MegaSoru

Ekolojik Sürdürülebilirlik ve Kaynak Kullanımı 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Ekolojik Sürdürülebilirlik ve Kaynak Kullanımı Konu Anlatımı

İnsanlar besin, su, odun, toprak ve enerji gibi kaynakları doğadan sağlar. Bu kaynakların bugün kullanılması kadar gelecekte de kullanılabilir kalması önemlidir. Bu bölümde ekolojik sürdürülebilirliğin anlamı, kaynak türleri ve sürdürülebilirlik iddialarının nasıl değerlendirileceği ele alınır.

Sürdürülebilirlik nedir?

Ekolojik sürdürülebilirlik, bugünün ihtiyaçlarını karşılarken gelecek kuşakların da aynı kaynaklardan yararlanabilmesini sağlayacak biçimde doğayı kullanmaktır. Bu, doğadan hiçbir kaynak kullanmamak anlamına gelmez; kullanımın, kaynağın yenilenme hızı ve ekosistemin işleyişiyle uyumlu olması anlamına gelir.
Sürdürülebilirlik üç yönü birlikte gözetir: ekolojik süreklilik (ekosistemin işlevlerini sürdürmesi), toplumsal ihtiyaçlar (insanların temel ihtiyaçlarına erişimi) ve ekonomik yarar.

Yenilenebilen ve yenilenemeyen kaynaklar

• Yenilenebilen kaynaklar: insan yaşamı ölçeğinde doğal süreçlerle yeniden oluşabilen kaynaklardır; ormanlar, balık popülasyonları, güneş ve rüzgâr enerjisi gibi.
• Yenilenemeyen kaynaklar: oluşmaları çok uzun jeolojik zamanlar aldığı için insan ölçeğinde yerine konamayan kaynaklardır; kömür, petrol, doğal gaz ve maden cevherleri gibi.
Yenilenebilen bir kaynak sınırsız değildir: kullanım hızı yenilenme hızını aşarsa kaynak tükenebilir. Örneğin bir ormandan yıllık büyümeden fazla odun alınırsa ormanın odun stoku azalır. Bazı kaynaklar (çok eski dönemlerde dolmuş yer altı suyu ya da verimli üst toprak gibi) kullanım süresine göre fiilen yenilenemeyen kaynak gibi davranır.

Kısa vadeli kazanç ve uzun vadeli süreklilik

Bir kaynaktan ilk yıllarda çok ürün almak uzun vadede kaynağın kendini yenileme kapasitesini azaltabilir. Bu nedenle sürdürülebilirlik değerlendirilirken yalnız bugünkü ürün miktarına değil, kaynağın gelecekteki durumuna da bakılır.
Ürünün ve gelirin yanında, ürünü sağlayan ekolojik işlevler de (toprağın su tutması, canlılara yaşam alanı sağlanması gibi) değerlendirmeye alınmalıdır; piyasa fiyatı olmayan işlevler de önemlidir.

Sürdürülebilirlik iddialarını değerlendirmek

“Ürünümüz sürdürülebilirdir” gibi bir iddia değerlendirilirken şunlar sorulur:
• Hangi kaynak ve hangi süre için söyleniyor?
• Kaynağın yenilenmesi ve kullanımına ilişkin veri var mı?
• Tek bir olumlu gösterge (örneğin bir gaz salımındaki azalma) bütün boyutlar için mi kullanılıyor?
• “Doğal kökenli” olmak tek başına sürdürülebilir olmak anlamına gelmez.
Bir göstergede iyileşme olması, kabul edilen sınıra ulaşıldığını göstermeyebilir; ilerleme ile yeterlilik ayrı yargılardır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Bir ormanda yıllık odun artımı 20 birim, yıllık kesim 30 birimdir. Bu kullanım sürdürülebilir midir?

Değildir. Kesim yenilenmeden 10 birim fazla olduğu için odun stoku her yıl azalır. Orman yenilenebilen bir kaynak olsa da kullanım yenilenme hızını aşmıştır.

Örnek 2. Bir öğrenci “Kömür rezervi çok büyük olduğu için yenilenebilir kaynaktır” diyor. Değerlendiriniz.

Yargı yanlıştır. Kaynağın yenilenebilir olup olmaması miktarına değil, insan ölçeğinde yeniden oluşup oluşamamasına bağlıdır. Kömürün oluşumu çok uzun jeolojik zaman aldığı için büyük bir rezerv de yenilenemeyen kaynaktır.

Örnek 3. Bir işletme ürün başına kullandığı kaynağı yüzde 20 azaltmış ama ürün sayısını iki katına çıkarmıştır. Toplam kaynak kullanımı azalmış mıdır?

Hayır. Ürün başına kullanım 1 birimden 0,8 birime inerken ürün sayısı iki katına çıkarsa toplam kullanım 1 × 100 = 100 birimden 0,8 × 200 = 160 birime çıkar. Birim verimlilik tek başına toplam kullanımı göstermez.

Özetle

  • Sürdürülebilirlik, bugünün ihtiyaçlarını gelecek kuşakların olanaklarını koruyarak karşılamaktır.
  • Yenilenebilen kaynaklar sınırsız değildir; kullanım yenilenme hızını aşarsa tükenebilir.
  • Yenilenemeyen kaynakların sınıfı miktarlarına değil insan ölçeğinde yeniden oluşamamalarına dayanır.
  • Kısa vadeli kazanç ile uzun vadeli süreklilik ayrı değerlendirilir; ekolojik işlevler de hesaba katılır.
  • Sürdürülebilirlik iddiaları kapsam, süre ve veriyle sınanır; tek gösterge bütün boyutları kanıtlamaz.

Ekolojik Sürdürülebilirlik ve Kaynak Kullanımı — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Bir köyün kaynak kullanım ilkesi bugünkü temel ihtiyaçlar karşılanırken gelecek kuşakların aynı kaynaklardan yararlanma olanağı korunmalıdır biçimindedir. Bu ilke hangi yorumu destekler?
ABugünkü kullanım ile gelecekteki yararlanma koşulları birlikte düşünülmelidir
BBugünkü bütün ihtiyaçlar ertelenmelidir
CBugünkü yarar varsa gelecekteki olanak önemsizdir
DKaynaklardan herhangi bir yararlanma sürdürülebilirlikle çelişir
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Sürdürülebilirlik bugünün ihtiyaçları ile geleceğin olanaklarını birlikte gözeten bir süreklilik anlayışıdır.
2Kolay
Bir öğrenci ekolojik sürdürülebilirlik doğadan hiçbir kaynak kullanmamak demektir diyor. En uygun düzeltme hangisidir?
AHer kullanım sınırsız olduğu sürece sürdürülebilirdir
BYalnız insanların yararı varsa ekolojik işleyiş önemsizdir
CKaynak kullanımı, ekolojik işleyiş ve yenilenme olanakları gözetilerek sürdürülebilirlik kapsamında ele alınabilir
DDoğadan alınan her kaynak aynı sürede yenilenir
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Sürdürülebilirlik kullanımın tümden yokluğu değil, yararlanmanın dayandığı ekolojik koşulların da gözetilmesidir.
3Orta
Bir çayırdan ürün elde edilirken toprağın su tutması, bitkilerin yeniden gelişmesi ve canlı ilişkilerinin sürmesi de değerlendirmeye alınıyor. Bu yaklaşımın gerekçesi hangisidir?
AEkolojik işlevlerin ekonomik ürünle hiçbir ilişkisi olamaz
BYalnız bu yılki ürün miktarı bütün sistemi açıklar
CToprak su tuttuğu için insan ihtiyacı artık yoktur
DÜrün sağlayan ekolojik işleyişin devamı da uzun süreli yararlanmanın temelidir
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Kaynak yalnız alınan ürün değildir; ürünün oluşmasını destekleyen sistem işlevleri de korunmalıdır.
4Orta
Bir işletme kaynak kullanımımız sürdürülebilirdir diyor; açıklamasında yalnız doğayı seviyoruz ifadesi var. Bu iddiaya ilişkin hangi değerlendirme uygundur?
AOlumlu niyet, kaynakların yenilenmesi ve kullanım sonuçları hakkında kanıt yerine geçmez
BDoğayı sevdiğini söylemek kaynak miktarını ölçmüş olmak demektir
CSlogan kullanıldığı için bütün faaliyetlerin kesin zararlı olduğu kanıtlanır
Dİddia olumlu olduğu için süre ve kapsam belirtmesi gerekmez
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Niyet ifadesi değer taşır ancak kullanımın sürekliliğini doğrulayan veri sağlamaz. İddia ilgili koşullarla açıklanmalıdır.
5Zor
KayıtAçıklanan hedefPTemel ihtiyaçları bugün karşılamakQKaynağı sağlayan ekolojik işleyişi sürdürmekRGelecek kuşakların yararlanma olanağını korumak
Bir yerleşimin kaynak kullanım açıklamasındaki üç hedef tabloda verilmiştir. Bunların birlikte bulunması neyi gösterir?
AEkolojik sürekliliğin, bugünkü ihtiyaçların ve gelecek olanakların ortak değerlendirilmesini
BYalnız gelir artışının dikkate alındığını
CBütün kaynak kullanımının sona erdirildiğini
DHedeflerin yazılmasının tek başına başarının kanıtı olduğunu
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Üç hedef, kullanımın ekolojik ve zamansal koşullarını toplumsal ihtiyaçla birlikte ele alır. Hedeflerin gerçekleştirilmesi ayrıca kanıt gerektirir.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular