Çözümü göster
Katı AgCl ifadeye yazılmaz.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Gümüş klorür ve kalsiyum florür gibi bazı tuzlar suda çok az çözünür. Bu tuzların doymuş çözeltilerinde, çözünmemiş katı ile çözeltideki iyonlar arasında bir denge kurulur. Bu denge, tuzun suda ne kadar çözünebileceğini hesaplamayı sağlar.
Suda az çözünen bir tuzun doymuş çözeltisinde katı tuz ile iyonları dengededir:
AgCl(k) ⇌ Ag⁺(suda) + Cl⁻(suda)
Bu denge için çözünürlük çarpımı sabiti (Kçç) yazılır; katı tuz ifadeye yazılmaz:
Kçç = [Ag⁺] · [Cl⁻]
Genel olarak AₓBᵧ(k) ⇌ xAʸ⁺(suda) + yBˣ⁻(suda) için Kçç = [Aʸ⁺]ˣ · [Bˣ⁻]ʸ olur. Kçç sıcaklığa bağlıdır.
Bir litre doymuş çözeltide çözünen tuzun mol sayısına molar çözünürlük (s) denir.
• AB tipi tuz (AgCl): [Ag⁺] = s, [Cl⁻] = s; Kçç = s².
• AB₂ tipi tuz (CaF₂): CaF₂(k) ⇌ Ca²⁺ + 2F⁻; [Ca²⁺] = s, [F⁻] = 2s; Kçç = s · (2s)² = 4s³.
Örneğin AgCl'nin molar çözünürlüğü 1·10⁻⁵ M ise Kçç = (10⁻⁵)² = 1·10⁻¹⁰ olur.
Aynı formül tipindeki tuzlarda (ikisi de AB tipi gibi) Kçç değeri büyük olanın çözünürlüğü de büyüktür. Ancak formül tipleri farklıysa Kçç değerleri doğrudan karşılaştırılamaz; önce her tuzun molar çözünürlüğü hesaplanmalıdır. Örneğin AB tipindeki bir tuzun Kçç değeri AB₂ tipindeki bir tuzunkinden büyük olsa bile, molar çözünürlüğü daha küçük çıkabilir.
Örnek 1. CaF₂ için Kçç = 4·10⁻¹² ise CaF₂'nin molar çözünürlüğü ve doymuş çözeltideki F⁻ derişimi kaçtır?
Kçç = 4s³ = 4·10⁻¹² olduğundan s³ = 10⁻¹² ve s = 10⁻⁴ M bulunur. [F⁻] = 2s = 2·10⁻⁴ M'dir.
Örnek 2. Doymuş AgBr çözeltisinde [Ag⁺] = 7·10⁻⁷ M ise AgBr'nin Kçç değeri kaçtır?
AgBr AB tipindedir; [Br⁻] = [Ag⁺] = 7·10⁻⁷ M. Kçç = (7·10⁻⁷)² = 49·10⁻¹⁴ = 4,9·10⁻¹³ bulunur.
Örnek 3. Kçç değerleri XY tuzu için 1·10⁻¹⁰, XY₂ tuzu için 4·10⁻¹² olan iki tuzdan hangisi suda daha çok çözünür?
Formül tipleri farklı olduğu için Kçç değerleri doğrudan karşılaştırılmaz. XY için s² = 10⁻¹⁰, s = 10⁻⁵ M. XY₂ için 4s³ = 4·10⁻¹², s = 10⁻⁴ M. Kçç değeri daha küçük olduğu hâlde XY₂ suda daha çok çözünür.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.