Çözümü göster
Yarı korunumlu modelde her başlangıç zinciri kalıp olur ve yeni tamamlayıcısıyla bir ürün oluşturur.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Her hücre bölünmesinden önce DNA nın tam bir kopyası yapılmalıdır. Bu kopyalanma işlemine DNA replikasyonu (eşlenme) denir. Bilim insanları bu işlemin nasıl gerçekleştiği konusunda farklı modeller önermiş ve deneylerle birini doğrulamıştır. Bu bölümde replikasyonun yarı korunumlu modeli, bu modeli destekleyen kanıtlar ve modelin yeniden yapılandırılması ele alınır. Replikasyonda görev alan yardımcı proteinlerin ve enzimlerin tek tek adlarının ezberlenmesi gerekmez.
Eşlenmede çift sarmal açılır ve her zincir yeni bir zincirin yapılması için kalıp olur. Serbest nükleotitler kalıp zincire eşleşme kuralıyla (A–T, G–C) bağlanır. Sonuçta iki DNA molekülü oluşur; her biri bir eski (kalıp) zincir ile bir yeni zincirden oluşur. Bu modele yarı korunumlu model denir, çünkü her yeni DNA nın yarısı ana moleküle aittir.
Yeni zincir yalnız bir yönde uzatılabildiği için iki yeni zincirden biri kesintisiz, diğeri kısa parçalar hâlinde yapılıp sonra birleştirilir. Bu ayrıntı, iki zincirin de eşleşme kuralına uygun, kalıbın tamamlayıcısı olarak yapıldığı gerçeğini değiştirmez. Replikasyon interfazın S döneminde gerçekleşir.
Üç model düşünülmüştür:
• Korunumlu model: eski DNA olduğu gibi kalır, tamamen yeni bir DNA yapılır.
• Yarı korunumlu model: her yeni DNA bir eski, bir yeni zincirden oluşur.
• Dağınık model: eski ve yeni parçalar her iki zincirde karışıktır.
Bu modellerden hangisinin doğru olduğu deneyle sınanır.
Bakteriler önce ağır azot (15N) içeren besiyerinde üretilir; böylece DNA ları ağır olur. Sonra hafif azot (14N) besiyerine alınır ve her bölünmeden sonra DNA nın yoğunluğuna bakılır:
• 1. kuşakta bütün DNA lar orta yoğunluktadır. Bu, korunumlu modelle uyuşmaz (korunumlu modelde ağır ve hafif iki bant beklenirdi).
• 2. kuşakta yarısı orta, yarısı hafif yoğunlukta DNA bulunur. Bu, dağınık modelle uyuşmaz (dağınık modelde hep orta yoğunluk beklenirdi) ve yarı korunumlu modeli destekler.
Kanıtlara göre başlangıçtaki modeller elenir, yarı korunumlu model kabul edilir.
Bir DNA n tur eşlenirse 2 üzeri n tane DNA molekülü olur. Bu moleküllerden her zaman yalnız ikisi başlangıçtaki eski zincirlerden birini taşır; diğerlerinin her iki zinciri de yeni sentezlenmiştir. Eşlenmeyi "iki tamamen yeni molekül üretme" olarak düşünmek yanlıştır: her yeni molekül eski bir zincir içerir. Eşlenmeyle DNA miktarı iki katına çıkar, kromozom sayısı ise değişmez.
Örnek 1. Ağır azotta üretilen bir bakteri 14N besiyerine alınıyor ve 3 kez bölünüyor. Kaç DNA molekülü oluşur? Kaçında ağır azot zinciri bulunur?
2 üzeri 3 yani 8 DNA molekülü oluşur. Başlangıçtaki iki ağır zincir ayrı moleküllerde kaldığından 2 molekül bir ağır (15N) zincir içerir; 6 molekül tamamen hafiftir.
Örnek 2. Aynı deneyde 1. kuşak DNA larının hepsi orta yoğunlukta çıkıyor. Hangi model elenir? Hangi iki model hâlâ olası kalır?
Korunumlu model elenir, çünkü ağır ve hafif iki ayrı bant beklenirdi. Yarı korunumlu ve dağınık model olası kalır; ayırt etmek için 2. kuşak sonuçlarına bakılır.
Örnek 3. Bir DNA molekülü iki kez eşlendiğinde toplam kaç zincir oluşur? Bunlardan kaçı başlangıçtaki zincirlerdendir?
4 DNA, yani 8 zincir oluşur. Bunlardan 2 si başlangıçtaki eski zincirlerdir, 6 sı yeni sentezlenmiş zincirlerdir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.