MegaSoru

Tepkime Oranı 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Tepkime Oranı Konu Anlatımı

Bir kaptaki karışımın dengede olup olmadığını anlamak için her seferinde uzun süre beklemek gerekmez. Karışımdaki o anki derişimlerle denge sabitine benzer bir oran hesaplanıp denge sabitiyle karşılaştırılırsa, karışımın dengede olup olmadığı ve dengeye hangi yönde ilerleyeceği tahmin edilebilir.

Tepkime oranı (Q)

Tepkime oranı Q, denge sabitiyle aynı biçimde yazılır; tek fark denge derişimleri yerine herhangi bir andaki derişimlerin kullanılmasıdır. aA + bB ⇌ cC + dD için:
Q = [C]ᶜ · [D]ᵈ / ([A]ᵃ · [B]ᵇ)
Saf katı ve sıvılar Q ifadesine de yazılmaz.

Q ile Kc'nin karşılaştırılması

• Q = Kc ise sistem dengededir; derişimler değişmez.
• Q < Kc ise ürünler denge durumuna göre azdır; tepkime dengeye ulaşmak için ileri yönde (ürünler yönüne) ilerler.
• Q > Kc ise ürünler denge durumuna göre fazladır; tepkime geri yönde (tepkenler yönüne) ilerler.
Tepkime ilerledikçe Q değeri değişir ve sonunda Kc'ye eşitlenir.

Tahminleri sınamak

Aynı tepkimenin farklı başlangıç karışımları için Q değerleri hesaplanıp Kc ile karşılaştırılarak her karışımın hangi yönde değişeceği tahmin edilir. Sonra bu tahminler, deneyde gözlenen değişim yönüyle karşılaştırılarak sınanır. Hesapta katsayıların üs olarak kullanılması unutulmamalıdır.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. A(g) + B(g) ⇌ 2C(g) tepkimesi için Kc = 4'tür. Bir anda [A] = 0,5 M, [B] = 0,5 M, [C] = 2 M ise tepkime hangi yönde ilerler?

Q = [C]² / ([A] · [B]) = 4 / 0,25 = 16'dır. Q > Kc olduğu için ürünler fazladır; tepkime geri yönde ilerler, C harcanır, A ve B oluşur.

Örnek 2. Aynı tepkimede [A] = 1 M, [B] = 1 M, [C] = 2 M olan bir karışım dengede midir?

Q = 2² / (1 · 1) = 4'tür. Q = Kc olduğu için karışım dengededir ve derişimler değişmez.

Örnek 3. Bir öğrenci Q < Kc olan bir karışımda tepkimenin geri yönde ilerleyeceğini söylüyor. Hatası nedir?

Q < Kc ise ürünlerin derişimleri denge durumuna göre düşüktür. Dengeye ulaşmak için ürün oluşması gerekir; tepkime ileri yönde ilerler. Öğrenci karşılaştırmanın yönünü ters yorumlamıştır.

Özetle

  • Tepkime oranı Q, Kc ile aynı biçimde ama o anki derişimlerle hesaplanır.
  • Q = Kc ise sistem dengededir.
  • Q < Kc ise tepkime ileri yönde, Q > Kc ise geri yönde ilerler.
  • Tepkime ilerledikçe Q, Kc'ye yaklaşır ve dengede eşitlenir.
  • Saf katı ve sıvılar Q ifadesine yazılmaz.

Tepkime Oranı — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Tepkime oranı (Q) nasıl hesaplanır?
ADenge sabiti ifadesindeki gibi, ancak herhangi bir andaki derişimler kullanılarak
BYalnız dengedeki derişimlerle
CTepken derişimlerinin toplamıyla
DÜrünlerin kütleleriyle
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Q, Kc ile aynı biçimde yazılır ama her an için hesaplanabilir.
2Kolay
Q < Kc olduğunda tepkime hangi yönde ilerler?
AGeri yönde (tepkenler yönüne)
Bİlerlemez; sistem dengededir
CYön belirlenemez
Dİleri yönde (ürünler yönüne)
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Ürünler azdır; ürün oluşumu artar.
3Orta
H₂(g) + I₂(g) ⇌ 2HI(g) tepkimesinde bir anda [H₂] = 0,2 M, [I₂] = 0,1 M, [HI] = 0,4 M'dir. Q kaçtır?
A2
B8
C20
D0,125
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Q = 0,4² / (0,2 × 0,1) = 0,16 / 0,02 = 8.
4Orta
N₂O₄(g) ⇌ 2NO₂(g) tepkimesinde bir anda [N₂O₄] = 0,5 M, [NO₂] = 0,5 M'dir. Q kaçtır?
A1
B0,25
C0,5
D2
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Q = 0,25 / 0,5 = 0,5.
5Zor
Karışım[X] (M)[Y] (M)K0,51,0L0,20,8M1,01,0
X(g) ⇌ Y(g) tepkimesinin bu sıcaklıktaki denge sabiti Kc = 4'tür. Tabloda aynı sıcaklıkta hazırlanan üç karışımın derişimleri verilmiştir. L karışımının tepkime oranı kaçtır?
A0,25
B4
C2
D1
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Q = 0,8 / 0,2 = 4.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular