MegaSoru

Çiçeğin Kısımları ve Yapı–Görev İlişkisi 50 çözümlü soru · konu özeti

Soru sayısı
Zorluk
Yazdır / PDF Plus

Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.

Çiçeğin Kısımları ve Yapı–Görev İlişkisi Konu Anlatımı

Çiçek, kapalı tohumlu bitkilerin üreme organıdır. Çiçeğin her kısmı, tozlaşma, döllenme, tohum ve meyve oluşumuna ayrı bir katkı yapar. Bu bölümde tam çiçeğin kısımları, görevleri ve gözlem kayıtlarından yapılan çıkarımlar ele alınır. Tozlaşma ve döllenme süreci sonraki konuda işlenir.

Tam çiçeğin kısımları

Çiçek tablası üzerinde sırayla dıştan içe doğru şu kısımlar bulunur:
• Çanak yapraklar (çanak): çiçeği tomurcuk döneminde korur.
• Taç yapraklar (taç): genellikle renkli ve kokulu olup böcek gibi tozlaştırıcıları çeker.
• Erkek organ (stamen): anter ve filamentten oluşur.
• Dişi organ (pistil): stigma, stil ve ovaryumdan oluşur.
Dört kısmın hepsini taşıyan çiçeğe tam çiçek denir. Bir ya da birkaç kısmı eksik olan çiçekler eksik çiçektir.

Erkek organın kısımları

Anter, filamentin ucunda bulunan ve polen keseciklerini taşıyan kısımdır. Polen keseciklerinde polen taneleri üretilir. Polen, erkek gameti oluşturan hücreleri taşıyan yapıdır. Filament ise anteri taşıyan ince sap olup anteri tozlaşmaya uygun konumda tutar.

Dişi organın kısımları

Stigma, pistilin tepesinde bulunan ve polen tanelerini yakalayan yapışkan kısımdır. Stil, stigmayı ovaryuma bağlayan borumsu yapıdır; polen tüpü bunun içinden ilerler. Ovaryum, pistilin şişkin tabanıdır ve içinde ovül (tohum taslağı) bulunur. Her ovülde yumurta hücresi gelişir. Döllenmeden sonra ovül tohuma, ovaryum meyveye dönüşür.

Yapı gözleminden işlev çıkarma

Gözlem formuna kaydedilen veriler, çiçeğin hangi tozlaşma yoluna uygun olduğunu düşündürür. Rengarenk, kokulu ve nektarlı çiçekler çoğunlukla böcekle tozlaşır. Küçük, renksiz ve bol polenli çiçekler çoğunlukla rüzgârla tozlaşır. Ancak yapı gözlemi tek başına işlevin kanıtı değildir; örneğin aynı çiçek hem böcek hem rüzgârla tozlaşabilir. Gözlemden yola çıkan çıkarımlar ihtiyatlı yazılmalıdır.

Her çiçek aynı değildir

Çiçeklerin hepsinde bütün kısımlar bulunmaz. Mısırda erkek ve dişi çiçekler ayrı yerlerde bulunur (tek eşeyli çiçekler); kabakta bazı çiçekler yalnız erkek, bazıları yalnız dişi organ taşır. Bu nedenle bir çiçeğin tam olup olmadığı kısımların varlığı ya da yokluğu kaydedilerek belirlenir; her çiçeğin aynı kısımlara sahip olduğu varsayılmaz.

Çözümlü örnekler

Örnek 1. Gözlem formunda bir çiçekte anter ve ovaryum işaretli, taç yaprak işaretli değil. Bu çiçek tam çiçek midir?

Hayır. Tam çiçekte çanak yaprak, taç yaprak, erkek organ ve dişi organ birlikte bulunur. Taç yaprak olmadığı için bu çiçek eksik çiçektir.

Örnek 2. Polen tanelerini yakalayan ve yapışkan yapıya sahip kısım hangisidir? Ovülü hangi kısım içerir?

Polen tanelerini stigma yakalar. Ovülü ovaryum içerir.

Örnek 3. Küçük, renksiz, kokusuz ve çok miktarda polen üreten bir çiçek hangi tozlaşma yoluna uygun olabilir? Bu çıkarım kesin midir?

Rüzgârla tozlaşmaya uygun olabilir. Ancak yapı gözlemi tek başına kesin kanıt değildir; tozlaşma yolu ayrıca gözlemlenmelidir.

Özetle

  • Tam çiçekte çanak yaprak, taç yaprak, erkek organ ve dişi organ bulunur.
  • Anter polen üretir; stigma polen yakalar; stil polen tüpünün yolu; ovaryum ovülü içerir.
  • Ovül döllenmeden sonra tohuma, ovaryum meyveye dönüşür.
  • Yapı gözlemi işlev hakkında ipucu verir ama tek başına kanıt değildir.
  • Her çiçek aynı kısımları taşımaz; tek eşeyli ve eksik çiçekler vardır.

Çiçeğin Kısımları ve Yapı–Görev İlişkisi — örnek sorular

Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.

1Kolay
Açılmamış bir çiçekte, içteki organları dıştan kuşatan yaprakçıkların tomurcuğu koruduğu gözleniyor. Bu yaprakçıklar hangi kısımdır?
ABaşçık
BTepecik
CSapçık
DÇanak yaprak
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Tomurcuğu dıştan örten koruyucu yaprakçıklar çanak yapraklardır.
2Kolay
Bir erkek organda polen oluşturan keseleri taşıyan uç bölüm ve bu bölümü taşıyan ince bir sap görülüyor. Bu iki bölüm sırasıyla hangileridir?
ABaşçık ve sapçık
BSapçık ve başçık
CTepecik ve dişicik borusu
DYumurtalık ve çiçek sapı
Çözümü göster
Doğru cevap: A
Başçık polen oluşumuyla ilişkili keseleri içerir; sapçık başçığı taşır.
3Orta
ÇiçekÇanakTaçErkekDişiPVarVarVarYokQVarYokVarVarRVarVarVarVarSYokVarVarVar
Tablodaki kayıtlarda var ve yok, organ grubunun incelenerek belirlenmiş durumunu gösteriyor. Tam çiçeğin dört temel organ grubunu birlikte taşıyan örnek hangisidir?
AP
BQ
CR
DS
Çözümü göster
Doğru cevap: C
Tam çiçekte çanak yaprak, taç yaprak, erkek organ ve dişi organ birlikte bulunur. R bu koşulu sağlar.
4Orta
Bir öğrenci bir çiçeğin parlak taç yapraklarını fotoğraflayıp bu rengin ziyaretçi böcekleri çektiğini kanıtladığını söylüyor. Değerlendirmelerden hangisi uygundur?
AFotoğraf çekiciliğin nedenini tek başına kanıtlar.
BParlak renkli yapıların hepsi başçıktır.
CTaç yapraklar hiçbir türde çekiciliğe katkı sağlayamaz.
DFotoğraf rengi gösterir; rengin çekiciliğe katkısı ayrıca karşılaştırmalı olarak araştırılmalıdır.
Çözümü göster
Doğru cevap: D
Görülen özellik ile bu özelliğe yüklenen işlev aynı tür kanıt gerektirmez. İşlev için uygun karşılaştırma gerekir.
5Zor
Bir çiçekte erkek ve dişi organlar ile çanak yapraklar bulunuyor; taç yaprakların gelişmediği kesin olarak belirleniyor. Bu çiçek nasıl kaydedilmelidir?
AErselik ve tam
BErselik, ancak dört temel organ grubu bakımından eksik
CYalnız erkek organlı ve eksik
DYalnız dişi organlı ve tam
Çözümü göster
Doğru cevap: B
Erseliklik iki üreme organının birlikte bulunmasıdır. Tamlık ise buna ek olarak çanak ve taç yaprak gruplarının da bulunmasını gerektirir.

Bu konuda hangi kazanımlar çalışılır?

Aynı ünitedeki diğer konular