MegaSoru

pH Hesaplamaları 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

pH Hesaplamaları Konu Anlatımı

Kuvvetli asit çözeltisinin pH'sini bulmak kolaydır, çünkü asit tamamen iyonlaşır. Zayıf asitlerde ise asidin yalnızca küçük bir kısmı iyonlaştığı için iyonlaşma dengesi hesaba katılmalıdır. Bu derste tek protonlu (monofonksiyonel) asit ve bazlar için hesaplar yapılır.

Kuvvetli asit ve kuvvetli baz

Monofonksiyonel kuvvetli asit tamamen iyonlaştığı için [H₃O⁺] asidin derişimine eşittir. 0,01 M HCl çözeltisinde [H₃O⁺] = 0,01 = 1·10⁻² M ve pH = 2'dir.
Monofonksiyonel kuvvetli bazda [OH⁻] bazın derişimine eşittir. 0,001 M NaOH çözeltisinde [OH⁻] = 1·10⁻³ M, pOH = 3 ve 25 °C'de pH = 11'dir.

Zayıf asit ve zayıf baz

Ca derişimindeki zayıf bir HA asidi için iyonlaşan miktar çok küçükse, dengedeki asit derişimi yaklaşık olarak Ca kabul edilebilir. Bu durumda:
[H₃O⁺] ≈ √(Ka · Ca)
Bu yaklaşımın büyük hata vermemesi için Ca / Ka oranının 10²'den büyük olması gerekir. Zayıf baz için benzer biçimde [OH⁻] ≈ √(Kb · Cb) yazılır (Cb / Kb > 10²).
Örnek: 0,1 M HA için Ka = 1·10⁻⁵ ise [H₃O⁺] = √(10⁻⁵ · 10⁻¹) = √(10⁻⁶) = 10⁻³ M ve pH = 3 olur. Ca / Ka = 10⁴ olduğu için yaklaşım geçerlidir.

Benzerlik ve farklar

Benzerlik: Her iki durumda da önce [H₃O⁺] (ya da [OH⁻]) bulunur, sonra pH hesaplanır.
Fark: Kuvvetli asitte [H₃O⁺] doğrudan asit derişimine eşittir; zayıf asitte iyonlaşma sabiti kullanılarak hesaplanır ve asit derişiminden çok küçüktür.
Aynı derişimdeki kuvvetli asidin pH değeri zayıf asidinkinden küçüktür. Zayıf bir asidi tamamen iyonlaşmış kabul etmek, H₃O⁺ derişimini olduğundan çok büyük ve pH'yi olduğundan küçük bulmaya yol açar.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. 0,01 M HNO₃ ve Ka = 1·10⁻⁶ olan 0,01 M HA çözeltilerinin pH değerlerini karşılaştırınız.

HNO₃ kuvvetli asittir; [H₃O⁺] = 10⁻² M, pH = 2'dir. HA için Ca / Ka = 10⁴ > 10² olduğu için yaklaşım geçerlidir: [H₃O⁺] = √(10⁻⁶ · 10⁻²) = 10⁻⁴ M, pH = 4'tür. Aynı derişimde kuvvetli asidin pH'si daha küçüktür.

Örnek 2. Kb = 1·10⁻⁶ olan 0,01 M zayıf baz çözeltisinin 25 °C'deki pH değeri kaçtır?

Cb / Kb = 10⁴ > 10² olduğu için yaklaşım geçerlidir. [OH⁻] = √(10⁻⁶ · 10⁻²) = 10⁻⁴ M, pOH = 4 ve pH = 14 − 4 = 10'dur.

Örnek 3. Bir öğrenci Ka = 1·10⁻⁵ olan 0,1 M HA çözeltisinin pH'sini 1 olarak hesaplıyor. Hatası nedir?

Öğrenci zayıf asidi tamamen iyonlaşmış kabul edip [H₃O⁺] = 0,1 M almıştır. Zayıf asitte [H₃O⁺] = √(Ka · Ca) = √(10⁻⁶) = 10⁻³ M olmalıdır; doğru pH değeri 3'tür.

Özetle

  • Monofonksiyonel kuvvetli asitte [H₃O⁺] asit derişimine, kuvvetli bazda [OH⁻] baz derişimine eşittir.
  • Zayıf asitte [H₃O⁺] ≈ √(Ka·Ca), zayıf bazda [OH⁻] ≈ √(Kb·Cb).
  • Yaklaşım Ca/Ka ve Cb/Kb oranları 10²'den büyükken kullanılır.
  • Aynı derişimde kuvvetli asidin pH değeri zayıf asidinkinden küçüktür.
  • 25 °C'de bazik çözeltilerde pH = 14 − pOH.

pH Hesaplamaları — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
0,01 M HCl çözeltisinin pH değeri kaçtır? (25 °C)
A2
B1
C12
D0,01
Çözümü göster
Doğru cevap: A
HCl tamamen iyonlaşır: [H₃O⁺] = 10⁻² M, pH = 2.
2Orta
0,001 M HNO₃ çözeltisinin pH değeri kaçtır? (25 °C)
A11
B3
C1
D0,3
Çözümü göster
Doğru cevap: B
[H₃O⁺] = 10⁻³ M, pH = 3.
3Orta
0,1 M HCl çözeltisinin pH değeri kaçtır? (25 °C)
A0,1
B13
C1
D10
Çözümü göster
Doğru cevap: C
[H₃O⁺] = 10⁻¹ M, pH = 1.
4Orta
pH'si 2 olan bir HCl çözeltisinin derişimi kaç M'dir? (25 °C)
A0,2
B2
C0,001
D0,01
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Kuvvetli asitte [HCl] = [H₃O⁺] = 10⁻² M.
5Zor
0,01 M HCl çözeltisinden 10 mL alınıp su ile 100 mL'ye seyreltiliyor. Yeni çözeltinin pH değeri kaçtır? (25 °C)
A2
B3
C1
D4
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Derişim 10 kat azalır: 10⁻³ M, pH = 3.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular