MegaSoru

Tersinir Tepkimeler 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Tersinir Tepkimeler Konu Anlatımı

Mavi bakır sülfat kristalleri ısıtılınca beyaz toza dönüşür; bu toza su damlatılınca yeniden maviye döner. Bazı tepkimeler hem ileri hem geri yönde gerçekleşebilir. Bu tepkimelere tersinir tepkimeler denir.

Tersinir ve tersinmez olaylar

Ürünleri yeniden tepkenlere dönüşebilen tepkimelere tersinir tepkimeler denir ve çift yönlü okla (⇌) gösterilir. Kâğıdın yanması ya da yumurtanın pişmesi gibi olaylarda ürünlerden başlangıç maddeleri aynı koşullarda geri elde edilemez; bunlar tersinmezdir.
Fiziksel olaylar da tersinir olabilir: kapalı bir kapta suyun buharlaşması ve buharın yoğuşması aynı anda gerçekleşebilir. H₂O(s) ⇌ H₂O(g).

Tersinirliğin gözlemlenebilir kanıtları

Tersinirlik çoğu zaman renk değişimi ya da bir katının oluşup kaybolmasıyla gözlenir. Örnekler:
• Renksiz N₂O₄ gazı ile kahverengi NO₂ gazı arasındaki dönüşüm: N₂O₄(g) ⇌ 2NO₂(g). Kap ısıtılınca renk koyulaşır, soğutulunca açılır.
• Susuz bakır(II) sülfat (beyaz) su alınca maviye döner, ısıtılınca yeniden beyazlaşır.
• Kobalt klorürlü nem göstergesi nemli havada pembe, kuru havada mavi renk alır.
Bu dönüşümlerin iki yönde de gözlenmesi tepkimenin tersinir olduğunun kanıtıdır.

Kapalı sistem

Tersinir bir tepkimenin her iki yönde de ilerleyebilmesi için ürünlerin ortamdan uzaklaşmaması gerekir. Açık bir kapta kalsiyum karbonat ısıtılırsa oluşan CO₂ gazı havaya kaçar ve geri tepkime gerçekleşemez. Aynı tepkime kapalı bir kapta yapılırsa CO₂ ortamda kalır ve geri tepkime de gerçekleşebilir.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. N₂O₄(g) ⇌ 2NO₂(g) tepkimesinin gerçekleştiği kapalı bir cam tüp ısıtıldığında renk koyulaşıyor, soğutulduğunda açılıyor. Bu gözlemler ne gösterir?

Renk değişiminin iki yönde de gözlenmesi, tepkimenin hem ileri hem geri yönde gerçekleşebildiğini gösterir. Isıtınca kahverengi NO₂ oluşumu, soğutunca renksiz N₂O₄ oluşumu ağır basar. Tepkime tersinirdir.

Örnek 2. Kâğıdın yanması neden tersinmez bir olay olarak kabul edilir?

Yanma sonucunda oluşan karbon dioksit, su buharı ve kül aynı koşullarda bir araya gelerek yeniden kâğıdı oluşturamaz. Geri yönde tepkime gözlenmediği için olay tersinmezdir.

Örnek 3. Bir öğrenci "Tersinir tepkime, tamamlanamamış tepkimedir" diyor. Bu yorum neden yanlıştır?

Tersinir tepkimede ileri ve geri tepkimeler birlikte gerçekleşir. Tepkenlerin bir kısmının kalması tepkimenin yarıda kalması değil, geri tepkimenin de yürümesinin sonucudur. Tersinirlik bir tepkime özelliğidir; tamamlanmamışlıkla aynı şey değildir.

Özetle

  • Tersinir tepkimeler hem ileri hem geri yönde gerçekleşir ve ⇌ ile gösterilir.
  • Renk değişimi ve katının oluşup kaybolması tersinirliğin gözlemlenebilir kanıtlarıdır.
  • Fiziksel olaylar da tersinir olabilir (buharlaşma ve yoğuşma).
  • Geri tepkimenin gerçekleşmesi için ürünlerin ortamdan uzaklaşmaması (kapalı sistem) gerekir.
  • Yanma ve pişme gibi olaylar tersinmezdir.

Tersinir Tepkimeler — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Uygun koşullarda hem ileri hem geri yönde gerçekleşebilen tepkimelere ne ad verilir?
ATersinir tepkime
BYanma tepkimesi
CTek yönlü tepkime
DNükleer tepkime
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Tersinir tepkimelerde ürünler yeniden tepkenlere dönüşebilir.
2Kolay
Tersinir tepkimeler denklemde hangi işaretle gösterilir?
A→
B⇌
C=
D+
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Çift yönlü ok iki yönde gerçekleşmeyi gösterir.
3Orta
Kapalı bir şişedeki kahverengi NO₂ gazının soğutulunca renginin açılması, ısıtılınca koyulaşması hangi bilgiyi destekler?
ANO₂ hiç tepkimeye girmez
BTepkime tek yönlüdür
C2NO₂ ⇌ N₂O₄ tepkimesi tersinirdir
DRenk sıcaklıktan bağımsızdır
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Koşul değişince renk iki yönde de değişiyor.
4Orta
Bir çözeltide renk değişimi gözlendikten sonra koşul eski hâline getirildiğinde rengin de eski hâline dönmesi neyi gösterir?
AOlayın tersinmez olduğunu
BYeni bir element oluştuğunu
CÇözeltinin buharlaştığını
DOlayın tersinir olduğunu
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Başlangıç durumuna dönülebiliyorsa olay tersinirdir.
5Zor
Bir öğrenci bir tuzu suda çözüp suyu buharlaştırarak aynı tuzu geri elde ediyor. Bu gözlem çözünme olayı hakkında neyi gösterir?
AÇözünmenin tersinir bir fiziksel olay olduğunu
BÇözünmenin tersinmez olduğunu
CTuzun yeni bir maddeye dönüştüğünü
DSuyun tuzla birleştiğini
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Çözünen fiziksel yolla geri kazanılmıştır.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular