Çözümü göster
Testin doğrudan ölçtüğü şey v nin saptanmasıdır. Gen işleyişi, bütün hastalıklar veya tedavi başarısı için ek kanıt gerekir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Bazı genetik hastalıklar ailelerde görülür ve önceden bilinmesi, önlem almayı ya da bilinçli karar vermeyi kolaylaştırır. Genetik testler ve genetik danışmanlık bu amaçla kullanılır. Bu bölümde testlerin neyi ölçtüğü, sonuçların sınırı, risk bilgisinin anlamı ve danışmanlığın rolü ele alınır. Vakalar kurgusaldır; klinik eşik veya kişisel karar önerisi verilmez.
Genetik test, kişinin DNA sında belirli bir değişikliğin bulunup bulunmadığını araştırır. Farklı amaçlarla yapılabilir: bir hastalığın tanısına destek olmak, bir kişinin hastalık aleli taşıyıp taşımadığını (taşıyıcılık) belirlemek, belirli bir hastalığa yatkınlığı değerlendirmek. Her testin yanıtladığı soru farklıdır; bu nedenle testin amacı ve ölçtüğü veri eşleştirilmelidir. Fenilketonüri, spinal müsküler atrofi ve kistik fibrozis, genetik testle araştırılan hastalıklara örnek olarak verilebilir.
Tarama testleri, geniş gruplarda riski belirlemek için kullanılır; sonuçları kesin tanı değil, daha ayrıntılı incelemeye gerek olup olmadığını gösterir. Daha kapsamlı değerlendirmede ise belirli bir hastalığa yönelik özel testler ve klinik bilgiler birlikte ele alınır. İkisi farklı amaçlara hizmet eder ve birinin sonucu diğerinin yerini tutmaz.
Pozitif sonuç, test edilen değişikliğin bulunduğunu gösterir; ancak hastalığın kesinlikle ortaya çıkacağını göstermez, çünkü birçok durumda hastalık olasılıkla ilişkilidir. Negatif sonuç ise yalnız test edilen değişikliklerin bulunmadığını gösterir; hastalık riskinin sıfır olduğu anlamına gelmez ve test tüm olası genetik değişiklikleri kapsamayabilir. Sonuçlar, test kapsamıyla birlikte değerlendirilir.
Ailede bir hastalığın görülmesi risk hakkında ipucu verir. Örneğin otozomal çekinik hastalıklarda taşıyıcı ebeveynlerin her çocuğunun hasta olma olasılığı 1/4 tür. Akraba evlilikleri, aynı çekinik alelin iki ebeveynde de bulunma olasılığını artırdığı için otozomal çekinik hastalıkların görülme sıklığını artırabilir. Risk bilgisi bir olasılıktır; kesin bir sonuç değildir.
Genetik danışmanlık, bir kişinin ya da ailenin genetik riskini anlamasına, test seçeneklerini ve sonuçlarını öğrenmesine yardımcı olan bir hizmettir. Danışman bilgi verir, riskleri açıklar ve kararlar için bilimsel çerçeve sağlar; kararı kişi verir. Danışmanlık bir tedavi garantisi değildir. Bilgiye güvenilir kaynaklardan ulaşılmalı, doğruluğu farklı kaynaklarla karşılaştırılmalıdır.
Örnek 1. Çekinik bir otozomal hastalık bakımından taşıyıcı olan iki ebeveynin bir çocuğunun hasta olma olasılığı nedir? Taşıyıcı olma olasılığı nedir?
Hasta (aa) olma olasılığı 1/4 tür. Taşıyıcı (Aa) olma olasılığı 1/2 dir; sağlıklı ve taşıyıcı olmayan (AA) olma olasılığı 1/4 tür.
Örnek 2. Bir genetik testte belirli bir değişiklik saptanmadı. Bu sonuç hastalık riski olmadığı anlamına gelir mi?
Hayır. Test yalnız belirli değişiklikleri kapsıyorsa, başka değişikliklerin yokluğu hakkında bilgi vermez. Negatif sonuç riskin sıfır olduğu anlamına gelmez.
Örnek 3. Bir öğrenci, genetik danışmanlıkla hastalığın kesinlikle tedavi edileceğini düşünüyor. Hata nedir?
Genetik danışmanlık bilgilendirme ve risk değerlendirme hizmetidir; tedavi garantisi sunmaz. Tedavi seçenekleri ayrı olarak ele alınır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.