3. Bir raporda yalnız hedef K türünün birey sayısı artmış, aynı alandaki L ve M türleri ise kaydedilmemiştir. “Bütün yerli çeşitlilik korunmuştur” denebilir mi?

Denemez. Tek bir türün artışı diğer yerli türlerin durumunu temsil etmez. Bütün yerli çeşitlilik iddiası için diğer türlerin de aynı yöntemle kayıtları gerekir.

Özetle

  • Biyoçeşitlilik genetik, tür ve habitat ölçeklerinde ele alınır; bir ölçekteki başarı diğerinin yerine geçmez.
  • Doğal ortamında koruma türü ilişkileriyle korur; tohum bankası ek güvencedir, yerine geçmez.
  • Çeşitlilik kayıtları aynı yöntem, süre, mevsim ve kapsamla karşılaştırılır.
  • Endemiklik dar yayılışı anlatır; yok olma riski ayrı verilerle değerlendirilir.
  • Alanın koruma altına alınması ya da tek tür artışı bütün çeşitliliğin korunduğunu göstermez.

Biyoçeşitliliğin Korunması: Önlemleri Sorgulama — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Bir koruma programı aynı bitki türünün farklı doğal topluluklarında doğrulanmış kalıtsal çeşitleri saklamayı hedefliyor. Programın doğrudan odaklandığı ölçek hangisidir?
AYalnız farklı tür sayısı
BYalnız habitatların yüzölçümü
CTür içi genetik çeşitlilik
DÜrünlerin piyasa fiyatı
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Aynı tür içindeki kalıtsal farklılıkların korunması genetik çeşitlilik hedefidir. Farklı çeşitler otomatik farklı tür sayılmaz.
2Kolay
Bir alanda koruma sonrası kuş bireyleri sayılıyor. Araştırma sorusu kaç farklı kuş türünün korunduğudur. Hangi kayıt hedefi doğrudan karşılar?
AYalnız bütün kuşların toplam birey sayısı
BDoğrulanmış tür kimlikleri ve farklı türlerin sayısı
CYalnız en büyük kuşun kütlesi
DAlan tabelasının büyüklüğü
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Tür ölçeğindeki soru için farklı türlerin tanınması gerekir. Birey bolluğu ayrı bir özelliktir.
3Orta
Bir koruma ağına çayır, çalılık ve orman örneklerinin birlikte alınması amaçlanıyor. Doğrudan hangi ölçek gözetilmektedir?
ATek bir türün bütün bireylerinin aynı olması
BFarklı habitatların temsil edilmesi
CYalnız tek türün günlük besin miktarı
DSadece kurumların belge sayısı
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Farklı yaşam ortamlarının ağ içinde bulunması habitat ölçeğinde çeşitliliğin korunmasına yönelir.
4Orta
KayıtKoruma amacıPAynı türün doğrulanmış farklı kalıtsal çeşitlerini sürdürmekQAlandaki farklı yerli bitki türlerinin varlığını sürdürmekROrman, çayır ve kayalık yaşam ortamlarını birlikte korumak
Koruma amaçları tabloda verilmiştir. P, Q ve R sırasıyla hangi ölçeklere yöneliktir?
AGenetik çeşitlilik, tür çeşitliliği, habitat çeşitliliği
BTür çeşitliliği, genetik çeşitlilik, habitat çeşitliliği
CHabitat çeşitliliği, tür çeşitliliği, genetik çeşitlilik
DÜçü de yalnız toplam birey sayısıdır
Çözümü göster
Doğru cevap: A
P aynı tür içindeki kalıtsal çeşitleri, Q farklı türleri, R farklı habitatları kapsar. Bu ölçekler birbiri yerine kullanılamaz.
5Zor
Hazır kayda göre P koleksiyonundaki yüz bitki tek bireyin genetik olarak aynı kopyalarıdır. Q'da aynı türden, dört farklı kalıtsal çeşidi temsil eden yirmişer bitki vardır. Hangi yorum uygundur?
AP yüz birey olduğu için yüz farklı genetik çeşit taşır
BQ'da seksen birey olduğu için kalıtsal çeşit olamaz
CP'de daha çok birey olsa da kayıtta Q daha çok kalıtsal çeşidi temsil eder
Dİki koleksiyonun farklı birey sayısı farklı tür olduklarını kanıtlar
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Birey çoğaltmak ile farklı kalıtsal çeşitleri temsil etmek farklıdır. P bir, Q dört doğrulanmış çeşidi içerir.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular