Çözümü göster
Q, Kc ile aynı biçimde yazılır ama her an için hesaplanabilir.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Bir kaptaki karışımın dengede olup olmadığını anlamak için her seferinde uzun süre beklemek gerekmez. Karışımdaki o anki derişimlerle denge sabitine benzer bir oran hesaplanıp denge sabitiyle karşılaştırılırsa, karışımın dengede olup olmadığı ve dengeye hangi yönde ilerleyeceği tahmin edilebilir.
Tepkime oranı Q, denge sabitiyle aynı biçimde yazılır; tek fark denge derişimleri yerine herhangi bir andaki derişimlerin kullanılmasıdır. aA + bB ⇌ cC + dD için:
Q = [C]ᶜ · [D]ᵈ / ([A]ᵃ · [B]ᵇ)
Saf katı ve sıvılar Q ifadesine de yazılmaz.
• Q = Kc ise sistem dengededir; derişimler değişmez.
• Q < Kc ise ürünler denge durumuna göre azdır; tepkime dengeye ulaşmak için ileri yönde (ürünler yönüne) ilerler.
• Q > Kc ise ürünler denge durumuna göre fazladır; tepkime geri yönde (tepkenler yönüne) ilerler.
Tepkime ilerledikçe Q değeri değişir ve sonunda Kc'ye eşitlenir.
Aynı tepkimenin farklı başlangıç karışımları için Q değerleri hesaplanıp Kc ile karşılaştırılarak her karışımın hangi yönde değişeceği tahmin edilir. Sonra bu tahminler, deneyde gözlenen değişim yönüyle karşılaştırılarak sınanır. Hesapta katsayıların üs olarak kullanılması unutulmamalıdır.
Örnek 1. A(g) + B(g) ⇌ 2C(g) tepkimesi için Kc = 4'tür. Bir anda [A] = 0,5 M, [B] = 0,5 M, [C] = 2 M ise tepkime hangi yönde ilerler?
Q = [C]² / ([A] · [B]) = 4 / 0,25 = 16'dır. Q > Kc olduğu için ürünler fazladır; tepkime geri yönde ilerler, C harcanır, A ve B oluşur.
Örnek 2. Aynı tepkimede [A] = 1 M, [B] = 1 M, [C] = 2 M olan bir karışım dengede midir?
Q = 2² / (1 · 1) = 4'tür. Q = Kc olduğu için karışım dengededir ve derişimler değişmez.
Örnek 3. Bir öğrenci Q < Kc olan bir karışımda tepkimenin geri yönde ilerleyeceğini söylüyor. Hatası nedir?
Q < Kc ise ürünlerin derişimleri denge durumuna göre düşüktür. Dengeye ulaşmak için ürün oluşması gerekir; tepkime ileri yönde ilerler. Öğrenci karşılaştırmanın yönünü ters yorumlamıştır.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.