MegaSoru

Çözünürlük Çarpımı 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Çözünürlük Çarpımı Konu Anlatımı

Gümüş klorür ve kalsiyum florür gibi bazı tuzlar suda çok az çözünür. Bu tuzların doymuş çözeltilerinde, çözünmemiş katı ile çözeltideki iyonlar arasında bir denge kurulur. Bu denge, tuzun suda ne kadar çözünebileceğini hesaplamayı sağlar.

Çözünme dengesi ve Kçç

Suda az çözünen bir tuzun doymuş çözeltisinde katı tuz ile iyonları dengededir:
AgCl(k) ⇌ Ag⁺(suda) + Cl⁻(suda)
Bu denge için çözünürlük çarpımı sabiti (Kçç) yazılır; katı tuz ifadeye yazılmaz:
Kçç = [Ag⁺] · [Cl⁻]
Genel olarak AₓBᵧ(k) ⇌ xAʸ⁺(suda) + yBˣ⁻(suda) için Kçç = [Aʸ⁺]ˣ · [Bˣ⁻]ʸ olur. Kçç sıcaklığa bağlıdır.

Molar çözünürlük ile Kçç ilişkisi

Bir litre doymuş çözeltide çözünen tuzun mol sayısına molar çözünürlük (s) denir.
• AB tipi tuz (AgCl): [Ag⁺] = s, [Cl⁻] = s; Kçç = s².
• AB₂ tipi tuz (CaF₂): CaF₂(k) ⇌ Ca²⁺ + 2F⁻; [Ca²⁺] = s, [F⁻] = 2s; Kçç = s · (2s)² = 4s³.
Örneğin AgCl'nin molar çözünürlüğü 1·10⁻⁵ M ise Kçç = (10⁻⁵)² = 1·10⁻¹⁰ olur.

Çözünürlükleri karşılaştırmak

Aynı formül tipindeki tuzlarda (ikisi de AB tipi gibi) Kçç değeri büyük olanın çözünürlüğü de büyüktür. Ancak formül tipleri farklıysa Kçç değerleri doğrudan karşılaştırılamaz; önce her tuzun molar çözünürlüğü hesaplanmalıdır. Örneğin AB tipindeki bir tuzun Kçç değeri AB₂ tipindeki bir tuzunkinden büyük olsa bile, molar çözünürlüğü daha küçük çıkabilir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. CaF₂ için Kçç = 4·10⁻¹² ise CaF₂'nin molar çözünürlüğü ve doymuş çözeltideki F⁻ derişimi kaçtır?

Kçç = 4s³ = 4·10⁻¹² olduğundan s³ = 10⁻¹² ve s = 10⁻⁴ M bulunur. [F⁻] = 2s = 2·10⁻⁴ M'dir.

Örnek 2. Doymuş AgBr çözeltisinde [Ag⁺] = 7·10⁻⁷ M ise AgBr'nin Kçç değeri kaçtır?

AgBr AB tipindedir; [Br⁻] = [Ag⁺] = 7·10⁻⁷ M. Kçç = (7·10⁻⁷)² = 49·10⁻¹⁴ = 4,9·10⁻¹³ bulunur.

Örnek 3. Kçç değerleri XY tuzu için 1·10⁻¹⁰, XY₂ tuzu için 4·10⁻¹² olan iki tuzdan hangisi suda daha çok çözünür?

Formül tipleri farklı olduğu için Kçç değerleri doğrudan karşılaştırılmaz. XY için s² = 10⁻¹⁰, s = 10⁻⁵ M. XY₂ için 4s³ = 4·10⁻¹², s = 10⁻⁴ M. Kçç değeri daha küçük olduğu hâlde XY₂ suda daha çok çözünür.

Özetle

  • Suda az çözünen tuzun doymuş çözeltisinde katı ile iyonları dengededir.
  • Kçç ifadesinde iyon derişimleri katsayı üslü yazılır; katı tuz yazılmaz.
  • AB tipi tuzda Kçç = s², AB₂ tipi tuzda Kçç = 4s³.
  • Yalnız aynı formül tipindeki tuzlarda Kçç değerleri çözünürlükleri doğrudan karşılaştırır.
  • Kçç sıcaklığa bağlıdır.

Çözünürlük Çarpımı — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
AgCl(k) ⇌ Ag⁺(suda) + Cl⁻(suda) dengesinin çözünürlük çarpımı ifadesi hangisidir?
AKçç = [Ag⁺][Cl⁻]
BKçç = [Ag⁺][Cl⁻] / [AgCl]
CKçç = [AgCl]
DKçç = [Ag⁺] + [Cl⁻]
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Katı AgCl ifadeye yazılmaz.
2Orta
PbCl₂(k) ⇌ Pb²⁺(suda) + 2Cl⁻(suda) dengesinin Kçç ifadesi hangisidir?
AKçç = [Pb²⁺][Cl⁻]
BKçç = [Pb²⁺][Cl⁻]²
CKçç = [Pb²⁺]²[Cl⁻]
DKçç = 2[Pb²⁺][Cl⁻]
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Katsayı 2 üs olarak yazılır.
3Orta
CaF₂'nin çözünürlük çarpımı ifadesi hangisidir?
AKçç = [Ca²⁺][F⁻]
BKçç = [Ca²⁺]²[F⁻]
CKçç = [Ca²⁺][F⁻]²
DKçç = [CaF₂]
Çözümü göster
Doğru cevap: C
CaF₂ ⇌ Ca²⁺ + 2F⁻.
4Orta
BaSO₄'ün çözünürlük çarpımı ifadesi hangisidir?
AKçç = [Ba²⁺][SO₄²⁻]²
BKçç = [Ba²⁺]² [SO₄²⁻]
CKçç = [BaSO₄]
DKçç = [Ba²⁺][SO₄²⁻]
Çözümü göster
Doğru cevap: D
BaSO₄ ⇌ Ba²⁺ + SO₄²⁻.
5Zor
Ag₂CrO₄'ün çözünürlük çarpımı ifadesi hangisidir?
AKçç = [Ag⁺][CrO₄²⁻]
BKçç = [Ag⁺]²[CrO₄²⁻]
CKçç = [Ag⁺][CrO₄²⁻]²
DKçç = 2[Ag⁺][CrO₄²⁻]
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Ag₂CrO₄ ⇌ 2Ag⁺ + CrO₄²⁻.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular