Çözümü göster
Tomurcuğu dıştan örten koruyucu yaprakçıklar çanak yapraklardır.
Bugün 2 test hakkın kaldı ve sonuçların kaydedilmez. Giriş yaparsan günde 5 test çözer, sonuçlarını saklarsın. Sınırsız çalışmak için Plus.
Çiçek, kapalı tohumlu bitkilerin üreme organıdır. Çiçeğin her kısmı, tozlaşma, döllenme, tohum ve meyve oluşumuna ayrı bir katkı yapar. Bu bölümde tam çiçeğin kısımları, görevleri ve gözlem kayıtlarından yapılan çıkarımlar ele alınır. Tozlaşma ve döllenme süreci sonraki konuda işlenir.
Çiçek tablası üzerinde sırayla dıştan içe doğru şu kısımlar bulunur:
• Çanak yapraklar (çanak): çiçeği tomurcuk döneminde korur.
• Taç yapraklar (taç): genellikle renkli ve kokulu olup böcek gibi tozlaştırıcıları çeker.
• Erkek organ (stamen): anter ve filamentten oluşur.
• Dişi organ (pistil): stigma, stil ve ovaryumdan oluşur.
Dört kısmın hepsini taşıyan çiçeğe tam çiçek denir. Bir ya da birkaç kısmı eksik olan çiçekler eksik çiçektir.
Anter, filamentin ucunda bulunan ve polen keseciklerini taşıyan kısımdır. Polen keseciklerinde polen taneleri üretilir. Polen, erkek gameti oluşturan hücreleri taşıyan yapıdır. Filament ise anteri taşıyan ince sap olup anteri tozlaşmaya uygun konumda tutar.
Stigma, pistilin tepesinde bulunan ve polen tanelerini yakalayan yapışkan kısımdır. Stil, stigmayı ovaryuma bağlayan borumsu yapıdır; polen tüpü bunun içinden ilerler. Ovaryum, pistilin şişkin tabanıdır ve içinde ovül (tohum taslağı) bulunur. Her ovülde yumurta hücresi gelişir. Döllenmeden sonra ovül tohuma, ovaryum meyveye dönüşür.
Gözlem formuna kaydedilen veriler, çiçeğin hangi tozlaşma yoluna uygun olduğunu düşündürür. Rengarenk, kokulu ve nektarlı çiçekler çoğunlukla böcekle tozlaşır. Küçük, renksiz ve bol polenli çiçekler çoğunlukla rüzgârla tozlaşır. Ancak yapı gözlemi tek başına işlevin kanıtı değildir; örneğin aynı çiçek hem böcek hem rüzgârla tozlaşabilir. Gözlemden yola çıkan çıkarımlar ihtiyatlı yazılmalıdır.
Çiçeklerin hepsinde bütün kısımlar bulunmaz. Mısırda erkek ve dişi çiçekler ayrı yerlerde bulunur (tek eşeyli çiçekler); kabakta bazı çiçekler yalnız erkek, bazıları yalnız dişi organ taşır. Bu nedenle bir çiçeğin tam olup olmadığı kısımların varlığı ya da yokluğu kaydedilerek belirlenir; her çiçeğin aynı kısımlara sahip olduğu varsayılmaz.
Örnek 1. Gözlem formunda bir çiçekte anter ve ovaryum işaretli, taç yaprak işaretli değil. Bu çiçek tam çiçek midir?
Hayır. Tam çiçekte çanak yaprak, taç yaprak, erkek organ ve dişi organ birlikte bulunur. Taç yaprak olmadığı için bu çiçek eksik çiçektir.
Örnek 2. Polen tanelerini yakalayan ve yapışkan yapıya sahip kısım hangisidir? Ovülü hangi kısım içerir?
Polen tanelerini stigma yakalar. Ovülü ovaryum içerir.
Örnek 3. Küçük, renksiz, kokusuz ve çok miktarda polen üreten bir çiçek hangi tozlaşma yoluna uygun olabilir? Bu çıkarım kesin midir?
Rüzgârla tozlaşmaya uygun olabilir. Ancak yapı gözlemi tek başına kesin kanıt değildir; tozlaşma yolu ayrıca gözlemlenmelidir.
Bu konudaki soru bankasından seçilmiş örneklerdir. Cevabı ve çözümü görmek için “Çözümü göster”e tıklayın.