Çözümü göster
pH, H₃O⁺ derişiminin eksi logaritmasıdır.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Saf su elektriği çok az iletir. Bu çok küçük iletkenlik, saf suda bile az miktarda iyon bulunduğunu gösterir. Bu iyonlar su moleküllerinin birbirine proton aktarmasıyla oluşur.
Su molekülleri arasında sürekli olarak çok az miktarda proton aktarımı gerçekleşir:
2H₂O(s) ⇌ H₃O⁺(suda) + OH⁻(suda)
Bu olaya suyun otoiyonizasyonu denir. Saf suda oluşan H₃O⁺ ve OH⁻ derişimleri birbirine eşittir. Bu denge için suyun iyonlar çarpımı sabiti tanımlanır:
Ksu = [H₃O⁺] · [OH⁻]
25 °C'de Ksu = 1·10⁻¹⁴'tür. Saf suda [H₃O⁺] = [OH⁻] = 1·10⁻⁷ M'dir. Ksu sıcaklığa bağlıdır.
Derişimler çok küçük sayılar olduğu için logaritmik ölçekler kullanılır:
pH = −log[H₃O⁺] pOH = −log[OH⁻]
25 °C'de pH + pOH = 14'tür.
• Nötr çözelti: [H₃O⁺] = [OH⁻], pH = 7.
• Asidik çözelti: [H₃O⁺] > [OH⁻], pH < 7.
• Bazik çözelti: [OH⁻] > [H₃O⁺], pH > 7.
pH bir birim azaldığında H₃O⁺ derişimi 10 kat artar.
Ksu bağıntısı yalnız saf su için değil, bütün seyreltik sulu çözeltiler için geçerlidir. Bir çözeltiye asit eklenip H₃O⁺ derişimi arttığında OH⁻ derişimi azalır; ama çarpım 25 °C'de yine 1·10⁻¹⁴ olur. Bu yüzden asidik çözeltilerde de OH⁻ iyonu, bazik çözeltilerde de H₃O⁺ iyonu bulunur.
Örnek 1. 25 °C'de [H₃O⁺] = 1·10⁻³ M olan bir çözeltinin pH, pOH ve OH⁻ derişimi nedir?
pH = −log(10⁻³) = 3'tür. pOH = 14 − 3 = 11, [OH⁻] = 1·10⁻¹¹ M olur. Kontrol: 10⁻³ · 10⁻¹¹ = 10⁻¹⁴. Çözelti asidiktir.
Örnek 2. 25 °C'de pH değeri 10 olan bir çözeltide H₃O⁺ ve OH⁻ derişimleri kaçtır?
[H₃O⁺] = 1·10⁻¹⁰ M'dir. pOH = 4 olduğundan [OH⁻] = 1·10⁻⁴ M'dir. OH⁻ derişimi daha büyük olduğu için çözelti baziktir.
Örnek 3. Bir öğrenci "Saf suda hiç iyon bulunmaz, bu yüzden elektriği hiç iletmez" diyor. Bu yorumu değerlendiriniz.
Yanlıştır. Saf su otoiyonizasyonla çok az miktarda H₃O⁺ ve OH⁻ iyonu oluşturur (25 °C'de her biri 10⁻⁷ M). İyon derişimi çok küçük olduğu için saf suyun iletkenliği çok azdır, ama sıfır değildir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.