Çözümü göster
Kuvvetli asitlerin iyonlaşma yüzdesi %100'e yakındır.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Aynı derişimdeki hidroklorik asit ve asetik asit (sirkedeki asit) çözeltileri karşılaştırıldığında hidroklorik asit elektriği çok daha iyi iletir ve magnezyumla çok daha hızlı gaz çıkarır. Bu fark, asitlerin suda ne ölçüde iyonlaştığıyla, yani asit kuvvetiyle ilgilidir.
Suda tamamen iyonlaşan asitlere kuvvetli asit denir: HCl, HBr, HI, HNO₃, H₂SO₄ (ilk protonu), HClO₄. Kuvvetli asit çözeltisinde neredeyse hiç iyonlaşmamış asit molekülü kalmaz.
Suda kısmen iyonlaşan asitlere zayıf asit denir: CH₃COOH (asetik asit), HF, HCN gibi. Zayıf asitlerin iyonlaşması bir denge tepkimesidir: CH₃COOH + H₂O ⇌ H₃O⁺ + CH₃COO⁻. Çözeltide moleküllerin büyük çoğunluğu iyonlaşmadan kalır.
Bazlar için de aynı ayrım geçerlidir: NaOH, KOH gibi suda tamamen iyonlaşanlar kuvvetli baz, NH₃ gibi kısmen tepkimeye girenler zayıf bazdır.
Bir asidin ne ölçüde iyonlaştığı iyonlaşma yüzdesiyle ifade edilir:
İyonlaşma yüzdesi = (iyonlaşan asit derişimi / başlangıç asit derişimi) · 100
Zayıf asitlerin iyonlaşma dengesi için asitlik sabiti (Ka), zayıf bazlar için bazlık sabiti (Kb) tanımlanır. HA + H₂O ⇌ H₃O⁺ + A⁻ için Ka = [H₃O⁺][A⁻] / [HA]. Ka değeri büyük olan asit daha kuvvetlidir; Kb değeri büyük olan baz daha kuvvetlidir.
Kuvvetli-zayıf ve derişik-seyreltik farklı kavramlardır. Asidin kuvveti iyonlaşma eğilimidir ve asidin türüne bağlıdır; derişim ise çözeltideki asit miktarıdır. Çok seyreltik bir kuvvetli asit çözeltisi olabileceği gibi, derişik bir zayıf asit çözeltisi de olabilir. Aynı derişimde karşılaştırma yapıldığında kuvvetli asit çözeltisinin H₃O⁺ derişimi daha büyük, pH değeri daha küçük ve iletkenliği daha fazladır.
Örnek 1. 0,1 M'lik bir HA çözeltisinde [H₃O⁺] = 1·10⁻³ M bulunuyor. Asidin iyonlaşma yüzdesi kaçtır? Asit kuvvetli midir?
İyonlaşma yüzdesi = (10⁻³ / 0,1) · 100 = 1'dir. Asit moleküllerinin yalnızca yüzde 1'i iyonlaşmıştır; HA zayıf bir asittir.
Örnek 2. Ka değerleri HX için 1·10⁻⁴, HY için 1·10⁻⁸ olan iki zayıf asidi kuvvetlerine göre karşılaştırınız.
Ka değeri büyük olan asit daha çok iyonlaşır. HX'in Ka değeri daha büyük olduğu için HX, HY'den daha kuvvetli bir asittir. Aynı derişimdeki çözeltilerde HX çözeltisinin pH değeri daha küçük olur.
Örnek 3. Bir öğrenci "Derişik asetik asit çözeltisi kuvvetli asittir" diyor. Hatası nedir?
Asidin kuvveti derişime değil, iyonlaşma eğilimine bağlıdır. Asetik asit suda kısmen iyonlaştığı için zayıf asittir; derişik olması onu kuvvetli asit yapmaz. Öğrenci kuvvet ile derişimi karıştırmıştır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.